چرا سه یوزمتولد شده در اسارت از بین رفتند ؟

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

مدیر ملی پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی، با انتقاد از تمرکز بر تکثیر یوز در اسارت، می‌گوید که این روش نمی‌تواند راهکار اصلی نجات یوزپلنگ در ایران باشد.

 از آغاز پروژه تکثیر یوزپلنگ در اسارت (جدا کردن یوزها از طبیعت و انتقالشان به محوطه‌هایی محصور) حدود ۱۰ سال می‌گذرد، اما در تمام این مدت تنها سه توله یوز در سال ۱۴۰۱ متولد شدند که در نهایت هر سه تلف شدند.حمیدرضا ظهرابی، معاون سازمان حفاظت محیط زیست، درباره علت این ناکامی به فارس می‌گوید که در آن زمان تجربه و آمادگی کافی برای مدیریت چنین فرایندی وجود نداشت. از سوی دیگر، روند زایمان نیز به‌طور کامل و مطلوب پیش نرفت و مجموعه‌ای از عوامل، از جمله کمبود امکانات و تجهیزات و برخی مشکلات دیگر، باعث شد نتیجه مورد انتظار حاصل نشود.این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که طرح تکثیر یوزپلنگ ایرانی در اسارت با هدف نجات یکی از نادرترین گونه‌های حیات‌وحش کشور، در سال ۱۳۹۴ و با انتقال «کوشکی» و «دلبر» به پارک پردیسان آغاز شد، اما به اهداف اولیه خود دست نیافت. پس از آن، سازمان حفاظت محیط زیست با استفاده از یوزهای دیگر و فراهم کردن شرایط جدید، اجرای برنامه تکثیر را ادامه داد.در حال حاضر سه یوز ماده بارور به نام‌های «توران»، «آذر» و «ابریشم» و دو یوز ماده نابارور به نام‌های «دلبر» و «ایران» در این سایت نگهداری می‌شوند. در مقابل، تنها یک یوز نر به نام «فیروز» در سایت حضور دارد که اکنون ۱۵ ساله است.

علیرضا جورابچیان، نخستین مدیر ملی پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی، با انتقاد از تمرکز بر تکثیر یوز در اسارت، به فارس می‌گوید که این روش نمی‌تواند راهکار اصلی نجات یوزپلنگ آسیایی در ایران باشد.وی با اشاره به تجربه‌های جهانی در زمینه تکثیر یوز در اسارت گفت: تکثیر یوزپلنگ در اسارت در بسیاری از کشورها انجام شده است. حدود ۱۵ سال پیش از چند مرکز نگهداری یوز در آفریقای جنوبی بازدید کردم که در یکی از آنها بیش از ۶۰۰ قلاده یوزپلنگ تکثیر شده بود، اما تقریباً همه این حیوانات در باغ‌وحش‌ها و مراکز نگهداری باقی ماندند و به طبیعت بازنگشتند.

وی با بیان اینکه محدودیت‌های موجود در ایران امکان موفقیت این رویکرد را کاهش می‌دهد، گفت: حتی اگر تعداد بیشتری یوز در اسارت متولد شوند، این حیوانات کمکی به احیای جمعیت وحشی کشور نخواهند کرد و در نهایت در مراکز نگهداری و باغ‌وحش‌ها باقی می‌مانند.مدیر پیشین پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی با اشاره به نیازهای رفتاری این گونه اظهار کرد: یوزپلنگ برای بقا در طبیعت نیازمند آموزش شکار و مهارت‌های زیستی از سوی مادر است. توله یوز حداقل تا دو سال باید همراه مادر خود زندگی کند تا بتواند مستقل شود. فراهم کردن چنین شرایطی در اسارت و سپس رهاسازی موفق آن در طبیعت بسیار دشوار است.

جورابچیان همچنین با اشاره به وضعیت زیستگاه‌های یوز در ایران گفت: «ما هنوز در حفاظت کامل از زیستگاه‌های موجود با چالش‌های جدی روبه‌رو هستیم. بنابراین منطقی نیست که به جای تمرکز بر حفاظت از زیستگاه‌ها، تمام توجه خود را به تکثیر در اسارت معطوف کنیم.»جورابچیان تأکید کرد: سایت‌های نگهداری یوز در ابتدا با هدف مراقبت از توله‌های آسیب‌دیده یا یوزهایی که امکان بازگشت به طبیعت را نداشتند ایجاد شدند، نه برای اجرای برنامه تکثیر در اسارت.وی ادامه داد: اشتباه بزرگ این بود که به جای تمرکز بر حفاظت از زیستگاه‌ها و افزایش جمعیت طبیعی یوز، تکثیر در اسارت به عنوان راهکار اصلی مطرح شد. سؤال اساسی این است که اگر چندین توله یوز دیگر هم در اسارت متولد شوند، برنامه سازمان حفاظت محیط زیست برای آینده آنها چیست؟نخستین مدیر ملی پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی با اشاره به تجربه جهانی افزود: در دنیا صدها یوز در اسارت تکثیر شده‌اند، اما نمونه‌های موفق بازگشت آنها به طبیعت بسیار محدود است و گزارش‌های اندکی از تشکیل جمعیت‌های پایدار و زادآور پس از رهاسازی وجود دارد.وی در پایان تأکید کرد: نجات یوزپلنگ آسیایی تنها از مسیر حفاظت مؤثر از زیستگاه‌ها، کاهش تهدیدها و تقویت جمعیت‌های وحشی امکان‌پذیر است و تکثیر در اسارت به تنهایی نمی‌تواند آینده این گونه را تضمین کند.