میراث فرهنگی: شهرداری سبزوار در تخریب «پادگان روسها» مقصر است؛ پیگرد قضایی میشود
تخریب بنای موسوم به «پادگان روسها» در سبزوار در حالی انجام شده است که مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی، شهرداری سبزوار را مقصر دانست و گفت: تخریب بدون استعلام میراث فرهنگی و با چنان سرعت عجیب و غریبی انجام شده که عملاً چیزی از بنا باقی نمانده است. برای تخریب این بنا هیچ توجیهی وجود ندارد و پیگیری قضایی میشود.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
علیرضا ایزدی، مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، درباره تخریب بنای موسوم به «پادگان روسها» در سبزوار، درحالی که ویدئوهای آن در فضای مجازی دستبهدست شده و واکنش گستردهای را نیز در پی داشته است، به ایسنا گفت: «واقعاً نمیدانم چه اتفاقی افتاده و نمیفهمم چگونه ممکن است چنین اتفاقی رخ دهد. سالها بود چنین موردی را ندیده بودیم که بخشی از هویت یک شهر به این شکل از بین برود.»
او با اشاره به پیشینه این بنا توضیح داد: «این بنا در ابتدا گاراژ بوده و در سالهای مختلف کاربریهای متفاوتی داشته است. در مقطعی با عنوان ژاندارمری مورد استفاده قرار گرفته و حتی زمانی نیز نیروهای روسی در آن مستقر بودند. همین سه مقطع؛ یعنی دورهای که بنا بهعنوان گاراژ مورد استفاده بوده، دوره ژاندارمری و دوره حضور نیروهای روسی، بخشی از حافظه شهری و نوستالژی مردم را شکل داده است.»
ایزدی ادامه داد: «این بنا فارغ از بحث سازهای، نقطهای با یک تکاپوی فرهنگی و اجتماعی بوده و از این منظر واجد ارزش تاریخی است. از سوی دیگر، بنایی که اکنون تخریب شده، با وجود مشکلات و تخریبهایی که در داخل آن وجود داشت، بهشدت قابلیت حفاظت داشت. حتی اگر بنا از نظر سازهای در وضعیت ایدهآل و کاملاً پایدار قرار نداشته، با توجه به وضعیت کالبدی آن، بهراحتی قابلیت مرمت، بهرهبرداری، احیا و تعریف یک کاربری مناسب را داشته است.»
مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی با اشاره به بازنگریهای انجامشده درباره این بنا اظهار کرد: «در بازنگریای که در سال ۱۴۰۳ انجام دادیم و به امضای وزیر نیز رسید، این بنا مشخص و بهعنوان یک لکه تاریخی نشانهگذاری شد. این لکه تاریخی به همه دستگاهها، از جمله شهرداری، ابلاغ شده و در ابلاغیه نیز تأکید شده بود که بنا تابع ضوابط و مقررات میراث فرهنگی است. »
او افزود: «در روند استعلام نیز وقتی نامه شهرداری سبزوار را بررسی میکنید، میبینید کارشناسان محترم شهرداری در گوشه نامه یادداشت کردهاند که باید از میراث فرهنگی استعلام شود. اما متاسفانه شهرداری منطقه دو سبزوار در نهایت، بدون اینکه از میراث فرهنگی استعلام کند، یک هفته مهلت برای تخریب بنا میدهد. »
ایزدی با تأکید بر اینکه «هیچ توجیهی برای این اتفاق نمیبیند»، گفت: «واقعاً نمیدانم چگونه میتوانم این موضوع را توجیه کنم. نمیتوانم بگویم سهلانگاری شده، یا بگویم ما لکهگذاری نکرده بودیم و ابلاغ نکرده بودیم. هیچ توجیهی برای آن ندارم. کاری به قدمت بنا هم ندارم، بالاخره این بنا یک دوره تاریخی را پشت سر گذاشته است. از نظر زیباییشناسی و معماری نیز فوقالعاده است و برای تخریب آن توجیهی وجود ندارد.»
او افزود: «بنا را تخریب کردند، بدون اینکه از میراث فرهنگی استعلام کنند و متأسفانه با چنان سرعتی این کار انجام شد که عملاً چیزی از بنا باقی نمانده است. »
مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی اظهار کرد: «ما قطعاً موظف به شکایت از مالک هستیم و با صراحت میگویم که موضوع شهرداری نیز برای ما به هیچوجه قابل اغماض و چشمپوشی نیست. بر اساس مستنداتی که داریم، شواهد، عکسها و پلانهایی که موجود است، موضوع را از مجموعه قضایی پیگیری خواهیم کرد.»
