صلح و همزیستی، هدف موزه‌ها

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

مهدخت محیط‌‌طباطبایی: عملکرد انجمن موزه‌های ایران با توجه به فعالیت‌های ملی و بین‌المللی در بخش‌های آموزش، پژوهش و معرفی در قالب رویدادهای فرهنگی و با توجه به شرایط ناشی از آلودگی هوا و محدودیت استفاده از انرژی‌ها و مسائل مرتبط با آن انجام گرفت. مختصری از فعالیت‌های ممکن و انجام‌شده در سال گذشته به شرح ذیل گزارش می‌شود:

به دلیل تأخیر در اعلام شعار سال، به روند گذشته جلساتی برای توجیه شعار سال جهت مدیران و علاقه‌مندان به موزه‌ها انجام شد و پوستر روز جهانی موزه سال 2025 شورای بین‌المللی و بسته ارتباطی به فارسی ترجمه شد و در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفت. پس از تبیین شعار سال، فراخوان هفدهمین دوره جشنواره ملی آیین انتخاب موزه برتر را با تمرکز بر فعالیت موزه‌ها از دی‌ماه سال 1402 تا دی‌ماه 1403 در 14 شاخص ارسال کرد که در جدول برنامه جشنواره مقرر شده بود نتایج حاصل طی مراسم روز جهانی موزه اعلام شود.

در فروردین‌ماه پروژه سرزورزوما که در سال قبل در جایزه ایکوم از طریق کمیته ملی موزه‌های ایران به‌طور رسمی معرفی و شرکت داده شده بود، از طرف مجریان پروژه، خانم‌ها اسماعیلی و امینی‌خشویی و همیار آقای علی پوزن که هر سه نفر از اعضای فعال ایکوم ایران هستند، برای علاقه‌مندان با مشارکت فرهنگسرای نیاوران به‌طور مبسوط معرفی شد.

به مناسبت روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی، علاوه بر نشست ویژه دوشنبه‌های ایکوم در خانه‌موزه پروین، در 26 فروردین‌ با همکاری شرکت مدیریت منابع آب و گنجینه آب و... سومین نشست هم‌اندیشی و تجلیل از احیاگران بناهای تاریخ با محوریت آب در شرکت مذکور برگزار شد.

به مناسبت روز جهانی گرافیک، نشستی تحت عنوان موزه و گرافیک در خانه‌موزه پروین برگزار شد.

به مناسبت روز جهانی موزه و هفته بزرگداشت میراث فرهنگی، سلسله برنامه‌هایی با موضوع شعار سال در موزه‌های کشور انجام شد.

مراسم روز جهانی موزه در خانه هنرمندان هم‌زمان با نمایشگاه محیطی گزیده برنامه‌های سال 1403 انجمن برگزار شد. بخش اول مراسم با خیرمقدم رئیس خانه و سپس با پخش سخنان رئیس انحادیه آسیا-اقیانوسیه شورای بین‌المللی و پیام سرپرست دفتر یونسکو در تهران آغاز و با سخنان معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ادامه یافت.

دربخش دوم، ضمن تقدیر از بازنشستگان و یاد درگذشتگان، دبیر آیین موزه برتر گزارش هفدهمین دوره از جشنواره را ارائه و سپس نتایج آیین موزه برتر، حاصل از جلسات داوری در خانه‌موزه پروین اعتصامی، اعلام شد و برگزیدگان مورد تقدیر حضار قرار گرفتند و برنامه با اجرای خیمه‌شب‌بازی از طرف گروه آقای ستاری، مسئول موزه سیار خیمه‌شب‌بازی، در محوطه باز خانه پایان یافت.

درباره موضوع کودک و نوجوان، نشست سالانه فعالان حوزه کودک و نوجوان در مجموعه فرهنگی-تاریخی نیاوران تحت عنوان موزه، نوجوان و تغییر همراه با کارگاه آموزشی به مدرسی جناب آقای دکتر زین‌العابدین

 انجام شد.

