بررسي نوع واکنش‌ها به يک ويدئوي پر‌واکنش
آزار کودک زباله‌گرد و بازار داغ خودزني جمعي
شهرزاد همتي: عوامل آزاردادن و انداختن کودک زباله‌گرد داخل سطل زباله، دستگير شدند و يک روز پس از انتشار تصاوير اين کار شنيع، اين بار تصاوير عجز و پشيماني آنهاست که در شبکههاي اجتماعي دست‌به‌دست مي‌شود. ماجرا از اين قرار بود که يکشنبه صبح فيلمي از کودکي زباله‌گرد آويزان از يک سطل زباله منتشر شد که ناگهان مرد جواني پسرک را که تا کمر در سطل زباله خم شده بود، داخل سطل پرت کرد و صداي خنده گروهي کساني که آنجا بودند و مشغول فيلم‌گرفتن، به گوش رسيد. پسرک با چشمان از‌حدقه‌درآمده، چند‌ثانيه‌اي اطرافش را نگاه مي‌کند و بعد از سطل بيرون مي‌پرد و صدايي از پشت دوربين مي‌گويد: «دوربين مخفي بود؛ حالا برامون ژست بگير». اين ویدئو در کمتر از چند ساعت در شبکههاي اجتماعي داغ شد و هم رسانه‌ها و هم کاربران زيادي در شبکههاي اجتماعي و... به آن واکنش نشان دادند. خيلي‌ها دنبال هويت مرد جواني بودند که کودک را در سطل زباله پرتاب کرد. واکنش سلبريتي‌ها و اينفلوئنسرها هم به اين تصاوير زياد بود؛ برای مثال اميرمهدي ژوله، طنزنويس و بازيگر، با انتشار اين تصاوير در اينستاگرام خود نوشت: «اين ماييم. همين‌قدر بامزه،
همين‌قدر خوش‌خنده، همين‌قدر به دور از رحم و انسانيت. چه شد که فکر کرديم لايق حال و روزي بهتر يا حکمراناني شايسته‌تر هستيم؟ همه‌چيزمان به همه‌چيزمان مي‌آيد».
نمايي از جامعه ايراني
حجت‌الاسلام محمدرضا زائري فرد ديگري بود که به اين فيلم در توييتر واکنش نشان داد. او در رشته توييتي نوشت: «پيشاپيش به‌خاطر انتشار اين ويدئو از همه عذرخواهي مي‌کنم! اين روزهاي ايران را ببينيد! آن‌قدر جسور و بي‌حيا شده‌اند. آن‌قدر شکم‌هايشان از حرام پر شده است و آن‌قدر آدم‌بودن باور غلط‌شان شده، «مردم» را به حساب که نمي‌آورند هيچ، ... فتأمل... پي‌نوشت: يک؛ کاش خبر دستگيري اين دو جانور زودتر رسانه‌اي شود. دو؛ کاش پسرک را پيدا کنند و انسانيت را مجددا برايش معنا! سه؛ پسرک‌ها و دخترک‌هاي «کار»، «بدسرپرست» و «فقير» اطراف‌مان زيادند. اگر کمکشان نکنيم و دستشان را نگيريم با اين دو چه تفاوتي داريم؟».
اما اين تنها واکنش‌ها به اين ويدئوي ناراحت‌کننده نبود، افراد بسیاری از حس‌و‌حال خودشان بعد از انتشار اين فيلم نوشتند و گفتند شوکه شده‌اند. خيلي از کاربران از حس‌و‌حال بدشان در اين روزها و بعد از ديدن اين تصاوير گفتند؛ اما نقطه‌نظر اميرمهدي ژوله که همه‌چيزمان به همه چيزمان مي‌آيد، مشخصه اصلي بيشتر نظراتي بود که در فضاي مجازي منتشر شد. بسیاری صحنه اتفاق افتاده در اين ويدئو را آينه‌اي از جامعه ايراني مي‌دانستند و به نظرشان کليت جامعه ايراني همين است و ما فقط نمونه کوچکي از آن را در اين فيلم دلخراش مشاهده کرديم.
