زنی که نسل‌کشی را به یاد جهان آورد

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

جایزه امسال نوبل صلح به زنی از آفریقای جنوبی با سابقه طولانی در موضوع حقوق بشر رسید. ناوانتم پیلای که با نام کوچک ناوی خوانده می‌شود، هنگام شنیدن خبر برنده‌شدن جایزه نوبل صلح با تعجب این موضوع را دروغ آوریل خواند. او زنی است که سال گذشته در گزارشی اسرائیل را مسئول نسل‌کشی در غزه اعلام کرد. ناوی پیلای سابقه دفاع از نلسون ماندلا، رهبر سابق آفریقای جنوبی و برنده پیشین جایزه نوبل صلح و همچنین رسیدگی به پرونده‌های نسل‌کشی در رواندا را در پیشینه خود دارد.

 برنده نوبل صلح با پیشینه مقابله با آپارتاید و نسل‌کشی

ناوی پیلای، حقوق‌دان برجسته اهل آفریقای جنوبی که در تدوین گزارش سازمان ملل متحد درباره اتهام ارتکاب نسل‌کشی از سوی اسرائیل در غزه مشارکت داشت، روز جمعه به‌عنوان برنده جایزه نوبل صلح ۲۰۲۶ معرفی شد. کمیته نوبل نروژ اعلام کرد این جایزه به پاس تلاش‌های او برای ترویج صلح و حقوق بین‌الملل به پیلای اعطا شده است. این کمیته در بیانیه خود گفت: جایزه نوبل صلح ۲۰۲۶ به فردی تعلق می‌گیرد که با شجاعت و درستکاری کم‌نظیر، راه را برای شکل‌گیری نظمی حقوقی جامع‌تر در سطح جهان هموار کرده است. برنده امسال نقشی اساسی در تضمین پیگرد جنایات جنگی، جنایات علیه بشریت و نسل‌کشی داشته است. پیلای در نخستین واکنش خود به اعلام این خبر، به آخرین فعالیتش در مقام رئیس کمیسیون مستقل بین‌المللی تحقیق سازمان ملل متحد درباره سرزمین‌های اشغالی فلسطین اشاره کرد؛ کمیسیونی که سال گذشته در گزارشی معتبر نتیجه گرفت اسرائیل مسئول نسل‌کشی در غزه است. او در جمعی از دوستان و همکارانش در سالن شماره ۶۰۰ کاخ دادگستری نورنبرگ در آلمان گفت: آخرین کاری که انجام دادم، تهیه گزارشی درباره غزه بود که در آن آنچه را در این منطقه اتفاق می‌افتد، نسل‌کشی نامیدیم. پیلای افزود: یکی از واکنش‌های اصلی به آن گزارش این بود که به‌ دلیل شجاعتم از من تقدیر کردند. چرا برای بیان حقیقت باید به شجاعت نیاز داشته باشیم؟ این اظهارات در مکانی تاریخی مطرح شد که پس از جنگ جهانی دوم، میزبان محاکمه جنایتکاران جنگی نازی بود.

ناوی پیلای کیست؟

حقوق‌دان اهل آفریقای جنوبی اصلیتی هندی دارد. ناوی پیلای که متولد سال ۱۹۴۱ است، ۸۵ سال دارد و یکی از تأثیرگذارترین چهره‌ها در حوزه عدالت کیفری بین‌المللی و حقوق بشر به شمار می‌رود. او همچنین برجسته‌ترین قاضی بین‌المللی آفریقای جنوبی محسوب می‌شود. پیلای نخستین زنی شد که در سال ۱۹۶۷ در ایالت ناتال آفریقای جنوبی دفتر وکالت تأسیس کرد؛ این درحالی است که او دختر یک راننده اتوبوس در شهری فقیرنشین با اکثریت هندی‌تبار در آفریقای جنوبی بود. خانواده ناوی پیلای هشت فرزند داشتند. او نخستین زن غیرسفیدپوست بود که دفتر وکالت مستقل خود را در آفریقای جنوبی زمان ‌آپارتاید به راه انداخت و همچنین به عنوان قاضی محکمه عالی در این کشور منصوب شد. ناوی پیلای هرچند تحصیلات خود را در آفریقای جنوبی به انجام رساند، در سال ۱۹۸۱ به دانشگاه هاروارد رفت و مدرک کارشناسی ارشد حقوق گرفت. در سال ۱۹۸۸ نیز پس از تکمیل رساله خود، مدرک دکترای علوم حقوقی را از دانشکده حقوق هاروارد دریافت کرد. او در سال ۱۹۸۱ به دانشگاه هاروارد رفت و مدرک کارشناسی ارشد حقوق گرفت. در سال ۱۹۸۸ نیز پس از تکمیل رساله خود، مدرک دکترای علوم حقوقی را از دانشکده حقوق هاروارد دریافت کرد. پیلای در سال ۱۹۹۵ با معرفی کمیسیون خدمات قضائی و تأیید نهادهای مربوط، به دیوان عالی آفریقای جنوبی راه یافت. در اواخر دوره فعالیت او در این دادگاه، عبدالله عمر، وزیر دادگستری وقت و نلسون ماندلا، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی، نام او را برای عضویت در دادگاه کیفری بین‌المللی سازمان ملل متحد برای رواندا مطرح کردند.

