تخریب بخشی از «کاروانسرای روس‌ها» در سبزوار؛ مطالبه برای توقف تخریب میراث تاریخی

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

تخریب بخشی از بنای تاریخی «کاروانسرای روس‌ها» در سبزوار، بار دیگر نگرانی‌ها درباره وضعیت حفاظت از بناهای تاریخی و ضرورت نظارت جدی‌تر بر آثار ثبت‌شده در فهرست میراث ملی را افزایش داده است.

کاروانسراهای تاریخی بخشی از هویت معماری و حافظه تاریخی ایران هستند و آسیب یا تخریب آن‌ها صرفاً از بین رفتن یک ساختمان قدیمی نیست؛ بلکه به معنای از دست رفتن بخشی از شواهد تاریخی و فرهنگی کشور است.

در حالی بخشی از کاروانسرای تاریخی روس‌ها در سبزوار تخریب شده که فعالان و دغدغه‌مندان حوزه میراث فرهنگی بر ضرورت بررسی فوری ابعاد حادثه، شناسایی عوامل تخریب و برخورد قانونی با متخلفان تأکید دارند.

ضرورت عبور از واکنش‌های مقطعی

یکی از مطالبات اصلی مطرح‌شده در این زمینه، تغییر رویکرد دستگاه‌های مسئول از واکنش پس از وقوع تخریب به نظارت پیشگیرانه و مستمر است.

بسیاری از بناهای تاریخی ثبت‌شده در فهرست میراث ملی، در اختیار مالکان خصوصی قرار دارند. در برخی موارد، مالکان به دلیل هزینه‌های سنگین مرمت و نگهداری، توان مالی لازم برای حفاظت از بنا را ندارند. در چنین شرایطی، رهاشدگی بنا می‌تواند به فرسودگی تدریجی و در نهایت تخریب بخش‌هایی از اثر منجر شود.

از سوی دیگر، نبود نظارت مؤثر بر برخی بناهای تاریخی می‌تواند زمینه را برای دخل‌وتصرف، تغییرات غیرمجاز و آسیب به ساختار اصلی آثار فراهم کند.

مطالبه برای ساماندهی وضعیت مالکیت بناهای تاریخی

در پی این اتفاق، ضرورت تعیین تکلیف وضعیت مالکیت و نحوه حفاظت از بناهای تاریخی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.

یکی از راهکارهای پیشنهادی مطرح شده در این کارزار، ایجاد سازوکار قانونی و مالی برای خرید یا تملک بناهای تاریخی ارزشمند توسط دولت در مواردی است که مالک خصوصی توان حفاظت و مرمت بنا را ندارد.

همچنین پیشنهاد می‌شود برای بناهای ثبت‌شده در فهرست میراث ملی، نظام نظارتی دقیق‌تر و مستمرتری ایجاد شود تا ثبت یک اثر ملی صرفاً به معنای قرار گرفتن نام آن در یک فهرست نباشد، بلکه حفاظت واقعی از بنا نیز تضمین شود.

میراث تاریخی ایران سرمایه‌ای متعلق به یک نسل نیست که بتوان درباره آن صرفاً پس از وقوع حادثه تصمیم گرفت. هر بنا که از میان می‌رود، بخشی از حافظه تاریخی کشور نیز برای همیشه از دست می‌رود؛ بنابراین انتظار می‌رود مسئولان پیش از آنکه خسارت‌ها جبران‌ناپذیر شود، برای حفاظت از بناهای تاریخی سبزوار و سایر آثار در معرض خطر اقدام فوری کنند.