۷۴ درصد کاربران اینترنت فیلترشکن دارند

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

۸۹.۳ درصد افراد بالای ۱۵ سال در ایران کاربر اینترنت‌اند؛ اما ۷۴.۴ درصد کاربران اینترنت برای دسترسی به شبکه‌های اجتماعی از فیلترشکن استفاده می‌کنند و ۷۲.۳ درصد آنها از سرعت اینترنت رضایت ندارند. در همین حال۲۰.۳ درصد کاربران می‌گویند درآمد و معیشتشان به میزان زیاد و خیلی زیادی به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی وابسته است. این تصویری است که نظرسنجی ملی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران، ایسپا، از زیست‌بوم دیجیتال ایرانیان ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن اینترنت برای اکثریت جامعه به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده، اما فیلترینگ، کیفیت دسترسی و قطعی اینترنت همچنان بخش مهمی از تجربه کاربران را شکل می‌دهد.

مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران در فاصله ۲۵ تا ۳۱ خردادماه، به سفارش وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، نظرسنجی ملی «سنجش نگرش کاربران اینترنت در خصوص شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های ارتباطی» را میان ۴۰۶۰ کاربر اینترنت انجام داده است. این افراد از میان ۴۵۴۵ نفر از افراد بالای ۱۵ سال ساکن مناطق شهری و روستایی کشور انتخاب شده‌اند و مصاحبه‌ها به‌صورت حضوری انجام شده است.

بر اساس نتایج این نظرسنجی، ۸۹.۳ درصد مردم، معادل ۴۰۶۰ نفر از جامعه نمونه، از اینترنت استفاده می‌کنند و ۱۰.۷ درصد استفاده نمی‌کنند. یافته‌های بعدی مربوط به کاربران اینترنت است.

ایرانیان روزانه بیش از چهار ساعت آنلاین‌اند

در میان کاربران اینترنت، ۲۲.۶ درصد روزانه یک ساعت یا کمتر، ۱۹ درصد بین یک تا سه ساعت، ۲۴.۷ درصد بین سه تا پنج ساعت و ۳۲.۴ درصد پنج ساعت و بیشتر از اینترنت استفاده می‌کنند.

به‌طور متوسط، مدت زمان استفاده روزانه کاربران از اینترنت چهار ساعت و سه دقیقه است.

این زمان در شبکه‌های اجتماعی خارجی و داخلی متفاوت است. ۲۵.۲ درصد کاربران روزانه یک ساعت یا کمتر، ۱۶.۲ درصد بین یک تا سه ساعت، ۱۴.۸ درصد بین سه تا پنج ساعت و ۱۳.۹ درصد پنج ساعت و بیشتر از شبکه‌های اجتماعی خارجی استفاده می‌کنند. در مقابل، ۲۸.۴ درصد کاربران اینترنت اصلاً از شبکه‌های اجتماعی خارجی استفاده نمی‌کنند.میانگین استفاده روزانه کاربران از شبکه‌های اجتماعی خارجی دو ساعت و پنج دقیقه اعلام شده است.

در شبکه‌های اجتماعی داخلی، ۴۳.۲ درصد کاربران روزانه یک ساعت یا کمتر فعالیت می‌کنند و ۱۸ درصد کاربران اینترنت اصلاً از شبکه‌های اجتماعی داخلی استفاده نمی‌کنند. میانگین استفاده روزانه کاربران از شبکه‌های اجتماعی داخلی یک ساعت و ۳۷ دقیقه است

بررسی هم‌زمان استفاده از شبکه‌های اجتماعی داخلی و خارجی نشان می‌دهد ۵۵.۹ درصد کاربران هم از شبکه‌های اجتماعی داخلی و هم از شبکه‌های اجتماعی خارجی استفاده می‌کنند. ۱۵.۶ درصد فقط از شبکه‌های اجتماعی خارجی و ۲۴ درصد فقط از شبکه‌های اجتماعی داخلی استفاده می‌کنند.

قطعی اینترنت؛ نارضایتی گسترده و بازگشت مورد استقبال

قطعی اینترنت بین‌الملل در دوران جنگ نیز یکی از محورهای این نظرسنجی بوده است. بر اساس نتایج، ۴۷.۱ درصد کاربران گفته‌اند قطعی اینترنت اصلاً یا به میزان کمی موجب عصبانیت آنها می‌شده است. در مقابل، ۴۶.۱ درصد کاربران به میزان زیاد و خیلی زیاد از قطعی اینترنت عصبانی شده بودند.

