تاریخنگاری معماری؛ موضوعی فراموش شده
مجدالدین رحیمی . کارشناس میراث فرهنگی
نگارش تاریخ از دیدگاههای مختلفی میتواند مورد توجه قرار گیرد. تاریخنگاری معماری ایران با تاکید و تکیه بر روش تحقیقهای متناسب با این حوزه امری بسیار مهم و با اهمیت است. تبارشناسی معماری ایران در ادوار مختلف تاریخی میتواند یکی از رمزهای موفقیت ما در ایجاد هویت در معماری معاصر باشد. ایجاد ارتباط با گذشته و ادراک زیباییهای فرهنگ ایرانی و نحوه نمود این ذوق و هنر در یادگاران باقی مانده از گذشتگان مقدور است. برای شناخت هرچه بهتر چیستی و چگونگی تحول در معماری باید تاریخ معماری را دانست. تاریخ معماری را نه با دیدگاههای غیرمعمارانه، بلکه به منظور شناخت تخصصی و صحیح این حوزه باید مورد توجه قرار گیرد. منابع مکتوب فراوانی در حوزه تاریخ معماری به چاپ رسیده است. با نگاهی به این منابع، متوجه خواهیم شد که موضوع تاریخنگاری معماری ایران با دیدگاه معمارانه و زیباییشناسی معماری دچار فراموشی بزرگی شده است. متاسفانه بسیاری از منابع مکتوب تاریخی که به مقوله تاریخ معماری ایران پرداخته است دارای دیدگاههای غیرتخصصی یا استدلالهای غلط است. فراموش کردن جایگاه این موضوع موجب گردیده است ضعف معماری معاصر ایران اپیدمی گردد.
یکی از علتهای مهم خودباختگی، فقر هویتی و ضعفهای معماری معاصر ایران بیتوجهی به دستاوردهای خلاقانه معماران ایران در دوران مختلف بوده که تحت تاثیر این فقر اطلاعاتی این شرایط ایجاد شده است. آسیبشناسی و واکاوی علتهای بروز شرایط کنونی در معماری ایران خود موضوع بسیار مهمی است که میبایست با دیدگاهی کاملا تخصصی و به دور از تعصب و تحجر مورد توجه جامعه تخصصی معماری ایران قرار گیرد. روش تحقیق در معماری همچون بسیاری از حوزههای دیگر نیازمند رعایت سلسله مراحل تعیین شدهای است که برای ادراک و تحصیل آن باید پیشکسوتان و متخصصان این حوزه به طور خاص آن را تدوین و ارایه نمایند. دیدگاه غیرتخصصی شاید بتواند با عنوان مشاور در مسیر این موضوع تسهیل بخش باشد اما مشکل بزرگ جامعه تخصصی معماری ایران در حوزه تاریخنگاری معماری عدم ارایه روشهای مناسب و الگوهای استاندارد تحقیق در معماری است. یکی از فاکتورهای مهم پژوهش در هنر معماری فعالیت میدانی و درک محیطی است. ادراک بصری جلوهها، بررسی و تحلیل تناسبات و پیمون (واحدهای تکرار شونده در معماری) در ساختارهای مختلف الگوهای هنر معماری ایران را نمایان میسازد. معماری ایران در
دورههای مختلف تاریخی از جایگاه والایی برخوردار بوده است. تحولات شگرف تکنولوژی معماری و تلفیقهای هوشمندانه و هنرمندانه به کار گرفته شده در تزیینات وابسته به معماری در کارنامه معماران گذشته ایرانی شکوهمندانه میدرخشد. امروزه نیز بسته به مقتضیات زمان و سطح تکنولوژی و فرهنگ زیستی شاهد برخی اتفاقهای مطلوب در معماری معاصر میباشیم اما در مقیاس با کشور کهن و سرزمین جاوید ایران زمین معماران معاصر نتوانستهاند جایگاه شایستهای در شأن این کشور در جامعه جهانی ایجاد نمایند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.