ماجراي اين ويدئو به‌‌قدري سروصدا کرد که تا پيش از تمام‌شدن روز، اسدالله حيدري، مديرکل بهزيستي استان البرز، از دستگيري عوامل تهيه اين فيلم در استان البرز خبر داد و روز گذشته ویدئویی در فضاي مجازي و تلويزيون از دو جواني که کودک زباله‌گرد را آزار داده بودند، منتشر شد. آنها با صدايي بغض‌آلود و ترسيده مدام اظهار ندامت و اشتباه مي‌کنند. مي‌گويند کارگر هستند و مي‌خواستند بخندند و بعد از انتشار فيلم نیز از دل کودک درآورده‌اند. مسئله اما فقط اين فيلم نيست، بلکه در سال‌هاي گذشته فيلم‌هايي از اين قبيل و در کنارش حيوان‌آزاري‌هايي باعث خشم عمومي تعداد بسیاری از مردم شده است.
بااین‌حال، آنچه به نظر مي‌رسد بايد به آن توجه شود، خودزني هميشگي و فراگيري است که پس از هر اتفاقي از اين دست بروز مي‌‌یابد. آيا واقعا فيلم منتشرشده آينه کوچکي از همه جامعه ايران است؟ آيا بايد موافق حرف‌هاي اميرمهدي ژوله بود که واقعا اين ماييم و همه‌چيزمان به همه‌چيزمان مي‌آيد؟ آیا اينکه با انتشار هر فيلمي نتيجه‌گيري مي‌شود جامعه ايراني چه و چه شده، ما به فروپاشي اخلاقي و اجتماعي رسيده‌ايم، همه ما همين‌طور هستيم و خطاي يک شخص يا اشخاصي را به جمع تعميم‌دادن، حکم درستي است؟
اگر واقعا چنين است، پس خيل عظيم مردمي که هنگام زلزله، سيل و بلاياي طبيعي، وسايل شخصي خود را براي کمک به بلاديدگان مي‌فرستند، چه کساني هستند؟ پس اين همه پزشک و خيري که رايگان به بخش‌هاي محروم جامعه مي‌روند و به درمان بيماران مي‌پردازند، نمي‌توانند آينه‌اي از جامعه ايراني باشند؟ خيران مدرسه‌سازي که تاکنون 130 هزار کلاس درس در ايران ساخته‌اند، چه بخشي از جامعه هستند؟ اگر يک کودک‌آزار يا حيوان‌آزار «خود ماييم»، نرگس کلباسي، اسماعيل آذري‌نژاد و صدها انسان نوع‌دوستی که گمنام و بي‌نشان به ديگران کمک مي‌کنند، چه کساني هستند؟
اين ما نيستيم
روز گذشته بعد از اين واکنش‌ها بود که صفحه اينستاگرامي به نام «آدم‌حسابي‌ها» که کارش معرفي افراد مفيد و مشهور ايراني است، به صحبت‌هاي ژوله و ديگر کاربران صفحات مجازي واکنش نشان داد. اين صفحه با بيان اينکه اين ما نيستيم، نوشت: اتفاقا ما ايني هستيم که در استوري‌هاي اين صفحه مي‌بينيد. چيزي که شما بازنشر کرديد نمونه‌اي کمياب و استثنا از تنزل انسانيت در اين جامعه است که به اين صورت نمود پيدا کرده. البته که انکار نمي‌کنيم که هست ولي تعميم آن به همه مردم ايران با جمله اين ما هستيم را صحيح نمي‌دانيم. سپس اين صفحه با هشتگ فراخوان مهروزي به انتشار پيام‌هايي از مردم پرداخت که روزانه به اين صفحه پيام مي‌دهند و اعلام آمادگي مي‌کنند که به صورت رايگان يا نيم‌بها به مردم خدماتي ارائه کنند. جواني که حاضر است براي کودکان بي‌بضاعت تولد بگيرد، وکيلي که به صورت رايگان به مردم فرودست خدمات حقوقي مي‌دهد، تعميرکاري که وسايل مردم فرودست را رايگان تعمير مي‌کند و... . به گفته ادمين اين صفحه آنها روزانه بيش از 50 پيام اين‌چنيني دريافت مي‌کنند.
