توقف نمایش حیوانات درنده

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

‌زینب رحیمی: مرداد‌ امسال در حالی باغ‌وحش جدیدی در بندر انزلی بازگشایی شد که سازمان حفاظت محیط‌ زیست به‌صراحت اعلام می‌کرد هیچ مجوزی برای تأسیس این باغ‌وحش نداده است. در ادامه‌ جنجال بر سر باغ‌وحش انزلی، مدیرکل محیط زیست گیلان اعلام کرد ‌از سرمایه‌گذار باغ‌وحش انزلی به دلیل احداث و بهره‌برداری از مرکز نگهداری حیات‌وحش بدون دریافت مجوز قانونی شکایت کرده است.

به دنبال طرح شکایت سازمان محیط زیست از سرمایه‌گذار باغ‌وحش بندر انزلی، در 19 مرداد امسال دادستان عمومی و انقلاب انزلی دستور پلمب باغ‌وحش تازه‌تأسیس را صادر کرد و از انتقال گونه‌های جانوری این باغ‌وحش موسوم به «کلبه حیات‌وحش کاسپین» به مکان امن خبر داد و تأکید کرد‌: «این مجموعه بدون مجوز محیط زیست اقدام به نگهداری گونه‌های خاص جانوری کرده است. این مجموعه دارای مجوز باغ پرندگان بوده، اما این مجوز نیز منقضی شده و برای نگهداری گونه‌هایی مانند ببر و سایر حیوانات خاص این‌ مجموعه، مجوزی از سوی اداره حفاظت محیط زیست ارائه نشده است». دادستان بندر انزلی که قبلا تأکید کرده بود‌ نگهداری گونه‌های جانوری بدون مجوز و خارج از ضوابط قانونی‌ قابل قبول نیست، کمتر از دو هفته بعد دستور فک پلمب باغ‌وحش انزلی (کلبه حیات‌وحش کاسپین) را صادر کرد؛ دستوری که اجرای آن با مقاومت مدیرکل محیط زیست استان گیلان مواجه شد.

این کش‌و‌قوس میان محیط‌ زیست گیلان از یک طرف و سرمایه‌گذار باغ‌وحش انزلی ادامه دارد. در روزهای گذشته، برخی منابع به خبرنگار «شرق» خبر دادند برخی مقامات با ایجاد فشار روی اداره کل محیط زیست استان گیلان، سعی دارند این مجموعه را مجبور به فک پلمب باغ‌وحش غیرقانونی انزلی کنند.

استانداری در صدور مجوز دخالتی نداشته

«شرق» با ‌هادی حق‌شناس‌، استاندار گیلان، گفت‌وگو کرد. این مقام مسئول در استان گیلان با تأکید بر اینکه ورود استانداری گیلان به موضوع باغ‌وحش انزلی صرفا از منظر حقوقی بوده است، می‌گوید: «طبق قانون مناطق آزاد، مدیر منطقه آزاد در همه حوزه‌ها، به‌جز مسائل امنیتی و مرزی، مسئولیت دارد. قانون‌گذار به مدیر منطقه آزاد اختیار داده است که در حوزه‌های مختلف، از‌جمله بنادر، کشتیرانی، محیط‌ زیست و سایر موارد، مسئولیت داشته باشد». حق‌شناس با تأکید بر اینکه استانداری گیلان و شخص استاندار به‌هیچ‌وجه در صدور یا رد مجوز باغ‌وحش انزلی دخالت نداشته‌اند، ادامه می‌دهد: «زمانی وارد موضوع شدیم که مطلع شدیم منطقه آزاد انزلی مجوزی صادر کرده و میان منطقه آزاد و سازمان حفاظت محیط‌ زیست اختلاف ایجاد شده است. ما وارد اختلاف شدیم تا از نظر حقوقی بررسی کنیم ‌آیا منطقه آزاد انزلی مجاز به صدور چنین مجوزی بوده یا خیر. اگر طبق قانون مجاز بوده، موضوع باید در همان چارچوب دنبال شود و اگر مجاز نبوده، اختلاف میان دو دستگاه وجود دارد و مرجع حل اختلاف مشخص است». استاندار گیلان با بیان این نکته که قانون‌گذار یا دولت سازوکار مشخصی برای چنین اختلافاتی تعیین کرده است، توضیح می‌دهد: «ابتدا استانداری و در صورت حل‌نشدن موضوع، مراجع قضائی می‌توانند وارد ماجرا شوند. اگر محیط‌ زیست معتقد است این اقدام خلاف قانون است، باید موضوع را به‌صورت جدی پیگیری کند و اگر منطقه آزاد انزلی نیز معتقد است اختیار قانونی داشته، باید از موضع خود دفاع کند».

