معمای آینه
ترجمه: سپنتا نوروزیان
روبهروی آینهای بایستید و دست راست خود را بالا ببرید؛ بازتاب تصویر شما در آینه کدام دستش را بالا میبرد؟ طبق تجربههای پیشین، انتظار دارید تصویر آینهای شما دست چپ خود را بالا ببرد. معما در همین است. آینه جای چپ و راست را عوض میکند؛ موضوعی که ما آن را بدیهی میپنداریم. آینه دست چپ شما را دست راست نشان میدهد. اگر چشم راست خود را ببندید، بازتاب آینهای شما چشم چپش را میبندد. اگر فرق موی سرتان از راست به چپ باشد، برای بازتاب شما در آینه، از چپ به راست خواهد بود. با وجود این، قسمت بالایی بدنتان، یعنی سر، در بالای آینه و پاها نیز در پایین آینه (به شرط اینکه آینه تمامقد باشد) بازتاب مییابد. چرا آینه جای چپ و راست را عوض میکند، اما بالا و پایین را به همان صورتی که هستند، نشان میدهد؟ چرا رفتار آینه با جهتهای چپ و راست نسبت به بالا و پایین متفاوت است؟
اکنون فرصت خوبی است تا با روش علمی به موضوع فکر کنیم. سه عامل در ایجاد تصویری که در آینه میبینید، نقش دارد؛ اول نحوه حرکت نور بین شما و آینه، دوم طریقهای که چشمانتان نور را شناسایی و دریافت میکند و سوم تفسیری که مغز بر روی سیگنالهای واردشده از چشمها انجام میدهد. حالا میخواهیم به موضوع مهمی بپردازیم که احتمالا بلافاصله بعد از نگاهکردن در آینه به ذهنتان خطور میکند. چشمان شما به شکل افقی قرار گرفتهاند. شما چشم چپ و راست دارید، نه بالا و پایین. آیا این نکته میتواند توضیح دهد که چرا در آینه فقط جای چپ و راست عوض میشود؟ متأسفانه خیر. با اینکه فرضیه خیلی خوبی است، اما در این مورد کاملا اشتباه است. البته این چیز بدی نیست. بیشتر فهم علمی ما، از کشف علت اشتباهبودن ایدهها آمده است. اجازه دهید برای کمک به روشنشدن حقیقت، آزمایش کوچکی ترتیب دهیم. یک کتاب یا مجله بسته را روبهروی خود نگه دارید، طوری که جلد رویی کتاب به سمت شما باشد؛ حال در آینه به کتاب نگاه کنید. چه میبینید؟ سعی کنید تا جای ممکن دقیق باشید. هر چیزی را که میتوانید درباره تصویر کتاب در آینه بگویید، فهرست کنید. آیا این آزمایش میتواند
نحوه کار آینه را توضیح دهد؟ حتما خودتان این آزمایش را انجام دهید، اما حاصل مشاهدات من این است:
- نوشتههای چاپشده روی کتاب، نگارش آینهای یافتهاند؛ یعنی جهت چپ و راست نوشته عوض شده است.
- فاصله کتاب اصلی از آینه برابر است با فاصله تصویر بازتابی آن تا آینه.
- رنگ کتابی که در دستان من است، با رنگ تصویر انعکاسی آن در آینه یکسان است.
- جلد رویی کتاب در آینه، جلد پشتی کتاب من است.
یکبار دیگر به جمله آخر آزمایش توجه کنید. اگر من فرض کنم کتاب درون آینه کتابی عادی است، آنطور که من میبینم، جلد پشتی کتاب من، در آینه تبدیل به جلد رویی میشود. توضیح معمای آینه در همینجا نهفته است. آینه اصلا جای چپ و راست را عوض نمیکند، بلکه پشت و جلو را جابهجا میکند. در واقع، کاری که آینه انجام میدهد پشتوروکردن تصویر است. جلد پشت کتاب من، جلد رویی کتاب در آینه میشود. کتاب را زمین بگذارید و بار دیگر به بازتاب خود در آینه نگاه کنید. تصور کنید پوست شما از لاستیک ساخته شده و جداشدنی است. آن را مستقیم به سمت آینه ببرید و بدون اینکه آن را بچرخانید، قسمت داخلی را بیرون بیاورید؛ یعنی پوست خود را هنگام جداکردن پشتورو کنید. در این موقع، نوک بینی شما که تاکنون به سمت آینه بود، الان به سمت خودتان برگشته است.
در واقعیت اصلا جای راست و چپ عوض نمیشود، بنابراین لازم نیست توضیح دهیم چرا آینه با جهات بالا و پایین کاری ندارد، اما راست و چپ را جابهجا میکند.
دلیل ایجاد توهم راست و چپ در مغز ماست. وقتی شما انعکاس خود را در آینه میبینید، مغزتان سعی میکند این تصویر بازتابی را به آنچه که خودتان واقعا هستید، تبدیل کند. بهترین کاری که میتواند انجام دهد، این است که شما را 180 درجه بچرخاند و پشت به آینه قرار دهد. طبیعتا این چرخش موجب جابهجایی راست و چپ میشود. نکته کلیدی که فهم آن در اینجا ضروری است، این است که جابهجایی راست و چپ نه کار آینه، بلکه کار مغز است که تلاش میکند سیگنالهای بینایی دریافتی از آینه را تفسیر کند.