معلولي از علت‌ها
اما دکتر مصطفي اقليما، جامعه‌شناس و رئيس انجمن علمي مددکاري اجتماعي در گفت‌وگو با «شرق» با بيان اينکه انتشار اين فيلم نشان مي‌دهد جوانان مرتکب اين خطا خود نيز قرباني جامعه هستند، گفت: «وقتي چند جوان با خنده يک کودک را درون سطل زباله پرتاب مي‌کنند، نشان فرهنگ ما نيست؛ هر وقت مسئله‌اي در جامعه‌اي رخ مي‌دهد، معلولي از علت‌هاست. اگر در زندگي اين جوان بگرديم و مراحل زندگي او را ببينيم، قطعا به فقر و بي‌کاري و مسائل مختلف مي‌رسيم. جواني که در فيلم منتشرشده از اظهار ندامتش مرتبا به مسئله کارگربودن و هم‌قشربودنش با کودک زباله‌گرد اشاره مي‌کند و از نوع بيانش هم مشخص است که متعلق به طبقه فرودست است، خودش ممکن است بارها و بارها با چنين واکنش‌هايي حالا به اشکال ديگر در زندگي‌اش روبه‌رو شده باشد. بايد دلايل رواني اين كار فرد را پيدا کرد و البته از سلبريتي‌ها و همه کساني که چنين واکنشي دارند بايد بپرسيد چند بار آدم‌هايي اين‌چنيني را شهرستاني، حمال و عمله خطاب کرده‌اند؟ چند بار وقت عکس‌گرفتن با قشر ضعيف عصباني شده‌اند؟ اينکه ما در برج عاجمان بنشينيم و همه را از پشت عينکمان به يک شکل ببينيم و مانيفست صادر کنيم که
نتيجه‌بخش نيست».
وي افزود: «اين خودزني موجود در ژن ايراني هم بخش ديگري از ماجراي هميشگي ماست. آدم‌هايي که بعد از ديدن اين فيلم بلند مي‌گويند: خاک بر سر ما... آنها در همان لحظه فراموش مي‌کنند همين مردم هستند که با انتشار فيلم حيوان‌آزاري جلوي شهرداري تجمع مي‌کنند و به خاطرش بازداشت مي‌شوند، فراموش مي‌کنند وقت نياز عمومي به خون همين ايراني‌جماعت هستند که در صف‌هاي عريض و طويل سازمان انتقال خون مي‌ايستند و اهداي خون مي‌کنند، در روزهاي مشخصي از هفته بين کارتن‌خواب‌ها مي‌روند و برايشان غذا مي‌برند، هزاران هزار زنداني آزاد مي‌کنند، از خون عزيزانشان مي‌گذرند و به قاتل زندگي مي‌بخشند».
اقليما تصريح کرد: «همان‌طور که تمام جامعه ايراني از جنس اين آدم‌ها نيستند، همه جامعه ايراني هم کودک‌آزار و بيمار جنسي و رواني نيستند، جامعه ايراني هم مثل همه جوامع خصلت‌هاي بد و خوب را در کنار هم دارد. اينکه با ديدن يک کار خوب مجري هيجان‌زده رگ گردنش را باد کند و بگويد اين همان ملت ايران است، درست به بي‌پايگي آن است که همه مردم ايران را کودک‌آزار بدانيم و بگوييم خاک بر سرمان. جامعه ما مثل همه جوامع هم بعد سفيد دارد و هم بعد خاکستري. بايد براي پررنگ‌کردن سفيدي‌اش تلاش کرد اما نه با خودزني‌کردن، بايد براي زندگي خوب داشتن تلاش و فرهنگ‌سازي کرد».
