سومین بازدیدکننده بین ستارهای چند سال دارد؟
دانشمندان کشف کردهاند که دنبالهدار 3I/ATLAS که توجه جهانی قابل توجهی را به خود جلب کرده است، ممکن است بین ۱۰ تا ۱۲ میلیارد سال قدمت داشته باشد، به این معنی که تنها چند میلیارد سال پس از تولد کهکشان راه شیری تشکیل شده است.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
دانشمندان کشف کردهاند که دنبالهدار 3I/ATLAS ممکن است بین ۱۰ تا ۱۲ میلیارد سال قدمت داشته باشد.
دانشمندان کشف کردهاند که دنبالهدار 3I/ATLAS که توجه جهانی قابل توجهی را به خود جلب کرده است، ممکن است بین ۱۰ تا ۱۲ میلیارد سال قدمت داشته باشد، به این معنی که تنها چند میلیارد سال پس از تولد کهکشان راه شیری تشکیل شده است.
این دنبالهدار تنها سومین بازدیدکننده بین ستارهای است که تاکنون مشاهده شده و از خارج از منظومه شمسی ما سرچشمه میگیرد.
هنگامی که این دنبالهدار برای اولین بار در سال ۲۰۲۵ مشاهده شد، با سرعت شگفتانگیز ۵۸ کیلومتر در ثانیه حرکت میکرد و آن را به سریعترین دنبالهدار دیده شده تاکنون تبدیل میکرد. دانشمندان میگویند اجرامی که با چنین سرعت بالایی حرکت میکنند معمولاً بسیار قدیمیتر هستند، زیرا احتمالاً چندین بار با ستارگان و سایر اجرام آسمانی که به عنوان تیرکمان گرانشی (یک پدیده نجومی که در آن از گرانش یک جرم آسمانی برای شتاب دادن به یک فضاپیما یا جسم طبیعی استفاده میشود) عمل کردهاند، برخورد کردهاند و سرعت آن را به طور قابل توجهی افزایش دادهاند.
دانشمندان سن دنبالهدار را با تجزیه و تحلیل ترکیب شیمیایی آن با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب و بررسی نسبت ایزوتوپهای کربن و هیدروژن تعیین کردند. ایزوتوپها اشکال مختلفی از یک عنصر هستند. کربن معمولی دارای ۶ پروتون و ۶ نوترون است، در حالی که کربن سنگین-۱۳ دارای ۶ پروتون و ۷ نوترون است. دوتریوم شکل سنگینی از هیدروژن است که حاوی یک نوترون اضافی است.
اندازهگیریها نشان داد که این دنبالهدار حاوی نسبت بسیار بیشتری از کربن معمولی نسبت به کربن سنگین است - بیشتر از آنچه در منظومه شمسی خود یا حتی در دیسکهای پیشسیارهای اطراف ستارگان نزدیک میبینیم. این بدان معناست که دنبالهدار خیلی زود، قبل از تجمع مقادیر زیادی کربن سنگین در کهکشان، تشکیل شده است.
برای تعیین دقیقتر سن آن، دانشمندان به مدلهای تکامل کهکشان راه شیری روی آوردند. این کهکشان حدود ۱۳ میلیارد سال پیش تشکیل شد و در چهار میلیارد سال اول خود، انفجارهای ستارهای شدیدی به نام ابرنواختر را تجربه کرد، رویدادهایی که مقادیر زیادی کربن سنگین تولید کردند. از آنجایی که این دنبالهدار حاوی مقدار بسیار کمی از این کربن است، در اواسط آن دوره، قبل از اینکه کربن سنگین کهکشان فراوان شود، تشکیل شده است و سن آن را بین ۱۰ تا ۱۲ میلیارد سال قرار میدهد.
تجزیه و تحلیل آب موجود در دنبالهدار همچنین محتوای دوتریوم فوقالعاده بالایی را نشان داد، ده برابر بیشتر از مقدار موجود در دنبالهدارهای منظومه شمسی ما. این سطح بالای اشباع دوتریوم فقط در محیطهای بسیار سرد رخ میدهد و به دمایی تا -۲۴۳ درجه سانتیگراد میرسد، شرایطی که معمولاً برای ابرهای میانستارهای اولیه که از عناصر سنگین فقیر بودند، رخ میدهد.
دنبالهدارها معمولاً در کنار سیارات تشکیل میشوند، به این معنی که 3I/ATLAS ممکن است بقایای یکی از قدیمیترین سیستمهای سیارهای در کهکشان باشد. دنبالهدارها، به طور کلی، بلوکهای سازنده سیارات محسوب میشوند و در مناطق دور دیسکهای پیشسیارهای تشکیل میشوند، جایی که آب از گرمای ستارگان جوان منجمد میشود.
دانشمندان هنوز در تلاشند تا ترکیب شیمیایی این دنبالهدار باستانی را به طور کامل درک کنند، اما میتوانند بگویند که در مقایسه با دنبالهدارهای منظومه شمسی ما، به طور فوقالعادهای غنی از کربن و آب است. وجود دوتریوم، ترکیبات کربن و اکسیژن نشان دهنده واکنشهای شیمیایی پیچیدهای است که در دانههای غبار یخی که منظومه سیارهای اولیه را تشکیل دادهاند، رخ داده است و تأیید میکند که مولکولهای آلی و آب حتی در اوایل جهان نیز اجزای اساسی سیارات بودهاند. منشأ واقعی این دنبالهدار همچنان یک راز است که ممکن است هرگز حل نشود، زیرا ردیابی مسیر آن برای بیش از ۱۰ میلیون سال به دلیل برهمکنشهای گرانشی با ستارگانی که از کنارشان عبور میکند، عملاً غیرممکن است. با این حال، دانستن قدمت آن، احتمالات را محدود میکند. دانشمندان میگویند که ممکن است از ستارهای در دیسک ضخیم کهکشان راه شیری، قدیمیترین بخش کهکشان، که تقریباً ۱۳ میلیارد سال پیش تشکیل شده است، سرچشمه گرفته باشد.
در واقع، این دنبالهدار آنقدر قدیمی است که منظومه ستارهای که آن را تولید کرده است، ممکن است امروز دیگر وجود نداشته باشد، و آن را واقعاً به یادگاری از دوران گمشده تشکیل سیارات تبدیل میکند.
یافتهها هنوز در حال بررسی دقیق هستند، اما نسخه اولیه آن در سرور پیشچاپ arXiv موجود است.
