گزارش سال ۱۴۰۴گروه دیجیکالا
سالی که جنگ سبد خرید ایرانیها را تغییر داد
سهم فضای دیجیتال از سبد خرید روزانه مردم همچنان رو به افزایش است و با وجود فشارهای اقتصادی و نوسانات بازار، مسیر توسعه خرید آنلاین متوقف نشده است. گزارش سالانه ۱۴۰۴ دیجیکالا فقط روایت رشد یک فروشگاه اینترنتی نیست؛ بخش مهمی از آن تصویری از تغییر رفتار مصرفکننده ایرانی در مواجهه با تورم، جنگ، افت قدرت خرید و تلاش برای مدیریت هزینههای روزمره است.
در همین سال، سوپرمارکت دیجیکالا برای نخستینبار وارد فضای فیزیکی شد، دومین فروشگاه حضوری دیجیکالا افتتاح شد، هوش مصنوعی نقش پررنگتری در تجربه خرید پیدا کرد و سرویسهای مالی، لجستیکی و شبکه فروشندگان توسعه یافتند. بنابراین تصویر ۱۴۰۴، ترکیبی از رشد مقیاس، تغییر رفتار خرید و گسترش اکوسیستم دیجیکالاست.
دیجیکالا در یک نگاه؛ مقیاس یک پلتفرم ملی
دیجیکالا در سال ۱۴۰۴ بهطور میانگین روزانه ۵.۶ میلیون بازدیدکننده و ۴.۴ میلیون جستوجو داشت. سهم این پلتفرم از کل خردهفروشی ایران ۱.۸ درصد اعلام شده و کاربران میتوانستند بیش از ۱۵.۳ میلیون کالا را در آن پیدا کنند. تعداد کل فروشندگان فعال تا پایان سال به ۴۲۶٬۸۶۵ فروشنده رسید و دیجیکالا ۹٬۷۰۰ همکار تماموقت داشت. همچنین ۲٬۰۱۸٬۳۵۱ نفر در سال ۱۴۰۴ برای نخستینبار از دیجیکالا خرید کردند.
گستره جغرافیایی این شبکه نیز قابلتوجه بود: دیجیکالا در ۲٬۷۴۰ شهر و روستا مشتری داشت و فروشندگان آن در ۱٬۶۱۵ شهر و روستا فعال بودند. ظرفیت روزانه پردازش به بیش از یک میلیون کالا رسید و تعداد مراکز زیرساختی مجموعه ۹۵۹ مرکز اعلام شد.
ارزش کالاهای فروختهشده در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل ۹۱.۵ درصد رشد کرد. میانگین قیمت کالاهای فروختهشده در کل دیجیکالا، بدون احتساب سوپرمارکت، ۷۲ درصد افزایش یافت؛ این رشد برای کالاهای سوپرمارکتی ۵۵ درصد و برای کل کالاهای دیجیکالا با احتساب سوپرمارکت ۷۴ درصد بود. گزارش توضیح میدهد که عدد ۷۴ درصد صرفاً میانگین دو نرخ قبلی نیست و تغییر ترکیب فروش، بهویژه افزایش سهم کالاهای غیرسوپرمارکتی گرانتر، بر آن اثر گذاشته است.
از فروشگاه اینترنتی تا حضور فیزیکی
یکی از اتفاقهای متفاوت سال ۱۴۰۴، ورود سوپرمارکت دیجیکالا به فضای فیزیکی بود. دو سوپرمارکت در بلوار کاوه و پاسداران راهاندازی شدند و بیش از هشت هزار محصول در ۱۱۳ گروه کالایی، از مواد غذایی تا محصولات بهداشتی، در اختیار مشتریان قرار گرفت.
حضور فیزیکی دیجیکالا البته از سال قبل آغاز شده بود. نخستین فروشگاه حضوری دیجیکالا در اردیبهشت ۱۴۰۳ در رویال سعادتآباد افتتاح شد و دومین شعبه در ۲۸ آذر ۱۴۰۴ در خیابان جمهوری تهران آغاز به کار کرد. فروشگاه جمهوری نخستین همکاری مشترک دیجیکالا و همراه اول بود و لوازم الکترونیکی و خدمات اپراتوری را در یک فضای چندطبقه ارائه کرد.
