ثبت‌نام در مهدهای کودک بدون مجوز؛ ریسکی که نباید به‌سادگی از کنار آن گذشت

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

مهدهای کودک و مراکز پیش‌دبستانی همیشه از اولین تجربه‌های کودکان در محیط رسمی و آموزش و پرورش و حضور در فضای اجتماعی خارج از خانه و خانواده به حساب می‌آیند، مکانی که پایه‌های رشد ذهنی، عاطفی و اجتماعی کودک شکل می‌گیرد. با این حال، همزمان با گسترش این مراکز در کشور، فعالیت مهدهای بدون مجوز به یکی از نگرانی‌های جدی خانواده‌ها و هچنین مسئولان در این حوزه تبدیل شده است. مراکزی که خارج از نظارت رسمی فعالیت می‌کنند و در مواردی هم می‌توانند سلامت و آینده کودکان را با خطر مواجه کنند.

مجوز مرز میان آموزش ایمن و فعالیت غیرقانونی

«سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک» عهده‌دار صدور مجوز برای فعالیت مهدهای کودک و مراکز پیش‌دبستانی در ایران است. این مجوز به معنای تایید حداقل استانداردهای آموزشی، ایمنی، بهداشتی و نیروی انسانی است. از همین رو، مراکز دارای مجوز موظف هستند فضای فیزیکی متناسب با سن کودکان، برنامه آموزشی مصوب، مربیان آموزش‌دیده و ضوابط ایمنی مشخص داشته باشند. علاوه بر این مراکز دارای مجوز باید به ‌صورت دوره‌ای تحت نظارت قرار گیرند.

در مقابل، مراکز بدون مجوز نه ‌تنها از این نظارت‌ها معاف‌اند، بلکه از نظر قانونی اساسا اجازه فعالیت آموزشی هم ندارند. فعالیت این مراکز معمولا از چارچوب‌های مصوبی که انجام می‌شود خارج هستند و خانواده‌ها در صورت بروز مشکل، مسیر مشخص و موثری برای پیگیری حقوقی نخواهند داشت.

تفاوتی فراتر از یک برگه اداری

البته باید این را بدانیم که تفاوت میان مهد مجوزدار و غیرمجاز تنها به داشتن یا نداشتن یک مجوز خلاصه نمی‌شود. مهدهای دارای مجوز ملزم به رعایت استانداردهای ایمنی از جمله مسیر خروج اضطراری، تجهیزات اطفای حریق، کفپوش ایمن، تهویه مناسب و رعایت اصول بهداشتی هستند. این مراکز باید برنامه مشخصی برای تغذیه، استراحت، بازی و آموزش داشته باشند و سلامت جسمی و روانی کودکان را به‌ صورت مستمر مورد توجه و پایش قرار دهند.

این در حالی است که در بسیاری از مراکز بدون مجوز، این الزامات وجود ندارد یا لااقل به‌ صورت سلیقه‌ای اجرا می‌شود و همین نبود نظارت مستمر باعث می‌شود کیفیت خدمات از مرکزی به مرکز دیگر کاملا متفاوت باشد و هیچ تضمینی برای ایمنی کودک وجود نداشته باشد.

نقش کلیدی مربیان در سال‌های طلایی رشد

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها میان مراکز مجاز و غیرمجاز به نیروی انسانی مربوط می‌شود. در مهدهای دارای مجوز مربیان دوره‌های لازم و ضروری کار و رشد کودک از جمله آموزش پیش‌دبستانی، مهارت‌های رفتاری و کمک‌های اولیه را می‌گذرانند. بررسی صلاحیت حرفه‌ای و حتی سوابق فردی مربیان از جمله الزامات قانونی این مراکز است.

مشخصا در مراکز بدون مجوز، چنین الزاماتی وجود ندارد و استخدام مربیان معمولا بر اساس تجربه شخصی یا روابط غیررسمی انجام می‌شود که این مساله می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت روان و امنیت کودکان به همراه داشته باشد؛ خصوصا در شرایط بحرانی یا زمان بروز حوادثی که پیش‌بینی ‌نشده است.