ایزدی با اشاره به ضرورت احیای بنا گفت: «با توجه به مستنداتی که داریم و با لحاظ سهلانگاری صددرصدی مجموعه مسئول در این موضوع، به دنبال این هستیم که بر اساس ضوابط، حداقل جداره بنا مجدداً احیا شود.»
او درباره واکنش فعالان میراث فرهنگی به تخریب این بنا و پرسشهای مطرح شده، از جمله اینکه چرا همیشه چنین اتفاقهایی تکرار میشود و پس از وقوع تخریب، میراث فرهنگی متوجه ماجرا میشود؟ همچنین این که چرا میراث فرهنگی جدی گرفته نمیشود و چرا از این دستگاه استعلام نمیشود؟ گفت: «واقعیت این است که اصل را باید بر برائت بگذاریم. کسی به دنبال تخریب نیست. مگر اینکه یک لودر ناگهان وارد کوچهای در یک پسکوچه شود، در حالی که چراغ سبز مجموعهای را نیز به همراه داشته باشد. در اینجا شهرداری متولی امور شهری است و ما نیز بر این اساس تصور میکنیم که شهرداری با دلسوزی مسائل مربوط به بافت را دنبال میکند.»
او افزود: «ما با همه شهرداریها درباره این مسائل، نشست، اختلاف، بحث و پیگیری داریم و بارها تأکید کردهایم که فلان مورد اشکال دارد. در طرح تفصیلی، طرحهای شهری، کمیسیون ماده پنج و سایر موارد مرتبط، تلاش میکنیم مسائل را حلوفصل کنیم. نشستهایی برگزار میشود و در دفتر و اداره درباره این موضوعات گفتوگو میکنیم تا اتفاقی رخ ندهد.»
ایزدی اضافه کرد: «کارمند میراث فرهنگی از کجا باید بداند که چه زمانی قرار است یک لودر وارد کوچهای شود؟ با این حال، همکار ما بلافاصله پس از اطلاع اقدام کرده و به محل رفته است، اما متأسفانه تخریب با سرعت عجیب و غریبی انجام شده بود.»
او این اتفاق را «واقعیتی تلخ» دانست و گفت: «ما باید به یک رشد و شعور فرهنگی در حوزه میراث فرهنگی برسیم. اینکه چرا چنین اتفاقی رخ میدهد، به نظر من دلیل دیگری جز سودجویی ندارد. فقط به این دلیل که بنا تخریب شود، جای آن آپارتمان ساخته شود، فروخته شود و از آن منفعت مالی به دست بیاید. به نظر من انگیزه دیگری برای چنین اقدامی وجود ندارد.»
مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی با تأکید بر «ضرورت همکاری میان دستگاههای مسئول» اظهار کرد: «مجموعه میراث فرهنگی واقعیت این است که بدون هماهنگی و همکاری مجموعههای ذیربط، توان مقابله با چنین اتفاقاتی را ندارد. حفاظت از میراث فرهنگی نیازمند همکاری همه دستگاههای مسئول است.»
او درباره نحوه احیای بنای تخریبشده و عین به عینسازی آن نیز توضیح داد: «وقتی میگوییم بنا باید عین به عین احیا شود، منظورمان این است که آنچه در پلان موجود داریم، باید عیناً مبنا قرار گیرد. البته در نگاه اولیه، جداره بنا واجد ارزش و شاخص است، اما از نگاه تخصصی ما، حداقل اتفاق ممکن برای بازگرداندن بنا به واقعیت کالبدی خودش این است که بر اساس پلان موجود، حیات بنا مجدداً شکل بگیرد.»
ایزدی در پایان گفت: «سازه، ساختمان و مستحدثات بنا باید بر اساس مستندات موجود احیا و مجدداً ساخته شود. ما قطعاً این موضوع را از طریق دادگاه پیگیری میکنیم و به سمت و سویی خواهیم رفت که بر اساس حکم و قانون، ضمن اینکه شهرداری در این موضوع مقصر میدانیم، شهرداری نیز برای بازگرداندن این بنا به وضعیت اولیه وارد عمل شود.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