در مجموع، فروشگاههای حضوری دیجیکالا در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۰۰ هزار بازدیدکننده داشتند؛ رقمی که ۴۰ درصد بیشتر از سال قبل بود. ۱۱.۲ درصد خریدهای این فروشگاهها به شکل اعتباری و قسطی انجام شد. مجموع تخفیف ارائهشده ۴.۷ میلیارد تومان و مجموع هدایا ۲ میلیارد تومان اعلام شده است.
تورم، رفتار خرید کاربران را تغییر داد
فشار قیمتها فقط اندازه سبد خرید را تغییر نداد؛ زبان جستوجوی کاربران نیز عوض شد. در سال ۱۴۰۴ جستوجوی واژه «ارزان» ۴۴ درصد رشد کرد و در مجموع ۷۴۵٬۴۳۷ بار ثبت شد. جستوجوی «دست دوم» ۵۱ درصد افزایش یافت و به ۱۱۶٬۰۷۸ بار رسید. جستوجوی «تخفیف» نیز ۳۱ درصد رشد کرد و ۱۹۷٬۸۳۲ بار ثبت شد.
این سه عبارت در کنار هم تصویری از مصرفکنندهای میسازند که در شرایط فشار اقتصادی، بیشتر مقایسه میکند و به گزینههای متناسبتر با قدرت خرید خود توجه دارد. بهویژه رشد جستوجوی «دست دوم» نشان میدهد برای بخشی از کاربران، خرید کالای نو دیگر تنها گزینه یا انتخاب اول نیست.
طلا نیز در این الگو جایگاه پررنگتری پیدا کرد. سهم ریالی طلا، سکه و طلای دیجیتال از کل فروش دیجیکالا در بیشتر ماههای ۱۴۰۴ بالاتر از سال قبل بود. در ابتدای بازه دوساله مورد بررسی، سهم طلا حدود ۷ تا ۹ درصد بود و در پایان سال ۱۴۰۴ به نزدیک ۱۹ درصد رسید؛ تقریباً دو برابر. گزارش این رفتار را در فصل «پناهگاه» و در چارچوب تلاش کاربران برای حفظ ارزش دارایی در دوره نااطمینانی تحلیل میکند.
عملکرد دیجیکالا در روزهای جنگ
در روزهای جنگ، میانگین تعداد سفارشهای روزانه ۴۸.۷ درصد کاهش یافت. پس از آتشبس، میانگین سفارشهای روزانه ۱۰۰.۵ درصد رشد کرد و از سطح پیش از جنگ نیز عبور کرد. میانگین ارزش سبد خرید در روزهای جنگ فقط ۰.۶ درصد کاهش یافت و پس از آتشبس ۱۶.۶ درصد افزایش پیدا کرد.
دادههای گزارش نشان میدهد کاهش خرید در روزهای جنگ بیشتر از کاهش تعداد سفارشها ناشی میشد، نه کوچکشدن جدی سبد هر سفارش. پس از آتشبس، بخشی از تقاضای بهتعویقافتاده به بازار برگشت و همزمان نگرانی از بازگشت بحران نیز میتوانست انگیزه خرید سریعتر ایجاد کند.
ترکیب سبد خرید هم تغییر کرد. کالاهایی مانند موتور برق، باتری، پاوربانک، پنل خورشیدی، کنسرو، آب معدنی، دارو و مکمل سهم بیشتری از سبد خرید پیدا کردند، در حالی که برخی کالاهای بادوام و سنگین افت بیشتری داشتند. به بیان دیگر، بحران خرید آنلاین را متوقف نکرد؛ اولویتهای آن را تغییر داد.