شهرزاد همتي: عوامل آزاردادن و انداختن کودک زباله‌گرد داخل سطل زباله، دستگير شدند و يک روز پس از انتشار تصاوير اين کار شنيع، اين بار تصاوير عجز و پشيماني آنهاست که در شبکههاي اجتماعي دست‌به‌دست مي‌شود. ماجرا از اين قرار بود که يکشنبه صبح فيلمي از کودکي زباله‌گرد آويزان از يک سطل زباله منتشر شد که ناگهان مرد جواني پسرک را که تا کمر در سطل زباله خم شده بود، داخل سطل پرت کرد و صداي خنده گروهي کساني که آنجا بودند و مشغول فيلم‌گرفتن، به گوش رسيد. پسرک با چشمان از‌حدقه‌درآمده، چند‌ثانيه‌اي اطرافش را نگاه مي‌کند و بعد از سطل بيرون مي‌پرد و صدايي از پشت دوربين مي‌گويد: «دوربين مخفي بود؛ حالا برامون ژست بگير». اين ویدئو در کمتر از چند ساعت در شبکههاي اجتماعي داغ شد و هم رسانه‌ها و هم کاربران زيادي در شبکههاي اجتماعي و... به آن واکنش نشان دادند. خيلي‌ها دنبال هويت مرد جواني بودند که کودک را در سطل زباله پرتاب کرد. واکنش سلبريتي‌ها و اينفلوئنسرها هم به اين تصاوير زياد بود؛ برای مثال اميرمهدي ژوله، طنزنويس و بازيگر، با انتشار اين تصاوير در اينستاگرام خود نوشت: «اين ماييم. همين‌قدر بامزه،
همين‌قدر خوش‌خنده، همين‌قدر به دور از رحم و انسانيت. چه شد که فکر کرديم لايق حال و روزي بهتر يا حکمراناني شايسته‌تر هستيم؟ همه‌چيزمان به همه‌چيزمان مي‌آيد».
نمايي از جامعه ايراني
حجت‌الاسلام محمدرضا زائري فرد ديگري بود که به اين فيلم در توييتر واکنش نشان داد. او در رشته توييتي نوشت: «پيشاپيش به‌خاطر انتشار اين ويدئو از همه عذرخواهي مي‌کنم! اين روزهاي ايران را ببينيد! آن‌قدر جسور و بي‌حيا شده‌اند. آن‌قدر شکم‌هايشان از حرام پر شده است و آن‌قدر آدم‌بودن باور غلط‌شان شده، «مردم» را به حساب که نمي‌آورند هيچ، ... فتأمل... پي‌نوشت: يک؛ کاش خبر دستگيري اين دو جانور زودتر رسانه‌اي شود. دو؛ کاش پسرک را پيدا کنند و انسانيت را مجددا برايش معنا! سه؛ پسرک‌ها و دخترک‌هاي «کار»، «بدسرپرست» و «فقير» اطراف‌مان زيادند. اگر کمکشان نکنيم و دستشان را نگيريم با اين دو چه تفاوتي داريم؟».
اما اين تنها واکنش‌ها به اين ويدئوي ناراحت‌کننده نبود، افراد بسیاری از حس‌و‌حال خودشان بعد از انتشار اين فيلم نوشتند و گفتند شوکه شده‌اند. خيلي از کاربران از حس‌و‌حال بدشان در اين روزها و بعد از ديدن اين تصاوير گفتند؛ اما نقطه‌نظر اميرمهدي ژوله که همه‌چيزمان به همه چيزمان مي‌آيد، مشخصه اصلي بيشتر نظراتي بود که در فضاي مجازي منتشر شد. بسیاری صحنه اتفاق افتاده در اين ويدئو را آينه‌اي از جامعه ايراني مي‌دانستند و به نظرشان کليت جامعه ايراني همين است و ما فقط نمونه کوچکي از آن را در اين فيلم دلخراش مشاهده کرديم.
