فناوری راه حل نجات صنایع ایران از بحران انرژی

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

به گزارش اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی تهران، در جریان برپایی نمایشگاه الکامپ، پنل تخصصی «انرژی پایدار با اینترنت اشیاء» با حضور رئیس کمیسیون انرژی و محیط‌‌زیست اتاق تهران، رئیس مجمع تشکل‌های دانش‌بنیان و همچنین اعضای هیئت‌مدیره سندیکای شناسا در پاویون اتاق تهران برگزار شد. در این نشست، سخنرانان بر ضرورت عبوراز راهکارهای مقطعی به سمت هوشمندسازی مبتنی بر داده، تعریف استانداردهای ملی، اصلاح نظام اقتصادی انرژی و رفع موانع ساختاری برای بهره‌گیری صنایع از فناور‌ی‌های نوین تاکید کردند.

در پنل تخصصی «انرژی پایدار با اینترنت اشیاء» که در سومین روز برپایی نمایشگاه الکامپ برگزار شد، به این نکته اشاره شد که بهره‌گیری از فناوری اینترنت اشیا (IoT) و ابزارهای هوشمند زمانی اثربخش خواهد بود که با شناخت دقیق نیازهای واقعی صنعت، اصلاح تعرفه‌ها و تقویت سرمایه انسانی تلفیق شود تا ناترازی انرژی مهار شده و رقابت‌پذیری بنگاه‌ها ارتقا یابد.

نفوذ فناوری در صنایع، کلید عبور از بحران انرژی است

افشین کلاهی، رئیس مجمع تشکل‌های دانش بنیان ایران در این نشست با اشاره به اینکه سهم اقتصاد دانش‌بنیان از تولید ناخالص داخلی (GDP) حدود ۱۸ درصد است، گفت: این رقم به معنای فعالیت صرف شرکت‌ها در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) نیست؛ بلکه دو سوم این سهم، بازتاب‌دهنده نفوذ و کاربرد فناوری در سایر حوزه‌هاست.

وی در ادامه، دلیل کاربرد ناکافی فناوری را عدم ارائه راهکارهای عملیاتی و ملموس برای صنایع و مردم دانست و افزود: تا زمانی که راهکارهای مشخص و کاربردی برای استفاده از فناوری ارائه نشود، حتی اگر طرح‌های بسیار زیبایی نیز معرفی شود، تاثیرگذار نخواهند بود، فناوری باید بتواند مصرف را کنترل‌پذیر کرده و همزمان، الگوی مصرف را در میان مردم تغییر دهد.

رئیس هیئت‌مدیره سندیکای شناسا پیشنهاد کرد که این سندیکا و اتاق تهران با قرار دادن شرکت‌های متخصص در کنار یکدیگر، راهکارهای مشخصی به بازار عرضه کرده و با تدوین «معماری مرجع و استاندارد ملی»، چارچوب پروژه‌های مدیریت انرژی را مشخص کنند.

وی با اذعان به دشواری این مسیر افزود: ایجاد همکاری میان شرکت‌ها و بهره‌گیری از محصولات و ظرفیت‌های یکدیگر، با توجه به ماهیت رقابتی آنها، کار ساده‌ای نیست؛ اما با توجه به شرایط فعلی کشور، استفاده از ظرفیت‌های موجود و هم‌افزایی میان فعالان این حوزه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. در این مسیر، تشکیل کنسرسیوم‌ها و حتی جذب سرمایه‌گذاران خارج از صنعت می‌تواند راهگشا باشد.

کلاهی گفت: ابتدا باید نیازهای واقعی صنعت و مصرف‌کنندگان به‌دقت شناسایی و تعریف شده و سپس این نیازها به فعالان این حوزه منتقل شود. خوشبختانه، این موضوع هم‌اکنون در دستور کار سندیکا قرار دارد و اقدامات لازم برای پیشبرد آن در حال انجام است.

 ضرورت بازنگری در ساختار مدیریت انرژی کشور

در ادامه، سعید تاجیک، رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران در تحلیل وضعیت ناترازی انرژی در کشور به آمارهای نگران‌کننده در حوزه برق اشاره کرد و ضرورت بازنگری در ساختار مدیریت انرژی را مورد تاکید قرار داد.

وی با اشاره به نوسانات کسری انرژی و همچنین کاهش نسبی ناترازی در سال جاری نسبت به سال گذشته، گفت که این بهبود برخاسته از افزایش بهره‌وری یا مدیریت هوشمند مصرف نبوده بلکه ناشی از عوامل گذرا از جمله بارش‌های بیشتر، تاثیر انرژی‌های خورشیدی و همچنین خروج بخشی از صنایع از مدار مصرف به دلیل چالش‌های اقتصادی و تنش‌های منطقه‌ای، بوده است.

