وضعیت اخلاق کسبوکار در چین
اخلاق کسبوکار خوب به کل جامعه کمک می‌کند و منبع مزیت رقابتی خوبی برای فعالان اقتصادی هر کشور است. چین به‌طور گسترده به‌عنوان کشوری با مشکل در اخلاق کسبوکار در جهان شناخته می‌شود. در این مورد دو دیدگاه وجود دارد: یک دیدگاه معتقد است عناصر فرهنگ چینی ذاتا به عدم پذیرش اخلاق در کسبوکار و همچنین تشویق به تصمیمات تجاری غیراخلاقی تمایل زیادی دارند که تحقیقات انجام‌شده قبلی نیز دقیقا مؤید همین نکته است.
رحمان حسنی . دبیر‌کل انجمن اخلاق کسبوکار و مسئولیت اجتماعی ایرانیان
اخلاق کسبوکار خوب به کل جامعه کمک می‌کند و منبع مزیت رقابتی خوبی برای فعالان اقتصادی هر کشور است. چین به‌طور گسترده به‌عنوان کشوری با مشکل در اخلاق کسبوکار در جهان شناخته می‌شود. در این مورد دو دیدگاه وجود دارد: یک دیدگاه معتقد است عناصر فرهنگ چینی ذاتا به عدم پذیرش اخلاق در کسبوکار و همچنین تشویق به تصمیمات تجاری غیراخلاقی تمایل زیادی دارند که تحقیقات انجام‌شده قبلی نیز دقیقا مؤید همین نکته است.
به نظر می‌رسد دلیل بی‌اخلاقی چینی‌ها در کسبوکار، در سه سطح فردی، شرکتی و اجتماعی است؛ به‌طوری که چینی‌ها رفتار اخلاقی قابل قبولی در سطح فردی و مدیریت و رهبری اخلاقی درستی در بنگاه‌های اقتصادی و سپس رفتار اخلاقی خوبی درسطح جامعه در کشور رو به توسعه خود ندارند.
برای مثال، پژوهشی که قبلا در زمینه سطح فردی فساد در چین انجام شد، متأسفانه حاکی از ارزشمند‌بودن فساد توسط آحاد جامعه چین است.
در سال 1998 از دانشجویان رشته‌های بازرگانی در سرزمین اصلی چین و هنگ‌کنگ نظرسنجی‌ای انجام شد و در یکی از این پرسش‌ها، میزان پذیرش فساد را مورد سنجش قرار می‌داد که نتایج نشان داد بیش از 76 درصد پاسخ‌دهندگان چینی فساد را امری پذیرفتنی تلقی می‌کردند و حدود 36 درصد از پاسخ‌دهندگان هنگ‌کنگی نیز فساد را امری قابل قبول می‌دانستند.
در بُعد رفتار و مدیریت اخلاقی در بنگاه‌های اقتصادی چین نیز تحقیقی در سال 1997 با مطالعه حدود ۸۰۰ فعال حوزه کسبوکار در چین انجام شد که مشخص کرد بسیاری از فعالان اقتصادی این کشور نسبت به استانداردهای اخلاقی بدبین هستند و آن را رعایت نمی‌کنند یا آن را به‌صورت اجبار رعایت می‌کنند.
همچنین از نظر رسانه‌ای نیز مطبوعات غربی می‌گویند چین مکان سختی برای هر فرد غربی برای تجارت است و اغلب نیز به مسائل اخلاقی در کسبوکار چین اشاره می‌کنند.
در ادامه نگاهی به گزارش‌های سالانه سازمان شفافیت بین‌المللی گویای آن است که این سازمان به‌طور مرتب چین را در زمره کشورهایی با رتبه بالا در «شاخص ادراک فساد» قرار می‌دهد.
در مقاله‌ای که سال ۲۰۰۷ در روزنامه وال‌استریت ژورنال منتشر شد، این موضوع به صراحت بیان شد که چین یکی از فاسدترین فرهنگ‌های کسبوکار را در جهان داراست.
در سطح اجتماعی نیز در چین عوامل خاص دیگری در بی‌اخلاقی جامعه آن کشور وجود دارد. برای مثال، چینی‌ها تمایل دارند تصمیمات تجاری را به جای تکیه بر رقابت آزاد و شفاف، بر پایه روابط شخصی استوار کنند و پیش ببرند.
دیدگاه دوم این است که مشکلات اخلاق تجاری در چینِ امروز عمدتا ناشی از ماهیت در حال گذار اقتصاد این کشور است؛ چرا‌که هم‌زمان با جایگزینی اقتصاد دستوری (متمرکز) سابق با اقتصاد مبتنی بر بازار، قوانین و قواعد تجاری شفافیت خود را از دست می‌دهند و کنترل مقامات دولتی نیز کاهش می‌یابد و بنابراین رشد بسیار سریع اقتصادی و ابهام در قوانین و قواعد کسبوکار، بستر و فرصتی برای بروز مشکلات اخلاقی در روابط کسبوکار در این کشور فراهم کرده است که به تبع آن، ثروت عظیمی را برای این کشور به‌ظاهر کمونیستی به دنبال داشته است.
در نهایت، به جرئت می‌توان گفت چین بیش از اقتصادهای توسعه‌یافته، به‌عنوان کشوری با مشکلات اخلاقی در کسبوکار و روبط تجاری در جهان امروز شناخته می‌شود.
در پایان باید گفت هرچند اخلاق در اصل موضوعی فردی است و اگرچه حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی در تعیین حال‌وهوای کلی اخلاق در جامعه نقش بسیار زیادی دارند، اما تصمیمات اخلاقی در نهایت توسط افراد اتخاذ می‌شوند. با این حال، نباید از نظر دور داشت که چین، جامعه‌ای با محوریت روابط (رابطه‌محور) نسبت به جوامع غربی تلقی می‌شود. به این ترتیب، فرهنگ کلی این جامعه بر اخلاق کسبوکار آن در داخل و در روابط بین‌المللی تأثیر بسیار زیادی دارد. از سوی دیگر، همواره نباید از نظر دور داشت که شرکت‌های چینی فاقد مدیران اخلاق‌مدار برای سوق‌دادن شرکت به سمت مسیر اخلاقی درست و فاقد قابلیت اخلاقی سازمانی و فرهنگ سازمانی اخلاق‌مدار در کسبوکار خود هستند.
لذا این سه دلیل مشخص در سه حوزه فردی، اجتماعی و شرکتی منجر شده که چین وضعیت خوبی در حوزه اخلاق کسبوکار در بین کشورهای توسعه‌یافته اقتصادی جهان نداشته باشد. هرچند قوانین چین اکنون اندک نگاهی نیز به برخی مسائل در حوزه اخلاق حرفه‌ای، از نقض حقوق مالکیت معنوی (کپی‌برداری غیرمجاز) گرفته تا فساد و آلودگی زیست‌محیطی، دارند، اما همچنان ضعیف و ناکافی است و رتبه پایینی در اجرای اخلاق کسبوکار در جهان دارد. امید به روزی که این اژدهای اقتصادی همواره اخلاق کسبوکار واقعی را در نظام اقتصادی خود بگنجاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