نقش آموزش پیش‌دبستانی در کاهش آسیب‌های تحصیلی

کارشناسان آموزش کودک همواره تاکید دارند که گذراندن دوره پیش‌دبستانی استاندارد، نقش مهمی در کاهش بازماندگی از تحصیل، افت تحصیلی و تکرار پایه دارد. برنامه‌های آموزشی مراکز مجاز با هدف تقویت مهارت‌های زبانی، شناختی، اجتماعی و عاطفی کودکان طراحی شده‌اند و آن‌ها را برای ورود به مدرسه آماده می‌کنند.

بر اساس آنچه سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک اعلام کرده، پوشش پیش‌دبستانی کشور طی سال‌های اخیر افزایش قابل توجهی داشته و از ۴۲ درصد به بیش از ۶۳ درصد رسیده است. این آمار نشان می‌دهد توجه خانواده‌ها به آموزش رسمی در سنین پایین در حال افزایش است، اما همزمان خطر گرایش به مراکز غیرمجاز، به‌ویژه در مناطقی که دسترسی به مراکز استاندارد محدود است، نیز وجود دارد.

وقتی نظارتی وجود ندارد

مهدهایی که مجوز دارند و به صورت مستمر تحت نظارت قرار دارند، امکان تذکر، تعلیق یا لغو مجوز آن‌ها در صورت تخلف وجود دارد. خانواده‌ها هم می‌توانند شکایت‌های خود را از مسیرهای رسمی پیگیری کنند. این سازوکار نظارتی، یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های حقوقی والدین محسوب می‌شود.

در مقابل، مراکز بدون مجوز خارج از این چرخه نظارت فعالیت می‌کنند. در صورت بروز حادثه، سوءرفتار یا حتی تعطیلی ناگهانی مرکز، خانواده‌ها معمولا با خلاء قانونی مواجه می‌شوند و امکان پیگیری موثر به حداقل می‌رسد. این مساله به‌ویژه برای کودکانی که ساعت‌های طولانی در این مراکز حضور دارند، نگران‌کننده است.

هزینه کمتر یا ریسک بیشتر؟

یکی از دلایلی که خانواده‌ها به سمت مراکز و مهدهای غیرمجاز کشیده می‌شوند هزینه‌های ماهانه است. این در حالی است که کارشناسان معتقدند این کاهش هزینه در کوتاه‌مدت، می‌تواند هزینه‌های سنگین‌تری در آینده به همراه داشته باشد؛ از آسیب‌های روانی و آموزشی گرفته تا خطرات جانی و حقوقی.

از سوی دیگر، مسئولان آموزش‌وپرورش اعلام کرده‌اند برنامه‌هایی برای دولتی‌سازی یا کاهش هزینه مراکز پیش‌دبستانی در دست بررسی است تا خانواده‌ها به دلیل مشکلات مالی ناچار به انتخاب مراکز غیرمجاز نشوند.

هشداری که باید آن را جدی گرفت

معاون وزیر آموزش‌وپرورش و رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک به‌صراحت از خانواده‌ها خواسته است از ثبت‌نام فرزندان خود در مراکز بدون مجوز خودداری کنند. به گفته او، از میان حدود ۳۸ هزار مرکز پیش‌دبستانی دارای مجوز در کشور، بیش از ۳۱ هزار مرکز فعال هستند و خانواده‌ها می‌توانند با بررسی وضعیت مجوز، انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشند. این هشدار تنها یک توصیه اداری نیست، بلکه تلاشی برای حفاظت از حقوق کودکان در حساس‌ترین سال‌های زندگی آن‌هاست.

انتخابی که آینده کودک را می‌سازد

مهد کودک و پیش‌دبستانی، صرفا محل نگهداری کودک نیست و نقطه آغاز مسیر آموزشی و اجتماعی اوست. انتخاب مرکز مجوزدار به معنای انتخاب محیطی امن، آموزشی و پاسخگوست؛ محیطی که تحت نظارت رسمی فعالیت می‌کند و مسئولیت‌پذیر است. در مقابل، مراکز بدون مجوز، با وجود ظاهر فریبنده یا هزینه کمتر می‌توانند کودک و خانواده را در معرض خطرات جدی قرار دهند.

در شرایطی که آموزش در سال‌های اولیه زندگی نقشی تعیین ‌کننده در آینده کودک دارد، بی‌توجهی به مجوز و استانداردها، ریسکی است که نباید به‌سادگی از کنار آن گذشت.

آخرین اخبار جامعه را از طریق این لینک پیگیری کنید.