رؤیای خودساخته فغانی
داور بینالمللی که برخلاف میل باطنی سکانسهای پایانی افتخاراتش به نام استرالیا ثبت شد
شاید حالا که داور ایرانی برای قضاوت فینال جام جهانی معرفی نشده باشد، عدهای خوشحال شده باشند اما علیرضا فغانی داوری است که دستانش را روی زانوی خود گذاشت و از فرصتهایش به بهترین شکل ممکن بهره برد و رشد کرد. برخی به کنایه، او را داور استرالیایی خطاب میکنند، اما شخص فغانی بارها گفته یک ایرانی است و به ایرانیبودن خود افتخار میکند. اگر او حالا با پاسپورت استرالیا در میادین بینالمللی افتخارآفرینی میکند، مقصر کسانی هستند که باز هم تیتر «جامعه نخبهکشی» را انتخاب کردند و یک فرد بااستعداد را به مهاجرت سوق دادند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
سپهر خرمی. خبرنگار ورزشی: شاید حالا که داور ایرانی برای قضاوت فینال جام جهانی معرفی نشده باشد، عدهای خوشحال شده باشند اما علیرضا فغانی داوری است که دستانش را روی زانوی خود گذاشت و از فرصتهایش به بهترین شکل ممکن بهره برد و رشد کرد. برخی به کنایه، او را داور استرالیایی خطاب میکنند، اما شخص فغانی بارها گفته یک ایرانی است و به ایرانیبودن خود افتخار میکند. اگر او حالا با پاسپورت استرالیا در میادین بینالمللی افتخارآفرینی میکند، مقصر کسانی هستند که باز هم تیتر «جامعه نخبهکشی» را انتخاب کردند و یک فرد بااستعداد را به مهاجرت سوق دادند. هرچند او داور فینال جام جهانی 2026 نشد، اما در این گزارش قصد داریم سیر تحول داوری را بنویسیم که از هیچ به اوج افتخار و شهرت رسید. صحبت از علیرضا فغانی است که سکانس پایانی داوری او با ملیت استرالیا از قاب تلویزیون برای ما نمایش داده شد. افتخاری که میتوانست با پرچم ایران باشد، اما برخی نخواستند تا شاید خودشان باشند.
نشریه سان: فغانی استثنائی است
چهار سال پیش نشریه معتبر سان انگلیس قبل از شروع مسابقات جام جهانی 2022 به تمجید از داور ایرانی پرداخت و او را شانس اصلی قضاوت فینال این رقابتها در دوحه دانست. برای چنین تحلیلی نیز سان به تحلیل کاراکتر رفتاری فغانی درون زمین پرداخت و او را فردی شایسته و قدرتمند در زمین مسابقه معرفی کرد. گزارش این وبسایت را که با سؤال زیر آغاز شده، در ادامه میخوانید. او یک داور ایرانی بسیار باتجربه است که پیش از رسیدن به جام جهانی روسیه، حضور در فینالهای آسیایی قابل توجهی را تجربه کرده است. «جیم شریدان» نویسنده این گزارش سپس فغانی را بهعنوان یکی از بهترین داوران دنیا معرفی کرده است: «علیرضا فغانی، داور ایرانی فیفا، یکی از قابل احترامترین داوران جهان است. او پس از سوتزدن دیدار نیمهنهایی جام جهانی 2018 میان انگلیس و بلژیک، بار دیگر به جام جهانی برگشته است».
