نقشه‌های پنهان برای برهم زدن معادلات سیاسی اسرائیل / نتانیاهو چه در سر دارد؟

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

در پی شکست انتخاباتی حزب لیکود و واگذاری مأموریت تشکیل کابینه اسرائیل به گادی آیزنکوت، به‌نظر می‌رسد نتانیاهو در حال بررسی سناریوهایی برای جلوگیری از انتقال قدرت است؛ سناریوهایی که از برهم زدن ائتلاف رقیب تا تحریک اعتراضات خیابانی و تشدید تنش‌های داخلی را در بر می‌گیرد.

با اعلام نتایج انتخابات کنست، فضای سیاسی رژیم صهیونیستی با تنش و بی‌ثباتی کم‌سابقه‌ای روبه‌رو شده است. نتایج انتخابات که برخلاف پیش‌بینی‌ها به تضعیف جایگاه حزب حاکم لیکود انجامید، معادلات سیاسی را تغییر داده و مسیر تشکیل دولت جدید را در اختیار مخالفان بنیامین نتانیاهو قرار داده است.

با این حال، در شرایطی که گادی آیزنکوت، رهبر حزب «یشار»، مأمور تشکیل کابینه شده، نگاه‌ها بیش از آنکه به رایزنی‌های ائتلافی و ترکیب دولت آینده دوخته شود، متوجه اقدامات نتانیاهو و تلاش‌های او برای جلوگیری از انتقال قدرت است.

عصر یکشنبه، اسحاق هرتزوگ، رئیس رژیم صهیونیستی، رسما مأموریت تشکیل کابینه را به آیزنکوت سپرد. او توانسته بود حمایت ۶۷ نماینده کنست را به دست آورد؛ در حالی که نتانیاهو از حمایت ۴۶ نماینده برخوردار شد و ۷ نماینده نیز از معرفی نامزد موردنظر خودداری کردند.

بر اساس قوانین این رژیم، آیزنکوت ۲۸ روز برای تشکیل ائتلاف فرصت دارد و رئیس رژیم صهیونیستی می‌تواند این مهلت را ۱۴ روز دیگر تمدید کند. با وجود این، نتانیاهو همچنان خواستار تشکیل دولت وحدت به ریاست خود است و به پیروزی حزب لیکود در انتخابات استناد می‌کند؛ حزبی که با کسب ۲۷ کرسی در جایگاه نخست قرار گرفت، در حالی که حزب یشار به رهبری آیزنکوت ۲۱ کرسی به دست آورد.

با این حال، آرایش سیاسی کنست شرایط را برای نتانیاهو دشوار کرده است. اردوگاه او ۵۳ کرسی در اختیار دارد، در مقابل اردوگاه تغییر ۴۸ کرسی و احزاب عربی ۱۹ کرسی دارند. از این رو، تشکیل دولت جدید به توافق میان جریان‌های مختلف و جلب حمایت نمایندگان خارج از ائتلاف‌های اصلی وابسته است.

تلاش نتانیاهو برای برهم زدن ائتلاف رقیب

روزنامه عبری «معاریو» گزارش داده است که نتانیاهو در روزهای اخیر رایزنی‌های فشرده و محرمانه‌ای با مقام‌های ارشد حزب لیکود انجام داده و میان وزیران و متحدان سیاسی خود مأموریت‌هایی برای ایجاد مانع در مسیر تشکیل دولت جدید تقسیم کرده است.

بر اساس این گزارش، یکی از محورهای اصلی تلاش نتانیاهو، اعمال فشار بر رهبران جریان‌های مذهبی افراطی (حریدی‌ها) برای جلوگیری از پیوستن آنها به اردوگاه آیزنکوت است. هم‌زمان، او در تلاش است برخی نمایندگان احزاب اردوگاه تغییر را به جدایی از جریان خود ترغیب کند و آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، را بار دیگر به اردوگاه راست بازگرداند.

با این حال، شماری از مقام‌های ارشد لیکود در گفت‌وگوهای غیرعلنی اذعان کرده‌اند که قدرت مانور نتانیاهو به‌شدت کاهش یافته و او ابزار و امتیاز سیاسی مؤثری برای حفظ حمایت جریان‌های حریدی در اختیار ندارد. به نوشته معاریو، برخی رهبران این حزب شرایط کنونی را چنان دشوار توصیف کرده‌اند که تنها راه باقی‌مانده را انتظار برای وقوع یک اتفاق غیرمنتظره می‌دانند.