در خانه‌موزه پروین اعتصامی، خوانش نمایش‌نامه خوشه پروین نوشته و به کارگردانی خانم دکتر جدیکار از طرف گروهی از هنرمندان علاقه‌مند به بانو پروین اعتصامی انجام شد.

در همکاری با موزه سینما، در 30 اردیبهشت به مناسبت روز جهانی نشستی تحت عنوان موزه و سینما در دنیای پیش‌رو و چهارمین دوره برنامه «چشم هفتم در میراث» در ششم خرداد در سالن موزه برگزار شد که به اکران فیلم‌های کوتاه خبری با موضوع موزه و میراث فرهنگی در سال 1403 اختصاص یافت و نشست‌های مربوط به نمایش و نقد فیلم مرتبط با موضوع میراث و موزه و سینما و آموزش انجام شد.

دهمین نشست موزه و معلولان با همکاری انجمن معلولان پارس، تحت عنوان دسترسی‌پذیری و آموزش گردشگری در موزه، در موزه فرش برگزار شد.

به مناسبت بزرگداشت هفته میراث فرهنگی، هشتمین گردهمایی مجموعه‌داران در خانه اندیشمندان برگزار شد.

گروهی از اعضای هیئت اجرائی در نشست با موزه‌داران خصوصی شاهرود به بررسی و تبادل نظر درباره نقش و چالش‌های موزه‌های خصوصی پرداختند که در کنار نشست، نمایشگاه پوسترهای آیین‌های ایرانی نیز به نمایش 

گذاشته شد.

در زمینه کودک و نوجوان موارد ذیل درخور توجه است:

در همکاری با مؤسسه قصه و افسانه، جشنواره «دیو نو، دیو کهن» همراه با قصه‌گویی، نمایش عروسکی و کارگاه خلاقانه ساخت ماسک «دیوهای درون» در موزه سینما در نیمه دوم مهرماه به مدت یک هفته انجام شد. این برنامه، با استفاده از قصه و تخیل، مخاطب را با ارزش‌های فرهنگی افسانه‌های کهن ایرانی آشنا کرده و تجربه‌ای خلاق، عمیق و به‌یادماندنی را برای آنان فراهم کرد. این برنامه سپس در آبان در موزه دفینه به نمایش گذاشته شد. حسنی میهمانی دیوها را به مناسبت پایان دوره تخصصی رشد و خلاقیت در دنیای افسانه‌ها در فرهنگسرای نیاوران برگزار کرد. موزه مجازی بین‌المللی هنر کودک مراسم نهمین سالگرد فعالیت خود را با بزرگداشت استاد سودابه سالم در موزه موسیقی در شهریور برگزار کرد. در این برنامه، موضوع «موسیقی کودک‌محور» به‌‌عنوان زبانی جهانی و جادویی مطرح شد؛ موسیقی‌ای که کودک آن را خلق می‌کند و می‌سازد، گاه از دل یک نقاشی، تصویر یا مجسمه بیرون می‌آید و گاه به‌‌طور بداهه و خودانگیخته شکل می‌گیرد. کودک با استفاده از ابزارهای مختلف، از سازهای موسیقی گرفته تا هر وسیله‌ای که در دسترس دارد، دنیای صوتی منحصر‌به‌فرد خود را می‌آفریند. این رویداد به‌عنوان یک جشنواره صداها و نواهای کودکانه، بر آن است تا نشان دهد هنر کودکان محدود به خطوط، رنگ‌ها و حجم‌ها نیست، بلکه در هر ضربه، ریتم و آوایی است که خودشان خلق می‌کنند. این برنامه در دی‌ماه به مدت دو روز کارگاه کودک، موسیقی و خلاقیت را تحت عنوان ضرباهنگ در موزه موسیقی شبدیز بوشهر برگزار کرد.

در تداوم فعالیت‌های مشترک با کانون توسعه کتاب‌خوانی کودک، چهار کارگاه آموزشی با عنوان کتابخانه و کودک به صورت آنلاین برگزار شد.

