چالش عمیق‌تر صنعت قطعه‌سازی ایران؛ از مدیریت دولتی تا «گروگان‌گیری نقدینگی»

امیرحسین جلالی، نائب رئیس انجمن قطعه‌سازان استان تهران، وضعیت فعلی صنعت قطعه را حاصل «آفتی بزرگ‌تر» از مشکلات روزمره با خودروسازان دانسته و خواستار خصوصی‌سازی واقعی در کل زنجیره تأمین شده است.

جلالی با اشاره به گفت‌وگوهای مکرر قطعه‌سازان درباره معوقات و فشارهای دولت، تأکید کرده که این مسائل «تقلیل موضوع» است و مشکل اصلی در جای دیگری قرار دارد.

او برای روشن شدن دیدگاه خود، به خاطره‌ای از دوران مدیریت آقای یکه‌زارع در ایران‌خودرو اشاره می‌کند: در جلسه‌ای که قطعه‌سازان خواستار به‌روزرسانی مطالبات و اصلاح قیمت‌ها بودند، ایشان با تکبر گفتند: یادتان باشد ما خریداریم و بهتر است شما کوتاه بیایید.

به گفته جلالی، در آن دوره، تولیدکنندگان به دو دسته «موافق با مدیریت» و «بارکش‌های بی‌نصیب» تقسیم شدند.

او همچنین طرح «دو انجمنی» قطعه‌سازان را از تدابیر همان دوران برای ایجاد دو دستگی دانست که آقای یکه‌زارع (که به گفته جلالی «مدیر منصوب دولت بدون سهم از مالکیت» بود) پس از هشت سال کنار رفت.

نائب رئیس انجمن قطعه‌سازان تهران، «مدیریت دولتی» و «وابستگی به دو خودروساز اصلی» را آفت اصلی صنعت خوانده و گفته است: سایپا با تصرف نقدینگی ما و حبس آن در پارکینگ‌هایش، سرنوشت ما را به گروگان گرفته، در حالی که ایران‌خودرو با مدیریت بخش خصوصی تا حدی همراه‌تر بوده است.

جلالی با انتقاد از وزارت صمت و سازمان گسترش، خواستار آن شده که قطعه‌سازان به جای تکیه بر نهادهای دولتی، از طریق مجلس و تشکل‌ها برای خصوصی‌سازی سایپا، بانک‌های دولتی، تولیدکنندگان نهاده‌ها و حذف بنیادها و ستادهای اجرایی از اقتصاد فشار آورند.

به باور جلالی، تجربه ایران‌خودرو با مدیریت خصوصی، «مصداق بارز موفقیت» است و تنها با گسترش این الگو به سایر بخش‌ها می‌توان به آینده روشن در صنعت خودرو امید داشت.

او تأکید کرده که بخش خصوصی توانایی حل مسائلی مثل کیفیت و هزینه را دارد، اما هم‌اکنون «مالکیت ناهمگون» در زنجیره (دولتی، خصولتی، خصوصی، تعاونی) مانع هدف مشترک می‌شود.

جلالی می‌گوید: راه حل از نامه‌نگاری و جلسات متعدد نمی‌گذرد؛ باید به تصویر بزرگ‌تر یعنی خصوصی‌سازی واقعی زنجیره تأمین و خودروسازی و اختصاص بخشی از تولید به بخش‌های غیرخودرو توجه کنیم. تجربه این سالها راه را نشان داده است.