احتمال تشدید تنش‌های سیاسی و اجتماعی

امجد شهاب، استاد علوم سیاسی و حقوق بین‌الملل، معتقد است نتانیاهو برای حفظ قدرت ممکن است به ابزارهای مختلف سیاسی متوسل شود. به گفته او، یکی از سناریوهای احتمالی، تلاش برای ایجاد مانع در روند آغاز به کار کنست و زیر سؤال بردن سلامت انتخابات از طریق طرح ادعاهایی درباره تقلب و پرداخت رشوه است؛ هرچند نتانیاهو از نظر قانونی اختیار متوقف کردن این روند را ندارد.

شهاب می‌گوید نتانیاهو به شکست آیزنکوت در تشکیل دولت جدید امید بسته است؛ زیرا چنین اتفاقی می‌تواند زمینه برگزاری انتخابات زودهنگام را فراهم کند. از سوی دیگر، جریان‌های راست افراطی نیز تمایلی به از دست دادن نفوذ، مناصب و امتیازاتی که طی سال‌های گذشته به دست آورده‌اند، ندارند.

این تحلیلگر احتمال تشدید اعتراضات خیابانی، ایجاد فضای آشوب و ارعاب در جامعه صهیونیستی را نیز منتفی نمی‌داند، هرچند معتقد است با توجه به آمادگی نهادهای امنیتی و توان آنها برای مهار اعتراضات، احتمال موفقیت تلاش‌ها برای مختل کردن روند تشکیل کنست محدود است.

به گفته شهاب، تحولات کنونی فراتر از رقابت معمول میان ائتلاف حاکم و مخالفان است و به آزمونی برای پایبندی جریان‌های سیاسی به قواعد انتقال قدرت و نتایج صندوق‌های رأی تبدیل شده است. او همچنین به تلاش‌های احتمالی برای طرح شکایت در دادگاه و زیر سؤال بردن نتایج انتخابات با ادعای مداخله خارجی یا تأثیرگذاری احزاب عربی اشاره می‌کند؛ ادعاهایی که تاکنون به دلیل نبود شواهد، مورد پذیرش کمیته انتخابات یا دادگاه قرار نگرفته‌اند.

احتمال کشاندن تنش به جبهه فلسطین

عادل شدید، کارشناس مسائل رژیم صهیونیستی، نیز احتمال می‌دهد نتانیاهو برای جلوگیری از واگذاری قدرت، به تشدید درگیری با فلسطینی‌ها، به‌ویژه شهروندان فلسطینی ساکن سرزمین‌های اشغالی که در انتخابات علیه او رأی داده‌اند، روی بیاورد.

به گفته او، نتانیاهو ممکن است صدها هزار نفر از هواداران خود را به خیابان‌ها بکشاند، با فلسطینیان داخل سرزمین‌های اشغالی درگیر شود یا از دونالد ترامپ بخواهد زمینه تشدید تنش در منطقه را فراهم کند؛ اقداماتی که می‌تواند فضای سیاسی را برهم بزند و زمینه تشکیل دولت اضطراری و برگزاری انتخابات جدید را ایجاد کند.

شدید معتقد است نتانیاهو ممکن است با دامن زدن به اختلاف میان یهودیان و اعراب، از تحویل قدرت جلوگیری کند. او همچنین هشدار می‌دهد که نتانیاهو می‌تواند برای بسیج هواداران خود، به‌ویژه در میان یهودیان شرقی، روی آورد؛ گروهی که به گفته این کارشناس، ممکن است در صورت فراخوان او به اقدامات تخریبی دست بزنند.

این کارشناس تأکید می‌کند که مخالفان نتانیاهو بدون ائتلاف مستقیم با احزاب عربی، توان کافی برای مقابله سیاسی و میدانی با او را ندارند.

خلاصه آنکه، اگرچه مأموریت تشکیل کابینه رسما به آیزنکوت سپرده شده، اما سرنوشت انتقال قدرت همچنان به تحولات روزهای آینده و توانایی او برای تشکیل ائتلافی باثبات بستگی دارد. در مقابل، نتانیاهو نیز با استفاده از ابزارهای سیاسی و فشارهای اجتماعی می‌کوشد مانع تثبیت شکست انتخاباتی خود شود؛ وضعیتی که می‌تواند بحران سیاسی در سرزمین‌های اشغالی را وارد مرحله تازه‌ای کند.