مشتریان دیجیکالا؛ تصویری از چند نسل و سراسر ایران
بر اساس اطلاعات حسابهای کاربری، ۳۸.۵ درصد از خریداران دیجیکالا زن و ۶۱.۵ درصد مرد بودند. خود گزارش تأکید میکند که این نسبت لزوماً مشارکت واقعی زنان در خرید را نشان نمیدهد، چون بخشی از خریدها ممکن است از حساب دیگر اعضای خانواده انجام شود. مسنترین مشتری ثبتشده در سال ۱۴۰۴، ۹۶ سال و جوانترین مشتری ثبتشده ۴ سال داشت.
تهران، البرز و اصفهان بیشترین میانگین سفارش روزانه را ثبت کردند و تهران در صدر قرار داشت. در مقابل، خراسان شمالی کمترین حجم سفارش روزانه را داشت. از نظر میانگین ارزش سبد خرید، سیستانوبلوچستان در رتبه اول و ایلام در رتبه آخر قرار گرفت. گزارش توضیح میدهد که در سیستانوبلوچستان، سهم خرید موبایل، یخچال و لوازم خانگی بیشتر بوده و همین ترکیب، میانگین ارزش سبد را بالا برده است.
بلکفرایدی ۱۴۰۴ نیز چند رکورد غیرمعمول داشت. دیجیکالا تعدادی کالا را دقیقاً با قیمت یک میلیون تومان عرضه کرد؛ از آیفون ۱۷ پرومکس و پژو ۲۰۷ تا یخچال الجی و موتورسیکلت. نرخ تخفیف این کالاها در برخی موارد به بیش از ۹۹ درصد رسید و تنها تعداد محدودی از کاربران موفق به خرید آنها شدند.
دیجیپی؛ وقتی خرید به اعتبار و نقدینگی گره میخورد
سال ۱۴۰۴ برای بسیاری از مردم و کسبوکارها سال آسانی نبود و مدیریت نقدینگی و هزینه اهمیت بیشتری پیدا کرد. دیجیپی در این شرایط دامنه خدمات اعتباری و مالی خود را گسترش داد.
مجموع اعتباری که دیجیپی در سال ۱۴۰۴ در دسترس کاربران قرار داد، شامل اعتبار تخصیصیافته و وام بانکی، نسبت به سال قبل ۱۹۵ درصد رشد کرد. اعتبار تخصیصیافته ۱۷۱ درصد افزایش یافت و وام بانکی ۴۸ درصد رشد کرد. تعداد مشتریان دیجیپی ۷۰ درصد و تعداد کاربران جدید آن ۶۰ درصد بیشتر شد. سوپراپلیکیشن دیجیپی ۱۰ میلیون کاربر فعال ماهانه داشت و بیشترین تعداد کاربر روزانه آن به ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ نفر رسید.
وام بانکی و سرویس پالس؛ دو مسیر برای مدیریت هزینه
برای خریدهای بزرگتر، وام بانکی دیجیپی امکان پرداخت هزینه را بدون فشار مالی یکباره فراهم کرد. در سال ۱۴۰۴ میانگین مبلغ درخواستی وام ۶۰ میلیون تومان بود. مجموع وام بانکی تخصیصیافته ۴۸ درصد نسبت به سال قبل رشد کرد و ۹۸ درصد کاربران دیجیپی در گروه کاربران خوشحساب قرار گرفتند. بیشترین وام پرداختشده ۲۰۰ میلیون تومان و کمترین مبلغ وام ۲۰ میلیون تومان بود.
سرویس «پالس» دیجیکالا نیز در سال ۱۴۰۴ رشد قابلتوجهی داشت. تعداد اعضا تقریباً دو برابر شد: از ۷۱۲٬۴۲۶ عضو در سال ۱۴۰۳ به ۱٬۴۸۰٬۰۰۰ مشتری دارای اشتراک تا پایان ۱۴۰۴ رسید. تعداد اعضای فعال در سال ۱۴۰۴ نیز ۱٬۴۲۴٬۱۹۱ نفر اعلام شد. پایگاه اعضا نسبت به سال قبل حدود ۱۰۰ درصد رشد کرد، اشتراک سهماهه محبوبترین نوع اشتراک بود، نرخ تمدید به ۵۱.۶ درصد رسید و ۶۵.۸ درصد اعضا در سال ۱۴۰۴ برای نخستینبار عضو این سرویس شده بودند.