پیلای از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳ در دادگاه کیفری بین‌المللی رواندا فعالیت کرد و به ریاست قضات آن انتخاب شد. او در مجموع هشت سال در این دادگاه خدمت کرد که چهار سال آن در مقام رئیس دادگاه بود. در چهار سال نخست فعالیت این نهاد، پیلای تنها قاضی زن آن به شمار می‌رفت. پیلای در سال ۱۹۶۲ با پارانجوتی آنتونی پیلای آشنا شد؛ او نخستین وکیلی بود که پیلای برای گذراندن دوره کارآموزی حقوقی به او پیشنهاد همکاری داد. این دو در ژانویه ۱۹۶۵ ازدواج کردند و صاحب دو دختر شدند.

در سال ۱۹۷۱، زمانی که همسرش بر اساس قانون مبارزه با تروریسم بازداشت شد، پیلای با موفقیت علیه پلیس اقدام قضائی کرد تا مانع استفاده از روش‌های غیرقانونی بازجویی از او شود. در سال ۱۹۷۳ او موفق شد حق دسترسی زندانیان سیاسی جزیره روبن، از‌جمله نلسون ماندلا، به وکیل را در دو پرونده قضائی به رسمیت بشناساند. پیلای از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد بود. او پیش از آن در سال ۱۹۹۵ و زمانی که نلسون ماندلا ریاست‌جمهوری آفریقای جنوبی را بر عهده داشت، برای عضویت در دادگاه کیفری بین‌المللی سازمان ملل برای رواندا معرفی شد. او در این دادگاه ابتدا به‌عنوان قاضی فعالیت کرد و سپس از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳ ریاست آن را بر عهده گرفت. فعالیت‌های پیلای در دادگاه رواندا به صدور نخستین احکام محکومیت به جرم نسل‌کشی در تاریخ انجامید.

او همچنین یکی از قضات بنیان‌گذار دیوان کیفری بین‌المللی بود و در حال حاضر به‌‌عنوان قاضی موقت در دیوان بین‌المللی دادگستری فعالیت می‌کند. این دیوان قرار است درباره این موضوع تصمیم بگیرد که آیا میانمار علیه اقلیت روهینگیا مرتکب نسل‌کشی شده است یا خیر. می‌توان ناوی پیلای را زنی دانست که رسیدگی به اغلب پرونده‌های نسل‌کشی در چهار دهه اخیر رسیدگی کرده است. بنا بر نوشته میدل‌ایست‌آی، پیلای در دوران ریاست خود بر دادگاه کیفری بین‌المللی رواندا، به تثبیت این اصل کمک کرد که تجاوز جنسی و خشونت جنسی می‌توانند مصداق نسل‌کشی باشند. این موضوع به ایجاد سابقه‌ای تاریخی در رویه قضائی مربوط به نسل‌کشی انجامید. او سال گذشته در مصاحبه‌ای مفصل با پادکست شاهد متخصص وب‌سایت میدل‌ایست‌آی گفت هنگام فعالیت به‌‌‌عنوان کارشناس سازمان ملل برای تحقیق درباره نسل‌کشی در غزه، شباهت‌های زیادی میان آنچه در غزه می‌گذرد و یافته‌های پیشین خود درباره خشونت جنسی به‌‌عنوان یکی از اشکال نسل‌کشی مشاهده کرده است. پیلای در گفت‌وگو با میدل‌ایست‌آی اظهار کرد: این کمیسیون شباهت‌های زیادی میان پرونده آکایسو و آنچه اکنون در غزه در حال وقوع است، پیدا کرده است. اشاره او به پرونده تاریخی آکایسو در دادگاه کیفری بین‌المللی رواندا بود؛ پرونده‌ای که در آن برای نخستین بار، تجاوز جنسی به‌‌عنوان یکی از مصادیق ارتکاب نسل‌کشی به رسمیت شناخته شد. او ادامه داد: ما دریافتیم خشونت گسترده و مبتنی بر جنسیت، نه‌تنها به‌عنوان مجازاتی علیه افراد، بلکه به‌عنوان بخشی از الگویی از مجازات جمعی به کار گرفته شده؛ الگویی که هدف آن ایجاد تفرقه، تحقیر و به انقیاد کشاندن کل جمعیت فلسطینی بوده است. پیلای افزود: به‌ دلیل صدور آن نخستین حکم و نگارش آن بخش از رأی، از من تقدیر شد. رویه قضائی شکل‌گرفته در آن پرونده، مستقیما در مورد وضعیت غزه نیز قابل اعمال است.