رئیس کمیسیون انرژی اتاق تهران با هشدار جدی درباره آینده مدیریت انرژی، گفت: ساختار انرژی ما دچار نوعی ناپایداری عمیق شده است و اگر برای این وضعیت راهکار فوری و زیربنایی احصا نشود، این مسئله می‌تواند در کل نظام حکمرانی کشور نیز چالش‌های جدی ایجاد کند.

تاجیک در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به تفاوت فاحش نرخ‌ها در حوزه انرژی گفت: امروز قیمت برق صنعتی تقریبا ۲۰ برابر قیمت برق خانگی است و بخش بزرگی از هزینه‌ تمام‌شده تولید محصول را به خود اختصاص داده است.

او با بیان اینکه« در اقتصاد ایران، قیمت‌ها به دلایل مختلف اجتماعی و سیاسی به صورت دستوری تعیین می‌شود» ادامه داد: هنگامی که قیمت‌ها از واقعیت‌های اقتصادی فاصله می‌گیرند، انگیزه مصرف‌کنندگان و صنایع برای بهینه‌سازی مصرف کاهش می‌یابد. برای حرکت به سمت کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری، همانند تجربه سایر کشورها، باید از ابزارهای اقتصادی برای ایجاد انگیزه و هدایت صنایع به سمت مدیریت هوشمند و بهینه مصرف استفاده کرد.

تمرکز بر شاخص مصرف به ازای محصول

علی جمالیان، عضو هیئت‌مدیره سندیکای شناسا به عنوان یکی دیگر از سخنرانان این پنل، با انتقاد از رویکردهای شتاب‌زده در پروژه‌های هوشمندسازی گفت: بسیاری از صنایع به اشتباه کار را با نصب بی‌هدف سنسورها آغاز می‌کنند. این اقدام بدون شناخت دغدغه و مسئله اصلی، تنها به جمع‌آوری داده‌های پراکنده ختم شده و کارفرما را نسبت به اینترنت اشیاء بدبین می‌کند. در حالی که نقطه شروع باید شفاف‌سازی و رفع دغدغه صنعت باشد.

وی شاخص «انرژی به ازای تولید محصول» را معیار اصلی ارزیابی پروژه‌ها خواند و افزود: تولید ما زمانی در بازارهای جهانی قدرت رقابت پیدا می‌کند که مصرف انرژی به ازای هر واحد کالا بهینه شود. در حالی که قیمت واقعی برق در جهان حدود ۱۵ سنت است، صنایع ما با تعرفه‌های فعلی همچنان از شاخص‌های بهره‌وری جهانی فاصله دارند. بنابراین، اولویت اصلی، استخراج تقاضای پنهان صنایع و ترجمه آن به راهکارهای ملموس اقتصادی است.

مدل‌های اقتصادی نوین و توسعه سرمایه انسانی چندرشته‌ای

در بخش دیگری از این پنل، میثم صالحی، یکی دیگر از اعضای هیئت‌مدیره سندیکای شناسا، به چالش نقدینگی صنایع اشاره کرد و گفت: ساخت نیروگاه‌های جدید بسیار پرهزینه و زمان‌بر بوده و صنایع ما به دلیل محدودیت نقدینگی دچار این سد ذهنی شده‌اند که هوشمندسازی مساوی با خرید تجهیزات گران‌قیمت است.

او افزود: راهکار خروج از این بن‌بست، بهره‌گیری از مدل شرکت‌های خدمات انرژی (ESCO) است که در آن شرکت متخصص ریسک سرمایه‌گذاری را می‌پذیرد و سود خود را از محل کاهش هزینه‌های انرژی تامین می‌کند. دوره بازگشت سرمایه ۲ تا ۴ ساله در این طرح‌ها، فرصتی برای تبدیل هدررفت انرژی به سودآوری خالص است.

در پایان احسان مجیدی، دبیر کارگروه آموزش سندیکای شناسا، مهم‌ترین چالش زیرساختی را کمبود «متخصصان چندرشته‌ای» برشمرد و گفت: ما نیازمند نیروهایی هستیم که همزمان با اشراف بر سیستم‌های انرژی و برق صنعتی، بر مفاهیم هوش مصنوعی، تحلیل داده و پروتکل‌های IoT تسلط داشته باشند.

وی تاکید کرد: شناخت ادوات صنعتی، اصول اندازه‌گیری، ارتباطات و شبکه‌های صنعتی، تحلیل هوشمند داده‌ها و توانمندی در اجرای میدانی، پنج مهارت کلیدی هستند که باید در کانون آموزش و توانمندسازی سرمایه انسانی قرار گیرند.