خدمات دیجیکالا؛ از خرید تا نصب و تعمیر در خانه
یکی از مهمترین دستاوردهای دیجیکالا سرویس در سال ۱۴۰۴، راهاندازی رسمی سرویس نصب و تعمیر در محل بود. این سرویس از طریق سایت و سوپراپ دیجیکالا در دسترس قرار گرفت و در سال نخست به ۱۲ استان گسترش یافت.
بیش از ۱۰۰ رسته و بیش از ۱۳۰ خدمت در قالب نصب و تعمیر در محل پوشش داده شد. خانه و آشپزخانه، کالای دیجیتال و لوازم خودرو از پرکاربردترین گروهها بودند و تهران، البرز و خراسان رضوی بیشترین تقاضا را برای این سرویس ثبت کردند.
عملکرد مرکز تماس دیجیکالا در سال ۱۴۰۴
مرکز تماس دیجیکالا در سال ۱۴۰۴ با حجم بالایی از درخواستهای مشتریان روبهرو بود و در کنار اپراتورهای انسانی، از ابزارهای هوشمند نیز برای پاسخگویی استفاده کرد.
در طول سال ۷٬۲۳۹٬۱۳۴ تماس تلفنی ثبت شد؛ ۱۱ درصد بیشتر از سال قبل. مجموع زمان مکالمه اپراتورها ۱۷.۶ میلیون دقیقه بود. همچنین ۷۴۵٬۸۷۵ پیام از طریق ایمیل دریافت شد و ۶۳۵٬۷۰۷ مکالمه از طریق چتبات انجام گرفت. میانگین زمان انتظار برای اتصال به اپراتور ۳۸.۵ ثانیه و میانگین زمان حل مسئله هر مشتری ۲.۴ دقیقه بود.
سوپراپ دیجیکالا و شبکه فروشندگان
سوپراپ دیجیکالا با هدف یکپارچهکردن نیازهای مختلف کاربران، از خرید روزمره و سریع تا سرویسهای مالی و سبک زندگی، توسعه پیدا کرد. در سال ۱۴۰۴ نرخ کاربران روزانه سوپراپ ۸۷ درصد رشد کرد و تعداد سشنهای ماهانه سرویس «۴۵ دقیقهای» پنج برابر شد. در پایان سال، نرخ استفاده از چند سرویس سوپراپ به ۱۰ درصد رسید.
در سمت عرضه، تا پایان سال ۱۴۰۴ تعداد فروشندگان تأییدشده دیجیکالا به ۴۲۶٬۸۶۲ فروشنده رسید و این فروشندگان در ۱٬۶۱۵ شهر و روستا حضور داشتند. ۳۷٬۱۴۹ فروشنده تأییدشده در همین سال به دیجیکالا پیوستند و فروشندگان بازارگاه ۷۶ درصد از کل فروش تعدادی، یعنی تعداد اقلام فروختهشده، را به خود اختصاص دادند.
وقتی دیجیکالا جهیزیه را به روستا و مناطق عشایری رساند
همکاری دیجیکالا با کمیته امداد در سال ۱۴۰۴ از آموزش و پشتیبانی مددجویان برای ورود به بازار آنلاین فراتر رفت. در این طرح، جهیزیه ۱۷٬۰۰۰ نوعروس در مناطق روستایی و عشایری از طریق دیجیکالا تأمین و تحویل شد. در سوی دیگر این همکاری، ۶۰۰ مددجو نیز بهعنوان فروشنده به دیجیکالا پیوستند.