در موضوع خروج اتباع افغان از کشور، به‌ویژه در زمینه کودکان‌ آنان، با مشارکت موزه صلح در موزه مجازی بین‌المللی هنر کودک و مؤسسه یاریگران کودک پویا، چند نشست و برنامه انجام شد:

در همکاری با موزه مجازی بین‌المللی هنر کودک، در هشتم مرداد برنامه‌ای با موضوع در بحران‌ها چطور مراقب هم باشیم و تحت عنوان هم‌سایه، همراه با نمایشگاه کتاب مرتبط با موضوع برگزار شد.

با همکاری مؤسسه یاریگران کودکان کار پویا، نمایشگاه «رنگ‌های بی‌پناه» در گالری نشر ثالث برگزار شد.

در همکاری با موزه صلح، نشستی تحت عنوان رسم همسایگی برگزار شد.

خانم اصفهانی، از اعضای فعال انجمن، به مناسبت روز جهانی موزه در کاخ گلستان برنامه‌ای ویژه کودکان اتباع مشتمل بر کارگاه نقاشی و قصه‌گویی و... برگزار کرد و در آبان‌ماه به مناسبت روز جهانی کودک، در همکاری با موزه سینما، برنامه‌ای برای کودکان اتباع با نمایش فیلم کلاه‌قرمزی و پسرخاله، کارگاه‌های آموزشی نقاشی، قصه‌گویی و موسیقی

 انجام شد.

همچنین به مناسبت روز جهانی ناشنوایان نیز برنامه‌ای همراه با نمایش فیلم در موزه سینما برگزار شد.

یکی دیگر از برنامه‌های خاص انجمن، طراحی و اجرای سلسله پادکست‌ها تحت عنوان موزه‌ها به روایت مدیران موزه با توجه به شعار سال و برنامه‌هایی بود که در پیش‌رو دارند.

تاکنون پادکست 20 موزه تهیه شده‌ و 16 موزه روی پلتفرم یونیوپ بارگذاری شده است.

در همکاری با کاخ گلستان، نمایشگاه و کارگاه آموزشی هنرمند ترک، مریم شاهین برگزار شد.

در همکاری با موزه تایپ، حدود 10 نشست با موضوعات مختلف اجتماعی و کافه برگزار شد.

نشست‌های روز دوشنبه در زمینه‌های مختلف حقوق میراث فرهنگی، بافت‌های تاریخی کشور، توجیه شعار سال، ویژگی‌های برخی از موزه‌ها، میراث ناملموس، بحران جنگ و... ادامه یافت. صدمین برنامه با حضور شرکت‌کنندگان در آذر‌ماه سال گذشته برگزار شد.

در همراهی با انجمن حقوقی دوستداران قانون‌مدار میراث فرهنگی، حدود سه نشست در خانه‌موزه پروین اعتصامی درباره موضوعات مرتبط با موزه و بحران‌های ایجادشده برگزار شد.

در همکاری با مجموعه فرهنگی-تاریخی سعدآباد، غار‌موزه وزیری و موزه زمان جشن‌های ایرانی (آبانگان، مهرگان، تیرگان، دیگان، یلدا، شهریورگان) با حضور علاقه‌مندان در موزه‌های مذکور برگزار شد.

برای مثال در همکاری با خانه اندیشمندان علوم انسانی و موزه زمان، نشستی تحت عنوان «از دی تا دی» با حضور و سخنرانی آقایان‌ محیط‌طباطبایی، عبدالحسین مستکین، علیرضا حسن‌زاده، عباس قنبری‌‌عدیبی و طیبه عزت‌اللهی‌نژاد در سالن موزه برگزار شد.

در همکاری با مجموعه فرهنگی-تاریخی سعدآباد، مهرگان و آبانگان انجام شد و... .