ماجراي اين ويدئو به‌‌قدري سروصدا کرد که تا پيش از تمام‌شدن روز، اسدالله حيدري، مديرکل بهزيستي استان البرز، از دستگيري عوامل تهيه اين فيلم در استان البرز خبر داد و روز گذشته ویدئویی در فضاي مجازي و تلويزيون از دو جواني که کودک زباله‌گرد را آزار داده بودند، منتشر شد. آنها با صدايي بغض‌آلود و ترسيده مدام اظهار ندامت و اشتباه مي‌کنند. مي‌گويند کارگر هستند و مي‌خواستند بخندند و بعد از انتشار فيلم نیز از دل کودک درآورده‌اند. مسئله اما فقط اين فيلم نيست، بلکه در سال‌هاي گذشته فيلم‌هايي از اين قبيل و در کنارش حيوان‌آزاري‌هايي باعث خشم عمومي تعداد بسیاری از مردم شده است.
بااین‌حال، آنچه به نظر مي‌رسد بايد به آن توجه شود، خودزني هميشگي و فراگيري است که پس از هر اتفاقي از اين دست بروز مي‌‌یابد. آيا واقعا فيلم منتشرشده آينه کوچکي از همه جامعه ايران است؟ آيا بايد موافق حرف‌هاي اميرمهدي ژوله بود که واقعا اين ماييم و همه‌چيزمان به همه‌چيزمان مي‌آيد؟ آیا اينکه با انتشار هر فيلمي نتيجه‌گيري مي‌شود جامعه ايراني چه و چه شده، ما به فروپاشي اخلاقي و اجتماعي رسيده‌ايم، همه ما همين‌طور هستيم و خطاي يک شخص يا اشخاصي را به جمع تعميم‌دادن، حکم درستي است؟
اگر واقعا چنين است، پس خيل عظيم مردمي که هنگام زلزله، سيل و بلاياي طبيعي، وسايل شخصي خود را براي کمک به بلاديدگان مي‌فرستند، چه کساني هستند؟ پس اين همه پزشک و خيري که رايگان به بخش‌هاي محروم جامعه مي‌روند و به درمان بيماران مي‌پردازند، نمي‌توانند آينه‌اي از جامعه ايراني باشند؟ خيران مدرسه‌سازي که تاکنون 130 هزار کلاس درس در ايران ساخته‌اند، چه بخشي از جامعه هستند؟ اگر يک کودک‌آزار يا حيوان‌آزار «خود ماييم»، نرگس کلباسي، اسماعيل آذري‌نژاد و صدها انسان نوع‌دوستی که گمنام و بي‌نشان به ديگران کمک مي‌کنند، چه کساني هستند؟
اين ما نيستيم
روز گذشته بعد از اين واکنش‌ها بود که صفحه اينستاگرامي به نام «آدم‌حسابي‌ها» که کارش معرفي افراد مفيد و مشهور ايراني است، به صحبت‌هاي ژوله و ديگر کاربران صفحات مجازي واکنش نشان داد. اين صفحه با بيان اينکه اين ما نيستيم، نوشت: اتفاقا ما ايني هستيم که در استوري‌هاي اين صفحه مي‌بينيد. چيزي که شما بازنشر کرديد نمونه‌اي کمياب و استثنا از تنزل انسانيت در اين جامعه است که به اين صورت نمود پيدا کرده. البته که انکار نمي‌کنيم که هست ولي تعميم آن به همه مردم ايران با جمله اين ما هستيم را صحيح نمي‌دانيم. سپس اين صفحه با هشتگ فراخوان مهروزي به انتشار پيام‌هايي از مردم پرداخت که روزانه به اين صفحه پيام مي‌دهند و اعلام آمادگي مي‌کنند که به صورت رايگان يا نيم‌بها به مردم خدماتي ارائه کنند. جواني که حاضر است براي کودکان بي‌بضاعت تولد بگيرد، وکيلي که به صورت رايگان به مردم فرودست خدمات حقوقي مي‌دهد، تعميرکاري که وسايل مردم فرودست را رايگان تعمير مي‌کند و... . به گفته ادمين اين صفحه آنها روزانه بيش از 50 پيام اين‌چنيني دريافت مي‌کنند.