دیجیکالا همچنین با سازمان حفاظت محیط زیست تفاهمنامهای امضا کرد تا برای جوامع محلی پیرامون تالابهای ارومیه، شادگان، پریشان و انزلی مسیرهای درآمدی مبتنی بر فروش آنلاین ایجاد شود. در طرح ملی توسعه استارتاپهای روستایی نیز دیجیکالا نقش «لنگر» را پذیرفت و این طرح در هفت استان آغاز شد؛ با هدف آموزش مهارت دیجیتال و ایجاد دسترسی بهتر کسبوکارهای کوچک روستایی به بازار.
پنج روش تحویل سفارشهای دیجیکالا
در سال ۱۴۰۴ دیجیاکسپرس سفارشها را از پنج مسیر مختلف به دست مشتریان رساند. ارسال عادی با سهم ۷۸.۳ درصد همچنان پرطرفدارترین روش بود. سفارشهایی که توسط فروشنده بستهبندی و سپس از طریق دیجیاکسپرس ارسال شدند ۷.۸ درصد از کل سفارشها را تشکیل دادند.
تحویل حضوری ۵.۷ درصد، ارسال سریع ۴.۸ درصد و گنجههای هوشمند ۳.۵ درصد از سفارشها را به خود اختصاص دادند. در روش گنجه، بسته در یک کمد هوشمند نزدیک مسیر روزانه مشتری قرار میگیرد و کاربر میتواند در زمان مناسب آن را تحویل بگیرد.
میاره؛ لجستیک هوشمند برای زندگی شهری
«میاره» یک اپلیکیشن موتورپیک برای کسبوکارهایی مانند کافهها، رستورانها، گلفروشیها و دیگر کسبوکارهای شهری است که تحویل سریع و همانروز نیاز دارند. دیجیکالا و دیجیاکسپرس با سرمایهگذاری در این مجموعه، ۳۴ درصد از سهام آن را در اختیار دارند.
در سال ۱۴۰۴ تعداد سفرهای موفق میاره نسبت به سال قبل دو برابر و تعداد سفیران فعال سه برابر شد. میاره فعالیت خود را در ۲۴ شهر جدید آغاز کرد. میانگین فاصلهای که هر سفیر برای تحویل یک سفارش طی میکرد ۳ کیلومتر بود و طولانیترین مسیر تحویل ثبتشده به ۴۰ کیلومتر رسید.
دیجیکالا ادز؛ تبلیغات در بازاری که آرام نبود
دیجیکالا ادز در سال ۱۴۰۴ به فعالیت خود بهعنوان پلتفرم تبلیغاتی دیجیکالا ادامه داد. در طول سال ۱۶۸ میلیون کلیک روی تبلیغات ثبت شد که ۲۴ درصد بیشتر از سال قبل بود. تعداد کمپینهای برگزارشده ۵۳ درصد رشد کرد و به ۶۱۱ کمپین رسید.
تعداد برندهای فعال همکار در سال ۱۴۰۴ به ۱۰۹ برند رسید و مجموع برندهایی که از ابتدای فعالیت با دیجیکالا ادز همکاری کردهاند ۴۰۰ برند بود. بر اساس گزارش، برندهایی که در سال ۱۴۰۴ کمپین تبلیغاتی در دیجیکالا ادز اجرا کردند، در دوره کمپین بهطور میانگین ۲۱۸ درصد رشد فروش داشتند.
دیجیفای؛ ساخت فروشگاه آنلاین برای کسبوکارها
دیجیفای بخشی از اکوسیستم دیجیکالاست که ابزارهایی مانند راهاندازی فروشگاه آنلاین، مدیریت سفارش، حسابداری و جذب مشتری را برای کسبوکارها فراهم میکند تا عملیات فروش آنلاین را یکپارچهتر مدیریت کنند.