انجمن در مشارکت و همکاری با موزه‌ها، نهادهای دولتی، خصوصی و انجمن‌های مردم‌نهاد در سال گذشته فعالیت‌هایی داشته است که در این زمره می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

در همکاری با مؤسسه طومار اندیشه، کانون فرهنگی-هنری دایا، بنیاد ایران‌شناسی چهارمحال‌و‌بختیاری، انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، مؤسسه فرهنگی-هنری آوای نصر ایرانیان و مؤسسه انسان‌شناسی ایرانی، هم‌زمان با افتتاح نمایشگاه رشت، نشستی تحت عنوان رشت شهر باران و خاطره را در موزه دفینه برگزار کرد.

با همکاری موزه تمبر طلا و نقره، بزرگداشت جهان پهلوان تختی را با آیین رونمایی از تمبر طلا و نقره او در خانه هنرمندان برگزار کرد.

پس از گذشت دو سال و برگزاری چندین جلسه هم‌اندیشی، در مجمع عمومی 25 شهریور در موزه سینما، آیین‌نامه داخلی کمیته ملی موزه‌های ایران مصوب ‌و مقرر شد برای تعیین هیئت اجرائی آن انتخابات برگزار شود تا فعالیت در قالب ایکوم در سطح بین‌الملل با عنوان کمیته ملی موزه‌های ایران برگزار شود و در انتخابات 9 آذر‌ماه، در موزه سینما هفت نفر با اکثریت آرا انتخاب شدند. خانم‌ها‌ شجاعی‌کاوه، هوشمند‌وزیری، حمیدی‌کجوری، منیر خلقی، سحر تفرشی، سوسن نیک‌ذات و آقای زارعی به‌عنوان هیئت اجرائی و خانم شاهمرادیان به‌عنوان بازرس انتخاب شدند و هم‌زمان جلسه مجمع عمومی به اتفاق آرا تصویب کرد که آقای محیط‌طباطبایی به‌عنوان رئیس سابق کمیته ملی (Ex-‌President) در هیئت اجرائی دوره‌های بعد بدون حق رأی شرکت کرده و نظر مشورتی ارائه دهند. در اولین جلسه هیئت اجرائی، خانم دکتر خلقی به‌عنوان رئیس و خانم تفرشی به‌عنوان نایب‌رئیس به اتفاق آرای هیئت اجرائی با نظارت بازرس انتخاب شدند.

در همکاری با خانه اندیشمندان علوم انسانی، در قالب چهارشنبه‌های ایکوم با موضوع موزه و میراث فرهنگی نشست و همچنین با گروه گردشگری خانه، کارگاه آموزشی تهران‌شناسی تحت عناوین «از میدان فردوسی تا میدان توپخانه»، «لاله‌زار» و «نی‌آوران» برگزار شد و در همکاری با انجمن فرهنگی میراث و معماری در موضوع هویت شهری و با جامعه مهندسین مشاور ایران نیز در حوزه تاریخ معماری معاصر نشست‌های تخصصی برگزار شد که با از دست دادن فضای خانه اندیشمندان در نیمه دوم سال، تداوم نشست‌ها در موزه هنرهای معاصر انجام شد.

در همکاری با موزه پردیسان و انجمن معلولان پارس، نشست «موزه‌های تاریخ طبیعی زمینه همسویی طبیعت و توسعه پایدار» برگزار شد.

در روز اردبیل با همکاری نهاد‌های دولتی و خصوصی در اردبیل، نشست شب‌گردی بافت تاریخی-‌فرهنگی را در مجموعه شیخ‌صفی برگزار کرد و در تداوم آن، در زمینه موزه تاریخ علم، دانشگاه محقق‌اردبیلی‌ نشست از مجموعه‌داری تا موزه‌داری را برگزار کرد.

در همکاری با پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری شکوه ایران‌زمین و با همکاری بنیاد ایران‌شناسی و کتابخانه جمهوری اسلامی، نشست حفاری‌های غیرمجاز: بلای جان آثار و محوطه‌های تاریخی برگزار شد.