مساله جمعیت به گفتمان عمومی تبدیل شود

دکتر مرضیه وحید دستگردی، دبیر ستاد ملی جمعیت،  سه شنبه 7 مهرماه در جمع رسانه ها سیاست های تشویقی و حمایتی فرزندآوری  را در قالب برگزاری «چهارمین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت» تبیین کرد. 

دستگردی درابتدای سخنان خود به توصیه‌های رهبر شهید اشاره کرد و گفت:« ایشان دراغلب  جلسات عمومی بیش از ۶۰ بار بر مسئله فرزندآوری و ازدواج تأکید و در جلسات خصوصی هم بیش از ده بار به این موضوع توجه داشتند. بااین نگاه اگر به این موضوع توجه نشود در 30 سال  آینده،  ایران  به کشوری سالمند تبدیل می شود که 30 میلیون جمعیت بیشتر نخواهد داشت!». 

 

او در ادامه عنوان کرد:« علت این که ما از شما اهالی رسانه ها دعوت کردیم که دراین جلسه حضور پیدا کنید، این است که اساسا شما  در توجه هر چه بیشتر مردم به این موضوع تاثیر وافری دارید و دوست داریم به گونه ای این اخبار را پوشش دهید که مساله جمعیت به گفتمان عمومی تبدیل شود واین اطلاعات به مردم برسد. هر چند ما از ایراد گرفتن و نقد کردن  هم بدمان نمی آید چون باعث می شود ما به جزییات دقت بیشتری کنیم و یاد بگیریم. اما به هرحالت این مسیر ی است که در جاهایی  باموانعی داریم ادامه می دهیم . ما درحال حاضر  در شرایط نه جنگ و نه صلح هستیم ولی همواره با امید و به کمک خدا این مسیر راادامه می دهیم تا کشور ایران پایدار بماند». 

 

دبیر ستاد ملی جمعیت  توضیح داد:« به طور مثال در سال 1403 که کارت امید مادر را راه اندازی کردیم چندان به وقوع آن امید نداشتم .اما خداراشکربا موافقت رییس جمهور این مساله  به بار نشست و بعه عنوان کمک هزینه  تا دو سال بابت یک فرزند  برای هر  مادر پرداخت شد.  .حالا هم  قیمت پوشک یا شیرخشک  بالا رفته،  همچنان این موضوع را دنبال می کنیم . کمااین که با قائم مقام وزیر صمت جلسه گذاشتیم و موضوع را با ایشان در میان گذاشتیم ».

 

اوافزود:« سیاست‌های کلی جمعیت نیز در سال ۱۳۹۳ ابلاغ شده است  و همان سال، ۳۰ اردیبهشت به عنوان روز ملی جمعیت نامگذاری شد.  دراین مسیر هم از پیشنهادات جهت  استفاده از ظرفیت یارانه‌ها برای حمایت بیشتر از خانواده‌ها و تقویت فرزندآوری حمایت می کنیم».

 

رئیس ستاد ملی جمعیت در ادامه به لزوم  برگزاری جایزه ملی جمعیت  اشاره کرد و گفت: «امروز این نشست را به‌طور اختصاصی برای چهارمین جایزه ملی جمعیت برگزار کرده‌ایم. سال گذشته نیز این جایزه برگزار شد و امیدواریم امسال نیز به برکت این روز، بتوانیم برنامه را با گستردگی بیشتری برگزار کنیم. هدف اختصاصی  ما از برگزاری این جایزه، اطلاع‌رسانی وسیع‌تر برای همه آحاد مردم و کمک به شکل‌گیری گفتمان عمومی درباره جمعیت است. مسئله جمعیت فقط موضوع مدیران، سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان و قانون‌گذاران کشور نیست، باکه  مسئله ازدواج و فرزندآوری به همه آحاد ملت مربوط می شود».

 

دستگردی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در این زمینه گفت:« ما باید به دنبال راه‌هایی باشیم که قابلیت اجرایی  داشته باشند تا خانواده ها  بتوانند به مساله فرزندآوری توجه کنند. البته  نباید در چاله تک  فرزندی بیافتیم و برای حل این مساله ، استفاده از ظرفیت یارانه‌ها برای حمایت بیشتر از خانواده‌ها بوده است. ما در دهه شصت خورشیدی با وجود جنگ به مرز سه و چهار فرزندی هم رسیده بودیم».