مجوز باغ پرندگان چطور تبدیل به باغ‌وحش شد؟

بنا‌بر گفته استاندار گیلان، اختلاف فعلی میان منطقه آزاد انزلی و محیط‌ زیست گیلان بیش از آنکه صرفا بر سر اصل ایجاد یک مجموعه گردشگری باشد، به تفاوت میان باغ پرندگان و باغ‌وحش و حدود اختیارات منطقه آزاد در صدور مجوز بازمی‌گردد. پیش‌تر مدیرکل محیط زیست گیلان به «شرق» گفته بود‌ سازمان منطقه آزاد انزلی ساخت یک باغ پرندگان را در طرح جامع خود مصوب کرده بوده است، ولی سرمایه‌گذار «کلبه حیات‌وحش کاسپین» حدود دو ماه پیش اقدام به بازگشایی باغ‌وحش و نمایش حیوانات مختلف کوچک و بزرگ‌جثه کرد که از نظر سازمان محیط زیست غیرقانونی بود. هادی حق‌شناس، استاندار گیلان، با اشاره به اختلاف میان منطقه آزاد انزلی و اداره‌کل حفاظت محیط‌ زیست استان گیلان بر سر مجوز فعالیت باغ‌وحش انزلی، می‌گوید: «مطابق قانون مناطق آزاد، مدیر منطقه آزاد در اغلب حوزه‌ها مسئولیت دارد، بر همین اساس، سازمان منطقه آزاد انزلی مجوزی برای ایجاد باغ پرندگان صادر کرده و پس از آن دادستان بندر انزلی نیز ورود و اعلام کرده ‌که مسئولیت این موضوع متوجه منطقه آزاد است. از نظر من، نباید این مورد به چالش میان مسئول منطقه آزاد و مدیرکل محیط‌ زیست سرزمین اصلی تبدیل شود».

استاندار گیلان با اشاره به سازوکار قانونی حل اختلاف میان دستگاه‌های دولتی می‌گوید: «اگر دو سازمان دولتی با یکدیگر اختلاف داشته باشند، پیش از مراجعه به مرجع قضائی باید موضوع را به استانداری ارجاع دهند. اگر استاندار نتواند مسئله را حل کند، آن زمان مراجعه به قوه قضائیه امکان‌پذیر است. ورود من به موضوع باغ‌وحش انزلی نیز صرفا از همین منظر بوده است». او با تفکیک میان باغ پرندگان و باغ‌وحش می‌گوید: «مصوبه منطقه آزاد انزلی برای باغ پرندگان بوده است و تا اینجا می‌توان گفت این موضوع در چارچوب اختیارات منطقه آزاد قرار دارد؛ اما اگر به اسم باغ پرندگان، باغ‌وحش ایجاد شده باشد، مسئله متفاوت است».

انتقاد فعالان حقوق حیوانات هم همین است که وقتی حیوانات گوشت‌خوار بزرگ‌جثه و کوچک‌جثه به این مجموعه منتقل شده‌اند، دیگر نمی‌توان آن را صرفا باغ پرندگان دانست. حتی اگر منطقه آزاد اختیار صدور مجوز داشته باشد، تبدیل مصوبه باغ پرندگان به باغ‌وحش، خلاف همان مصوبه‌ای است که برای آن تصمیم‌گیری شده‌. مجوز باغ‌وحش باید از سوی سازمان محیط‌ زیست صادر می‌شد که چنین مجوزی، بنا بر اظهارات مدیرکل محیط زیست گیلان و دفتر حیات‌وحش سازمان محیط زیست، دریافت نشده است.

پیشنهاد استاندار برای توقف نمایش حیوانات گوشت‌خوار

حق‌شناس درباره راهکاری که برای کاهش اختلاف مطرح کرده است، می‌‌گوید: «پیشنهاد کردم بخش باغ پرندگان می‌تواند به فعالیت خود ادامه دهد، اما حیوانات درنده و گوشت‌خوار به نمایش گذاشته نشوند تا مسئله از مسیر حقوقی بررسی و تعیین‌تکلیف شود. به نظرم باغ پرندگان فعالیت خود را داشته باشد، اما بخش مربوط به جانوران درنده و گوشت‌خوار بزرگ‌جثه به نمایش گذاشته نشود تا تکلیف حقوقی موضوع روشن شود».

مناقشه بر سر باغ‌وحش انزلی در شرایطی شکل گرفته است که این مجموعه پیشینه فعالیت در صفادشت را نیز دارد. مجموعه پیشین در صفادشت در سال ۱۴۰۳ با حکم قضائی تعطیل شد، اما جابه‌جایی حیوانات توسط سرمایه‌گذار حدود دو سال زمان برد و در نهایت بخشی از حیوانات به مجموعه تازه‌تأسیس در بندر انزلی 

منتقل شدند.

سازمان محیط زیست: به متخلف مجوز نمی‌دهم

سابقه افرادی که منطقه آزاد به آنها مجوز داده، موضوعی است که نمی‌توان نسبت به آن بی‌تفاوت بود. سرمایه‌گذار باغ‌وحش انزلی زمانی که در صفادشت فعالیت داشت، موارد مختلفی از‌جمله عفونت پای شیر، تلف‌شدن گورخرها، زرافه، شیردریایی و ببر را در سوابق خود ثبت کرد. بنابراین فعالان حقوق حیوانات این پرسش مهم را مطرح می‌کنند که چرا باید به مجموعه‌ای که در نگهداری حیوانات تخلفات متعدد داشته، مجوز داده شود؟ البته معصومه صفایی، معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیات‌وحش سازمان محیط‌ زیست، اعلام کرده است: «اگر پای آقای شرفی، مسئول سابق باغ‌وحش صفادشت وسط باشد، در نهایت مخالفت می‌کنیم. به منطقه آزاد هم گفته‌ایم اگر می‌خواهد این پروژه را اجرا کند، این فرد را وارد پروژه نکند؛ چون او همان کسی است که در صفادشت برای ما حاشیه ایجاد کرد و مرتکب حیوان‌آزاری و تخلفات متعدد شد و حالا دوباره آنجا برای همکاران ما مشکل درست  کرده است».