معلولي از علت‌ها
اما دکتر مصطفي اقليما، جامعه‌شناس و رئيس انجمن علمي مددکاري اجتماعي در گفت‌وگو با «شرق» با بيان اينکه انتشار اين فيلم نشان مي‌دهد جوانان مرتکب اين خطا خود نيز قرباني جامعه هستند، گفت: «وقتي چند جوان با خنده يک کودک را درون سطل زباله پرتاب مي‌کنند، نشان فرهنگ ما نيست؛ هر وقت مسئله‌اي در جامعه‌اي رخ مي‌دهد، معلولي از علت‌هاست. اگر در زندگي اين جوان بگرديم و مراحل زندگي او را ببينيم، قطعا به فقر و بي‌کاري و مسائل مختلف مي‌رسيم. جواني که در فيلم منتشرشده از اظهار ندامتش مرتبا به مسئله کارگربودن و هم‌قشربودنش با کودک زباله‌گرد اشاره مي‌کند و از نوع بيانش هم مشخص است که متعلق به طبقه فرودست است، خودش ممکن است بارها و بارها با چنين واکنش‌هايي حالا به اشکال ديگر در زندگي‌اش روبه‌رو شده باشد. بايد دلايل رواني اين كار فرد را پيدا کرد و البته از سلبريتي‌ها و همه کساني که چنين واکنشي دارند بايد بپرسيد چند بار آدم‌هايي اين‌چنيني را شهرستاني، حمال و عمله خطاب کرده‌اند؟ چند بار وقت عکس‌گرفتن با قشر ضعيف عصباني شده‌اند؟ اينکه ما در برج عاجمان بنشينيم و همه را از پشت عينکمان به يک شکل ببينيم و مانيفست صادر کنيم که
نتيجه‌بخش نيست».
وي افزود: «اين خودزني موجود در ژن ايراني هم بخش ديگري از ماجراي هميشگي ماست. آدم‌هايي که بعد از ديدن اين فيلم بلند مي‌گويند: خاک بر سر ما... آنها در همان لحظه فراموش مي‌کنند همين مردم هستند که با انتشار فيلم حيوان‌آزاري جلوي شهرداري تجمع مي‌کنند و به خاطرش بازداشت مي‌شوند، فراموش مي‌کنند وقت نياز عمومي به خون همين ايراني‌جماعت هستند که در صف‌هاي عريض و طويل سازمان انتقال خون مي‌ايستند و اهداي خون مي‌کنند، در روزهاي مشخصي از هفته بين کارتن‌خواب‌ها مي‌روند و برايشان غذا مي‌برند، هزاران هزار زنداني آزاد مي‌کنند، از خون عزيزانشان مي‌گذرند و به قاتل زندگي مي‌بخشند».
اقليما تصريح کرد: «همان‌طور که تمام جامعه ايراني از جنس اين آدم‌ها نيستند، همه جامعه ايراني هم کودک‌آزار و بيمار جنسي و رواني نيستند، جامعه ايراني هم مثل همه جوامع خصلت‌هاي بد و خوب را در کنار هم دارد. اينکه با ديدن يک کار خوب مجري هيجان‌زده رگ گردنش را باد کند و بگويد اين همان ملت ايران است، درست به بي‌پايگي آن است که همه مردم ايران را کودک‌آزار بدانيم و بگوييم خاک بر سرمان. جامعه ما مثل همه جوامع هم بعد سفيد دارد و هم بعد خاکستري. بايد براي پررنگ‌کردن سفيدي‌اش تلاش کرد اما نه با خودزني‌کردن، بايد براي زندگي خوب داشتن تلاش و فرهنگ‌سازي کرد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