 

او  تصریح کرد: «خانواده‌هایی که فرزندان بیشتری  وانسان های شایسته ای تربیت می‌کنند ، قطعا دراداره آینده کشور نقش بسزایی خواهند داشت و  باید مورد توجه و تقدیر قرار گیرند. بنابراین، ما می‌خواهیم هم به فرزندآوری کمی و هم به فرزندآوری کیفی ارج بنهیم». 

 

دستجردی با اشاره به دیگر گروه‌های هدف جایزه ملی جمعیت گفت:« نخبگان، سازمان‌ها و سمن‌ها نیز از جمله گروه‌هایی هستند که باید بیشتر مورد تشویق قرار گیرند. همچنین مدیران دستگاه‌های دولتی و بخش خصوصی نیز باید وارد این عرصه شوند».

 

رئیس ستاد ملی جمعیت خاطرنشان کرد: «جایزه ملی جمعیت برای گفتمان‌سازی، تشویق و ایجاد انگیزه در مردم و توجه بیشتر جامعه به مسئله جمعیت برگزار می‌شود. ما همه میراث‌دار امام و رهبر شهیدمان هستیم و باید بتوانیم در این زمینه امانت‌داران خوبی باشیم و این کار را به درستی پیش ببریم».

 

دستگردی اظهار خوشحالی کرد:« امیدواریم امسال چهارمین جایزه ملی جمعیت را کامل‌تر و با گستردگی بیشتری برگزار کنیم و بتوانیم بیش از هزار و ۵۰۰ نفر را برای حضور در این مراسم دعوت کنیم، البته در صورتی که شرایط برای برگزاری حضوری فراهم باشد. تلاش می‌کنیم این تأثیرگذاری بیشتر شود و در عین حال ارزش معنوی این جایزه را نیز پررنگ‌تر کنیم».

 

دستجردی با اشاره به موضوع حمایت از خانواده و فرزندآوری اظهار کرد: «با توجه به افزایش جوایز و توجه بیشتر به موضوع خانواده، تلاش داریم حمایت از خانواده‌ها، به‌ویژه در موضوع تولد فرزند، افزایش پیدا کند. در کنار آن، مسائل دیگری نیز در حوزه ازدواج وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد».

 

او تصریح کرد: « برای تحقق اهداف مان در ستاد ملی جمعیت  سال گذشته  شاهد بودیم در مجلس موضوع اختصاص هزار میلیارد تومان تسهیلات در حوزه ازدواج مطرح و آغاز شد و اکنون به دنبال آن هستیم که این اقدامات را با سرعت بیشتری دنبال کنیم تا زوج‌ها بتوانند زندگی مشترک خود را با شرایط مناسب‌تری آغاز کنند».

 

رئیس ستاد ملی جمعیت یکی از مسائل مهم در حوزه ازدواج را تأمین مسکن دانست و گفت:« خوشبختانه در موضوع جمعیت عزم ملی وجود دارد و یکی از پیشنهادهای ما، ایجاد مسکن استیجاری کوچک‌مقیاس و ارزان‌قیمت برای زوج‌های جوان است که با کمک بخش خصوصی یا سایر ظرفیت‌ها اجرایی شود».

 

دستگردی  ادامه داد:« البته  پیشنهاد ما این است که زوج‌های جوان بتوانند در این واحدهای مسکونی استیجاری کوچک‌مقیاس سکونت کنند و اگر در مدت سه سال نخست زندگی مشترک صاحب فرزند دوم  شدند، مدت استفاده آنها از این مسکن دو برابر شود و به 6 سال برسد. این موضوع می‌تواند به عنوان مشوقی برای فرزند اول، فرزند دوم و فرزندان بعدی مورد استفاده قرار گیرد».

 

رئیس ستاد ملی جمعیت تصریح کرد: «در شورای اندیشه‌ورزی و همچنین کارگروه جمعیت، موضوعات گوناگون را بررسی می‌کنیم. برنامه مسکن استیجاری کوچک‌مقیاس در حال حاضر در حال تهیه و تدوین است و قرار است در یک مرجع مربوطه مطرح شود و پس از طرح و در صورت تأیید، مراحل اجرایی آن آغاز خواهد شد. در حال حاضر منتظر دریافت نظرات فنی و تخصصی معاونان وزارت راه و شهرسازی هستیم که در این زمینه تخصص دارند و پس از دریافت این نظرات، مراحل بعدی طرح دنبال خواهد شد».