4 جام جهانی پیاپی
علیرضا فغانی، داور ایرانی که با اسم استرالیا در جام جهانی سوت میزند، با قضاوت دیدار فرانسه و سنگال در جام جهانی ۲۰۲۶، نخستین داوری شد که در چهار دوره جام جهانی حاضر شده است. فغانی در جام جهانی 2014 بهعنوان داور چهارم در هفت بازی حضور داشت، سپس در جامهای جهانی 2018، 2022 و 2026 بهعنوان داور اول انتخاب شد. فغانی همچنین دیدار بسیار حساس انگلیس و مکزیک را قضاوت کرد که باز هم نمره قبولی گرفت. داور ایرانی را بیش از هر چیز با دو ویژگی میشناسند؛ شجاعت در تصمیمگیری و کنترل فوقالعاده مسابقات بزرگ. او هیچگاه از گرفتن تصمیمات دشوار هراس نداشته و همین ویژگی باعث شده فیفا در حساسترین مسابقات جهان به او اعتماد کند. فغانی همواره نشان داده که شخصیتش فراتر از فشار سکوها و نام ستارههاست. تصمیمات قاطع، مدیریت بحرانهای میدان مسابقه و برخورداری از خونسردی مثالزدنی، از ویژگیهایی است که او را به الگویی برای داوران جوان جهان تبدیل کرده است. مهمترین قضاوتهای او در تاریخ دنیای فوتبال عبارتاند از: قضاوت فینال المپیک ۲۰۱۶ (ریودوژانیرو)، داوری دیدار ردهبندی جام جهانی ۲۰۱۸ (روسیه)، داوری در جام جهانی ۲۰۲۲ (قطر)، داوری در جام جهانی ۲۰۲۶ (آمریکا، کانادا و مکزیک) و کسب رکورد چهار دوره قضاوت در جام جهانی که او را به یکی از خاصترین داورهای دنیا تبدیل کرده است.
چرا فغانی از داوری ایران حذف شد؟
نقطه عطف زندگی حرفهای علیرضا فغانی نه در زمین مسابقه، بلکه در اتاقهای تصمیمگیری فوتبال ایران رقم خورد. پاییز ۱۴۰۱، کمیته داوران فدراسیون فوتبال تصمیم گرفت نام پرافتخارترین داور تاریخ ایران را از فهرست بینالمللی کنار بگذارد؛ تصمیمی که در آن زمان با این استدلال توجیه شد که فغانی به دلیل سن بالا فرصت زیادی برای ادامه حضور در میادین بینالمللی ندارد و بهتر است راه برای نسل جدید داوران باز شود. چهار سال از آن روز گذشت و فغانی بزرگترین رخدادهای دنیا را با بالارفتن سن قضاوت کرد، ولی یک داور از داخل ایران طی همین چهار سال حذف فغانی، نتوانست دیدار مهمی را سوت بزند. خداداد افشاریان، رئیس وقت کمیته داوران، اعلام کرده بود فغانی تقریبا همه افتخارات ممکن را کسب کرده و اکنون زمان معرفی داوران جوانتر است. اما خود فغانی سالها بعد روایت متفاوتی از آن ماجرا ارائه کرد. او در گفتوگویی صریح اعلام کرد هرگز قصد خداحافظی از داوری را نداشت و حتی با وجود اقامت و داشتن گذرنامه استرالیا، همچنان علاقهمند بود با نام ایران در مسابقات بینالمللی قضاوت کند. فغانی گفته بود: «آنها نمیتوانستند برای آینده من تصمیم بگیرند. من دوست داشتم ادامه بدهم اما تصمیم گرفتند نامم را از فهرست ایران حذف کنند». او همچنین تأکید کرد که پس از این تصمیم با مهدی تاج و مسئولان فدراسیون تماس گرفت اما پاسخی دریافت نکرد و تنها فردی که جواب او را داد، محمدرضا قنبرزاده بود. فغانی در همان مصاحبه کنایههای تندی هم به مدیران فوتبال ایران زد. او مدعی شد هنگام پیگیری وضعیتش شنیده است که در جلسه هیئترئیسه گفته شده «فغانی جلوی پیشرفت سایر داوران را گرفته است». داور ایرانی-استرالیایی البته نگاه متفاوتی به این تصمیم داشت و گفت: «در حق داوری ایران ظلم کردند، اما در نهایت لطف بزرگی هم به من شد؛ چون تکلیفم مشخص شد و به کشوری رفتم که بدون حاشیه کارم را ادامه میدهم». در داخل ایران نیز این تصمیم مخالفان زیادی داشت. علی خسروی، داور و عضو کمیته داوران، بارها اعلام کرد حذف فغانی به سود داوری ایران نبود و اعتقاد داشت فوتبال ایران از تجربه بزرگترین داور خود استفاده نکرد. خسروی در سالهای مختلف نیز بارها از عملکرد کمیته داوران و برخی تصمیمات مدیریتی انتقاد کرده و معتقد بود سرمایهای مانند فغانی نباید به این شکل از چرخه داوری ایران خارج میشد.
