طالبان یا ظالمان؟

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

افغانستان زیر حاکمیت طالبان با واقعیتی دوگانه روبه‌رو است؛ از یک‌ سو، گزارش‌هایی درباره ساخت تأسیسات زیرزمینی و امضای توافق‌های تجاری منتشر می‌شود و از سوی دیگر، خبرهایی از محدودیت رسانه‌ای، ادعاهای مربوط به تصرف خانه‌های شهروندان، فقر و محرومیت و افزایش تنش با پاکستان به گوش می‌رسد. کنار هم گذاشتن این گزارش‌ها، پرسشی اساسی پیش می‌کشد: امنیتی که حکومت طالبان از آن سخن می‌گوید، تا چه اندازه امنیت و آسایش مردم را تأمین می‌کند؟

تأسیسات امنیتی و اولویت‌های حکومت

خبرگزاری جمهور گزارش داده‌ ساخت تأسیساتی زیرزمینی در نزدیکی ایمنه‌مینا در قندهار به پایان رسیده است. در گزارش منتشرشده، جزئیات مستقلی درباره هدف، هزینه و کارکرد این مجموعه ارائه نشده است؛ بنابراین‌ نمی‌توان درباره ماهیت آن داوری قطعی کرد. با این‌ حال، اگر منابع عمومی صرف گسترش تأسیسات امنیتی شود، در حالی‌ که مردم با بیکاری، فقر و کمبود خدمات درمانی و آموزشی روبه‌رو هستند، پرسش از اولویت‌های حکومت همچنان جدی است.

توافق‌های تجاری؛ از اعلام تا اجرا

رئیس اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان اعلام کرده است‌ در نمایشگاه ابوحنیفه، قراردادها و تفاهم‌نامه‌هایی به ارزش ۹۳۴‌میلیون‌و ۸۰۰ هزار دلار امضا شده است. این رقم می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای گسترش روابط تجاری باشد، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند همین میزان سرمایه وارد اقتصاد شده یا توافق‌ها به مرحله اجرا رسیده‌اند. ارزش واقعی این توافق‌ها را باید با اجرای تعهدات، ایجاد شغل و بهبود زندگی مردم سنجید.

رسانه و حق دسترسی به خبر

خبرگزاری دید به نقل از بی‌بی‌سی گزارش داده است نشریات رادیویی اف‌ام این رسانه در افغانستان متوقف شده است. بی‌بی‌سی گفته برای حل موضوع با مقام‌های مربوطه در تماس است. محدودشدن دسترسی شهروندان به رسانه‌های گوناگون، امکان شنیدن روایت‌های متفاوت را کاهش می‌دهد؛ مسئله‌ای که در شرایط بحرانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

مالکیت شهروندان و امنیت حقوقی

گزارش‌های منتشرشده درباره شهرک امید سبز کابل از ادعاهای جدی ساکنان حکایت دارد؛ آنان می‌گویند مأموران طالبان برای تصاحب خانه‌ها به منازل‌شان مراجعه کرده‌اند. این ادعاها نیازمند بررسی مستقل و پاسخ روشن مقام‌های مسئول است. فارغ از نتیجه بررسی، مالکیت و حریم خصوصی مردم باید محفوظ باشد و هرگونه انتقال یا تصرف ملک بر پایه قانون، با امکان اعتراض و رسیدگی عادلانه انجام شود. اگر این گزارش‌ها تأیید شوند، موضوع فراتر از اختلافی ملکی خواهد بود و از ناامنی حقوقی شهروندان حکایت خواهد کرد.

تنش با پاکستان و هزینه‌های انسانی

روابط طالبان و پاکستان همچنان زیر سایه اتهام‌های متقابل قرار دارد. اسلام‌آباد می‌گوید طالبان باید برای جلوگیری از فعالیت گروه‌های مسلحی که به گفته پاکستان از خاک افغانستان استفاده می‌کنند، اقدام عملی و قابل‌ راستی‌آزمایی انجام دهد. طالبان نیز پاکستان را به رسیدگی به مشکلات داخلی خود فراخوانده است. اظهارات فرماندار خیبرپختونخوا درباره اینکه سیاست‌های این ایالت از اسلام‌آباد تعیین خواهد شد‌ نه کابل و قندهار، نشان می‌دهد موضوع فقط به امنیت مرزی محدود نیست و رقابت بر سر نفوذ سیاسی نیز مطرح است. در این فضای پرتنش، سازمان ملل گزارش داده است حملات هوایی پاکستان در ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶ در پکتیا، پکتیکا و کنر دست‌کم ۲۸ غیرنظامی را کشته و ۴۹ نفر را زخمی کرده است. چند هفته بعد نیز از کشته‌شدن دست‌کم ۱۳ غیرنظامی، عمدتا زنان و کودکان، در حملات هوایی دیگری خبر داده شد. حفاظت از مردم، چه در افغانستان و چه در پاکستان، نباید در سایه منازعات سیاسی و امنیتی نادیده گرفته شود.

یک روزنامه‌نگار پاکستانی درباره نقش منابع معدنی در تحولات کشورش ادعاهایی مطرح کرده است؛ از‌جمله اینکه ارزش این منابع به هفت تریلیون دلار می‌رسد و منافع معدنی در تصمیم‌های سیاسی نقش دارد. این ادعاها برای پذیرفته‌شدن به شواهد مستقل نیاز دارند و نباید به‌عنوان واقعیت قطعی بازگو شوند. با این‌ حال، پرسش اصلی درباره منابع طبیعی همچنان پابرجاست: ثروت معدنی زمانی به سود مردم تمام می‌شود که قراردادها شفاف باشند و منافع حاصل از آن در خدمت رفاه عمومی قرار گیرد.

معیار داوری چیست؟

پرسش «طالبان یا ظالمان؟» را نمی‌توان تنها با یک شعار پاسخ داد. داوری درباره هر حکومتی باید بر پایه معیارهایی روشن باشد: آیا مردم از امنیت جانی و مالکیت خود برخوردارند؟ نام و عنوان هر حکومتی که باشد، رفتار آن با مردم معیار سنجش است. اگر امنیت به معنای حفاظت از قدرت باشد اما شهروندان از خانه، دسترسی به خبر و تأمین نیازهای اولیه خود اطمینان نداشته باشند، شکاف میان ادعای امنیت و تجربه روزمره مردم عمیق‌تر می‌شود. مشروعیت پایدار نه با شعار و نه صرفا با اعلام رقم قراردادها، بلکه با امنیت، عدالت و کرامتی شکل می‌گیرد که مردم در زندگی واقعی لمس می‌کنند.