 

او  با اشاره به اهداف سیاست‌های جمعیتی کشور گفت: «سیاست ما باید به نقطه‌ای برسد که ابتدا روند کاهش جمعیت متوقف شود و پس از آن، افزایش جمعیت را دنبال کنیم».

 

دستجردی افزود: «سال گذشته نرخ باروری حدود ۹\۸ بود و طبیعتا زمانی که مردم با حمایت‌های فرهنگی و حمایت‌های مستقیم مواجه شوند، می‌توان انتظار داشت شرایط بهبود پیدا کند. حمایت‌های فرهنگی بسیار مهم است، اما در کنار آن باید توجه ویژه‌ای به ازدواج و همچنین فرزند اول و دوم داشته باشیم».

 

رئیس ستاد ملی جمعیت ادامه داد: «برای نخستین بار در تاریخ ایران و جمهوری اسلامی ایران، در سال ۱۴۰۴ تعداد تولد فرزند اول از فرزند دوم بیشتر شده است. در سال‌های گذشته همواره تعداد تولد فرزند دوم بیشتر از فرزند اول بود، اما این روند اکنون تغییر کرده است».

 

دستجردی با اشاره به فعالیت مراکز حمایت از مادران گفت: حدود ۴۷۵ مرکز در سراسر کشور در این زمینه فعالیت می‌کنند و از سال ۱۴۰۰ تاکنون، بیش از ۲۴ هزار و ۸۰۰ نفر از تصمیم خود برای سقط منصرف شده‌اند.

 

نتیجه این اقدامات، تولد بیش از ۱۵ هزار فرزند بوده است و تعدادی دیگر نیز در آینده متولد خواهند شد. البته در برخی موارد نیز به دلایل مختلف، سقط‌های معمول اتفاق افتاده است، اما بخش قابل توجهی از مادرانی که از تصمیم خود منصرف شده‌اند، تحت حمایت قرار گرفته‌اند».

 

دستجردی با اشاره به اهمیت مسائل اقتصادی در موضوع جمعیت گفت: «مسائل اقتصادی عمیق و سنگین هستند، اما بخش مهم دیگری از موضوع، فرهنگ است و باید ببینیم تا چه اندازه برای فرهنگ‌سازی در زمینه فرزندآوری تلاش کرده‌ایم.مثلا وضعیت اقتصادی زنان در سن باروری، شرایط خانواده‌ها، گسترش شهرنشینی، افزایش سواد و اشتغال زنان و سایر تحولات اجتماعی، شرایط زندگی خانواده‌ها را تغییر داده است و همه این مسائل باید در سیاست‌گذاری‌های جمعیتی مورد توجه قرار گیرد»

 

رئیس ستاد ملی جمعیت پیشنهاد داد :« بخش مهمی از موضوع تحکیم بنیاد خانواده و تشویق فرزندآوری  به فیلم‌ها، سریال‌ها، بازی‌ها و تولیدات فرهنگی بازمی‌گردد. باید در آثار هنری، زیبایی ازدواج و فرزندآوری و جاذبه‌های زندگی خانوادگی بیشتر به تصویر کشیده شود.در همین زمینه، از سازمان صداوسیما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان امور سینمایی و اصحاب رسانه درخواست کمک کرده‌ایم».

 

دستجردی در بخش دیگری از سخنان خود درباره نحوه انتخاب برگزیدگان جایزه ملی جمعیت گفت:« در دوره‌های گذشته، مواردی داشتیم که برخی دستگاه‌ها پس از دریافت جایزه، به تکالیف خود عمل نکردند. به همین دلیل، در دوره‌های جدید تلاش کرده‌ایم فرایند شناسایی و ارزیابی افرادی را که واقعاً صلاحیت دریافت جایزه دارند، دقیق‌تر کنیم.  جهت‌گیری ما در این دوره، توجه بیشتر به کیفیت عملکرد است. برای مثال، در بخش خانواده‌ها صرفا تعداد فرزندان ملاک نیست و تعداد کل فرزندان، تعداد فرزندان متولدشده در دوره مورد نظر و برخی شاخص‌های دیگر در امتیازدهی لحاظ می‌شود».

 

او  تأکید کرد:« هدف نهایی این است که انتخاب برگزیدگان بر اساس عملکرد واقعی، مستندات و شاخص‌های مشخص انجام شود تا جایزه ملی جمعیت بتواند بیش از گذشته در معرفی و حمایت از فعالان واقعی این حوزه نقش داشته باشد».