عکسی کنار ترامپ؛ حاشیهای بزرگتر از یک مدال
اگر حذف از فهرست بینالمللی ایران مهمترین اتفاق دوران حرفهای فغانی بود، بدون تردید جنجالیترین حاشیه زندگی او به مراسم اختتامیه جام جهانی باشگاههای ۲۰۲۵ بازمیگردد. فغانی که قضاوت فینال این رقابتها را بر عهده داشت، پس از پایان مسابقه مدال خود را از دستان دونالد ترامپ دریافت کرد و در کنار رئیسجمهور آمریکا عکس یادگاری گرفت؛ تصویری که بازتاب گستردهای در رسانههای ایران داشت و واکنشهای فراوانی را به دنبال آورد. خود فغانی اما این اتفاق را کاملا طبیعی و طبق رعایت پروتکل رسمی فیفا توصیف کرد. او توضیح داد که حضور در مراسم اهدای مدال بخشی از پروتکل رسمی فیفا بود و حتی درباره ژست «لایک» خود نیز گفت این حرکت خطاب به کسانی بود که تصور میکردند دوران او به پایان رسیده و تصمیم گرفتند دیگر نامش در فهرست بینالمللی ایران نباشد. به گفته فغانی، این حرکت پیام سیاسی نداشت، بلکه پاسخی نمادین به مدیرانی بود که مسیر او را در فوتبال ایران بستند. فغانی در گفتوگویی که با روزنامه هممیهن داشت، حمله نظامی به ایران را نیز محکوم کرد و گفت به هیچ عنوان اقدام او چالش و پیام سیاسی نداشته است. فارغ از همه این حواشی، جایگاه فغانی در فوتبال جهان تغییری نکرد. فیفا همچنان او را در مهمترین مسابقات بینالمللی به کار گرفت و او با حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ به نخستین داور تاریخ تبدیل شد که در چهار دوره جام جهانی قضاوت کرده است؛ افتخاری که نشان داد نگاه نهادهای بینالمللی به تواناییهای او کاملا متفاوت از تصمیمی بود که سالها قبل در فوتبال ایران گرفته شد.
عربستان آخرین ایستگاه فغانی
بسیاری بر این باور هستند که با پایان جام جهانی 2026 علیرضا فغانی نیز از حضور در رقابتهای بینالمللی برای قضاوت خداحافظی میکند و فقط برای لیگ استرالیا سوت خواهد زد. اما چنین نیست و فغانی میخواهد گام پایانی را پنج ماه دیگر در خاک عربستان بردارد. پیگیری خبرنگار «شرق» نیز نشان میدهد علیرضا فغانی در فهرست اولیه داوران مورد نظر کنفدراسیون فوتبال آسیا برای جام ملتهای ۲۰۲۷ عربستان قرار دارد و در صورت تأیید نهایی، این رقابتها آخرین تورنمنت بزرگ بینالمللی دوران داوری او خواهد بود؛ پایانی برای مسیری که با وجود همه فراز و نشیبها، نام فغانی را بهعنوان پرافتخارترین داور تاریخ فوتبال ایران در حافظه فوتبال جهان ثبت کرده است. اگر شاگردان امیر قلعهنویی به فینال رقابتهای جام ملتهای آسیا در ریاض عربستان صعود نکنند، فغانی میتواند با قضاوت در دیدار پایانی این رقابتها برای همیشه از دنیای داوری و قضاوت خداحافظی کند.