در سال ۱۴۰۴، ۱۶ هزار سایت در دیجیفای فعال شد و تعداد فروشگاههای فعال به ۵۶ هزار رسید. تعداد کالاهای فعال روی این سایتها ۱٬۴۰۶٬۴۹۲ کالا و مجموع سفارشهای فروشگاههای فعال ۱٬۱۹۶٬۰۰۰ سفارش بود. در همین سال ۴۲ هزار فروشگاه به دیجیفای پیوستند؛ معادل میانگین حدود ۱۱۵ فروشگاه در روز. میانگین ارزش فروش فروشگاههای فعال نیز ۳۵۲ میلیون تومان اعلام شد.
دیجینکست؛ سرمایهگذاری روی آینده اقتصاد دیجیتال
دیجینکست بازوی نوآوری و سرمایهگذاری گروه دیجیکالاست و در سال ۱۴۰۴ علاوه بر سرمایهگذاری، بر ایجاد ارتباط میان شرکتها، دانشگاهها و متخصصان فناوری تمرکز داشت. هوش مصنوعی یکی از محورهای اصلی فعالیت این مجموعه بود.
از ابتدای فعالیت دیجینکست تاکنون، ارزش کل استارتاپهایی که روی آنها سرمایهگذاری شده به حدود ۹۹۵ میلیارد تومان رسیده است. ارزش استارتاپهای فعال در پورتفوی دیجینکست ۲۵۰ میلیارد تومان اعلام شد و مجموع سرمایهگذاری این مجموعه از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۴ به ۳۰ میلیارد تومان رسید؛ شامل ۱۵.۵ میلیارد تومان سرمایهگذاری نقدی و ۱۴.۵ میلیارد تومان سرمایهگذاری غیرنقدی. «توراهت» و «آکوا اینسایت» نیز از استارتاپهایی بودند که دیجینکست در سال ۱۴۰۴ روی آنها سرمایهگذاری کرد.
سبد مهربانی دیجیکالا؛ روایت خریدهای نیکوکارانه
در «سبد مهربانی»، کاربران میتوانستند کالاهای موردنیاز افراد تحت پوشش مؤسسات نیکوکاری را تأمین کنند. کولهمدرسه، پاککن و دفتر مشق از پرتکرارترین کالاهای اهداشده بودند؛ نشانهای از توجه نیکوکاران به نیازهای تحصیلی کودکان.
گرانترین کالای تأمینشده یک ویلچر به ارزش ۱۲ میلیون تومان و ارزانترین کالا ماکارونی به ارزش ۳۴ هزار تومان بود. گرانترین سبد مهربانی سال با ارزش ۹۸.۳ میلیون تومان برای تهیه ویلچر و واکر افراد دارای معلولیت تأمین شد. دومین سبد گران با ارزش ۸۵.۴ میلیون تومان به کوله و لوازمالتحریر برای مهارتآموزی دختران در خراسان جنوبی اختصاص داشت و سومین سبد با ارزش ۷۷.۶ میلیون تومان شامل برنج، لوبیا چیتی، چای، رب گوجهفرنگی و عدس برای تهیه مواد غذایی جوانان مبتلا به سرطان بود.
جمعبندی
عملکرد سال ۱۴۰۴ دیجیکالا تصویری از یک اکوسیستم چندلایه ارائه میکند: از خرید کالا و تغییر رفتار مصرفکننده تا اعتبار، لجستیک، فروشندگان، تبلیغات، خدمات حضوری، فناوری و مسئولیت اجتماعی. در عین حال، دادههای گزارش نشان میدهد رشد ریالی در بسیاری از بخشها باید در کنار تورم و تغییر ترکیب سبد خرید خوانده شود؛ زیرا افزایش ارزش فروش الزاماً به معنای افزایش واقعی حجم خرید نیست.
مهمترین روایت سال شاید همین باشد: کاربران در شرایط فشار اقتصادی خرید را متوقف نکردند، اما شیوه انتخاب، جستوجو، پرداخت و اولویتبندی آنها تغییر کرد. دیجیکالا نیز همزمان با این تغییر، دامنه خدمات خود را از فروشگاه آنلاین به مجموعهای از خدمات مالی، لجستیکی، حضوری و زیرساختی گسترش داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