در مقابل، بازگشایی دوباره اینترنت بین‌الملل پس از جنگ اخیر با استقبال بخش بزرگی از کاربران روبه‌رو شده است. ۶۳.۷ درصد کاربران این تصمیم را بسیار درست می‌دانستند. تنها ۶.۹ درصد بازگشایی اینترنت بین‌الملل را اصلاً تصمیم درستی نمی‌دانستند و ۱۵.۷ درصد نیز آن را به میزان کمی درست ارزیابی کرده‌اند

قطعی اینترنت برای کاربران فقط به معنای از دست رفتن دسترسی به شبکه‌های اجتماعی نبوده است. ۳۸.۸ درصد کاربران برقراری ارتباط با دوستان و خانواده را یکی از حوزه‌هایی دانسته‌اند که در صورت ادامه قطعی اینترنت بین‌الملل با مشکل مواجه می‌شد. ۳۳.۶ درصد به سرگرمی، موسیقی، تماشای فیلم و کلیپ و طنز اشاره کرده‌اند و ۲۹.۶ درصد کار و درآمدزایی را از جمله حوزه‌های آسیب‌پذیر دانسته‌اند.

اما در زمان قطعی اینترنت، کاربران اخبار را از کجا پیگیری می‌کنند؟ ۳۹.۲ درصد گفته‌اند معمولاً اخبار را از صداوسیما دنبال می‌کنند، ۲۱.۳ درصد از شبکه‌های اجتماعی داخلی مانند بله و ایتا و ۱۴.۵ درصد از شبکه‌های ماهواره‌ای.

فیلترینگ؛ مسئله‌ای که برای نیمی از کاربران مهم است

در پاسخ به این پرسش که رفع فیلتر شبکه‌های اجتماعی تا چه اندازه اهمیت دارد، ۴۰.۳ درصد کاربران گفته‌اند این موضوع برای آنها اصلاً اهمیت ندارد یا اهمیت کمی دارد. در مقابل، ۵۱.۸ درصد کاربران رفع فیلتر شبکه‌های اجتماعی را بسیار یا تا حد زیادی مهم می‌دانند.

در اولویت‌بندی شبکه‌های اجتماعی برای رفع فیلترینگ، اینستاگرام با ۴۷.۸ درصد در رتبه اول قرار دارد.

پس از آن تلگرام با ۲۰.۹ درصد و یوتیوب با ۸.۴ درصد قرار گرفته‌اند

اما یکی از مهم‌ترین یافته‌های این بخش، میزان استفاده از فیلترشکن است. با توجه به فیلتر بودن شبکه‌های اجتماعی خارجی، ۷۴.۴ درصد کاربران اینترنت از فیلترشکن استفاده می‌کنند. از میان آنها، ۶۶.۷ درصد از فیلترشکن رایگان استفاده می‌کنند.

۱۸.۲ درصد کاربران برای استفاده از فیلترشکن کمتر از ۵۰۰ هزار تومان هزینه می‌کنند، ۶.۳ درصد بین ۵۰۰ هزار تا یک میلیون تومان هزینه می‌کنند و ۶ درصد بیش از یک میلیون تومان در ماه برای فیلترشکن می‌پردازند.

سرعت اینترنت؛ اولویت اول کاربران

در میان کاربران اینترنت، ۷۲.۳ درصد اصلاً از سرعت اینترنت در ایران رضایت ندارند یا رضایت کمی دارند.

وقتی از کاربران پرسیده شده اگر بخواهند برای اینترنت و شبکه‌های اجتماعی سیاست‌گذاری کنند، اولویت نخست آنها چه خواهد بود، ۵۶.۹ درصد افزایش سرعت اینترنت را انتخاب کرده‌اند. پس از آن، کاهش فیلترینگ با ۲۱.۵ درصد قرار دارد.

در موضوع دسترسی آزاد برخی مقامات و مسئولان به اینترنت نیز ۶۱.۱ درصد کاربران با دسترسی آزاد و بدون فیلتر آنها مخالف بوده‌اند و ۲۴.۶ درصد با آن موافق بوده‌اند.

اینترنت و معیشت؛ وابستگی برای یک‌پنجم کاربران

در بخش اقتصاد دیجیتال، ۴۳.۵ درصد کاربران اینترنت گفته‌اند درآمد و معیشت آنها اصلاً به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی وابسته نیست. در مقابل، ۲۰.۳ درصد کاربران گفته‌اند معیشتشان به میزان زیاد و خیلی زیادی به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی وابسته است.

این میزان برای ۹.۳ درصد در حد متوسط و برای ۲۵.۸ درصد در حد کم بوده است.