The Universe Inside You, Brian Clegg, 2012
روبهروی آینهای بایستید و دست راست خود را بالا ببرید؛ بازتاب تصویر شما در آینه کدام دستش را بالا میبرد؟ طبق تجربههای پیشین، انتظار دارید تصویر آینهای شما دست چپ خود را بالا ببرد. معما در همین است. آینه جای چپ و راست را عوض میکند؛ موضوعی که ما آن را بدیهی میپنداریم. آینه دست چپ شما را دست راست نشان میدهد. اگر چشم راست خود را ببندید، بازتاب آینهای شما چشم چپش را میبندد. اگر فرق موی سرتان از راست به چپ باشد، برای بازتاب شما در آینه، از چپ به راست خواهد بود. با وجود این، قسمت بالایی بدنتان، یعنی سر، در بالای آینه و پاها نیز در پایین آینه (به شرط اینکه آینه تمامقد باشد) بازتاب مییابد. چرا آینه جای چپ و راست را عوض میکند، اما بالا و پایین را به همان صورتی که هستند، نشان میدهد؟ چرا رفتار آینه با جهتهای چپ و راست نسبت به بالا و پایین متفاوت است؟
اکنون فرصت خوبی است تا با روش علمی به موضوع فکر کنیم. سه عامل در ایجاد تصویری که در آینه میبینید، نقش دارد؛ اول نحوه حرکت نور بین شما و آینه، دوم طریقهای که چشمانتان نور را شناسایی و دریافت میکند و سوم تفسیری که مغز بر روی سیگنالهای واردشده از چشمها انجام میدهد. حالا میخواهیم به موضوع مهمی بپردازیم که احتمالا بلافاصله بعد از نگاهکردن در آینه به ذهنتان خطور میکند. چشمان شما به شکل افقی قرار گرفتهاند. شما چشم چپ و راست دارید، نه بالا و پایین. آیا این نکته میتواند توضیح دهد که چرا در آینه فقط جای چپ و راست عوض میشود؟ متأسفانه خیر. با اینکه فرضیه خیلی خوبی است، اما در این مورد کاملا اشتباه است. البته این چیز بدی نیست. بیشتر فهم علمی ما، از کشف علت اشتباهبودن ایدهها آمده است. اجازه دهید برای کمک به روشنشدن حقیقت، آزمایش کوچکی ترتیب دهیم. یک کتاب یا مجله بسته را روبهروی خود نگه دارید، طوری که جلد رویی کتاب به سمت شما باشد؛ حال در آینه به کتاب نگاه کنید. چه میبینید؟ سعی کنید تا جای ممکن دقیق باشید. هر چیزی را که میتوانید درباره تصویر کتاب در آینه بگویید، فهرست کنید. آیا این آزمایش میتواند
نحوه کار آینه را توضیح دهد؟ حتما خودتان این آزمایش را انجام دهید، اما حاصل مشاهدات من این است:
- نوشتههای چاپشده روی کتاب، نگارش آینهای یافتهاند؛ یعنی جهت چپ و راست نوشته عوض شده است.
- فاصله کتاب اصلی از آینه برابر است با فاصله تصویر بازتابی آن تا آینه.
- رنگ کتابی که در دستان من است، با رنگ تصویر انعکاسی آن در آینه یکسان است.
- جلد رویی کتاب در آینه، جلد پشتی کتاب من است.
یکبار دیگر به جمله آخر آزمایش توجه کنید. اگر من فرض کنم کتاب درون آینه کتابی عادی است، آنطور که من میبینم، جلد پشتی کتاب من، در آینه تبدیل به جلد رویی میشود. توضیح معمای آینه در همینجا نهفته است. آینه اصلا جای چپ و راست را عوض نمیکند، بلکه پشت و جلو را جابهجا میکند. در واقع، کاری که آینه انجام میدهد پشتوروکردن تصویر است. جلد پشت کتاب من، جلد رویی کتاب در آینه میشود. کتاب را زمین بگذارید و بار دیگر به بازتاب خود در آینه نگاه کنید. تصور کنید پوست شما از لاستیک ساخته شده و جداشدنی است. آن را مستقیم به سمت آینه ببرید و بدون اینکه آن را بچرخانید، قسمت داخلی را بیرون بیاورید؛ یعنی پوست خود را هنگام جداکردن پشتورو کنید. در این موقع، نوک بینی شما که تاکنون به سمت آینه بود، الان به سمت خودتان برگشته است.
در واقعیت اصلا جای راست و چپ عوض نمیشود، بنابراین لازم نیست توضیح دهیم چرا آینه با جهات بالا و پایین کاری ندارد، اما راست و چپ را جابهجا میکند.
دلیل ایجاد توهم راست و چپ در مغز ماست. وقتی شما انعکاس خود را در آینه میبینید، مغزتان سعی میکند این تصویر بازتابی را به آنچه که خودتان واقعا هستید، تبدیل کند. بهترین کاری که میتواند انجام دهد، این است که شما را 180 درجه بچرخاند و پشت به آینه قرار دهد. طبیعتا این چرخش موجب جابهجایی راست و چپ میشود. نکته کلیدی که فهم آن در اینجا ضروری است، این است که جابهجایی راست و چپ نه کار آینه، بلکه کار مغز است که تلاش میکند سیگنالهای بینایی دریافتی از آینه را تفسیر کند.
The Universe Inside You, Brian Clegg, 2012