۵۸ درصد کاربران اینترنت معتقدند کسب‌وکارهای اینترنتی باعث ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در اقتصاد کشور می‌شوند. ۴۵ درصد نیز تأثیر کسب‌وکارهای اینترنتی بر اقتصاد کشور را افزایش رفاه مردم می‌دانند و ۳۰.۲ درصد افزایش درآمد دولت را مهم‌ترین اثر آن می‌دانند. ۱۹.۲ درصد به کاهش هزینه‌های دولت و ۱۷.۱ درصد به کاهش فرصت‌های شغلی اشاره کرده‌اند.

رفتار کاربران در یک سال گذشته نیز نشان می‌دهد خدمات آنلاین به بخش قابل‌توجهی از زندگی روزمره آنها وارد شده است. ۵۷.۱ درصد کاربران اینترنت در یک سال گذشته خرید آنلاین یا اینترنتی داشته‌اند و ۵۵.۵ درصد از حمل‌ونقل آنلاین، از جمله اسنپ و تپسی، استفاده کرده‌اند.

پس از آن، آموزش مجازی با ۳۷.۹ درصد، رزرو بلیت، هتل و بوم‌گردی با ۱۷.۹ درصد و خدمات نظافت و تعمیرات با ۸.۹ درصد قرار گرفته‌اند

در مجموع، ۲۷.۶ درصد کاربران اینترنت معتقدند برنامه‌هایی مانند اسنپ، تپسی، دیجی‌کالا و فیلیمو به میزان زیاد یا خیلی زیاد نیازهای روزانه آنها را برطرف می‌کنند.

هوش مصنوعی هنوز برای اکثریت ناشناخته است

در بخش دیگری از نظرسنجی، میزان آشنایی و استفاده کاربران اینترنت از هوش مصنوعی بررسی شده است

۳۷.۶ درصد کاربران اصلاً با ابزارهای هوش مصنوعی آشنا نیستند و ۲۵.۴ درصد فقط نام آن را شنیده‌اند. ۲۹ درصد تا حدودی می‌توانند از این ابزارها استفاده کنند و ۷.۹ درصد به‌صورت تخصصی و حرفه‌ای از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند

در میان کاربرانی که از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، ۹۰.۳ درصد از ChatGPT استفاده کرده‌اند.

کاربردهای هوش مصنوعی در میان کاربران نیز بیشتر به استفاده‌های عمومی و روزمره مربوط است: ۵۱.۱ درصد برای کسب اطلاعات عمومی، ۴۴.۱ درصد برای آموزش و مهارت‌آموزی، ۳۸.۷ درصد برای تدوین عکس و ویدئو و ۳۰.۵ درصد برای زبان و ترجمه از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند.

استارلینک؛ آشنایی بیشتر از استفاده

۴۳.۴ درصد کاربران اینترنت با اینترنت ماهواره‌ای استارلینک آشنا هستند یا نام آن را شنیده‌اند. در مقابل، ۵۶.۶ درصد اصلاً نام آن را نشنیده‌اند.

در میان کسانی که با استارلینک آشنا هستند، ۴۷.۵ درصد معتقدند استفاده از اینترنت استارلینک باید در ایران آزاد باشد. در مقابل، ۲۹.۷ درصد با آزاد بودن استفاده از آن مخالف یا کاملاً مخالف‌اند.

با وجود این، استفاده واقعی از این فناوری بسیار محدود است. از میان کاربران اینترنتی که استارلینک را می‌شناسند، تنها ۲.۹ درصد، معادل ۵۱ نفر، از آن استفاده می‌کنند و ۹۷.۱ درصد در حال حاضر از اینترنت استارلینک استفاده نمی‌کنند.

در میان کسانی که در حال حاضر از استارلینک استفاده نمی‌کنند، ۳۰.۹ درصد تمایل زیاد یا خیلی زیادی به استفاده از آن دارند و ۳۷.۷ درصد اصلاً تمایلی به استفاده از اینترنت استارلینک ندارند.

در مجموع، نتایج این نظرسنجی تصویری از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که در آن اینترنت دیگر صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست. برای ۸۹.۳ درصد افراد بالای ۱۵ سال، اینترنت بخشی از زندگی روزمره است؛ ۵۷.۱ درصد در یک سال گذشته خرید آنلاین داشته‌اند، ۵۵.۵ درصد از حمل‌ونقل آنلاین استفاده کرده‌اند و معیشت ۲۰.۳ درصد کاربران به میزان زیاد و خیلی زیاد به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی وابسته است.

در سوی دیگر، ۷۴.۴ درصد کاربران برای دسترسی به شبکه‌های اجتماعی از فیلترشکن استفاده می‌کنند و ۷۲.۳ درصد از سرعت اینترنت رضایت ندارند. همین فاصله میان میزان نفوذ اینترنت در زندگی روزمره و کیفیت و شیوه دسترسی به آن، یکی از مهم‌ترین تصویری است که از نتایج این نظرسنجی به دست می‌آید.