کادمیوم، آرسنیک و سرب در بستر تالاب گاوخونی وجود دارد + درخواست مطالعات زمین پزشکی

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

فعالان محیط زیست خواستار ورود مسوولان علوم پزشکی اصفهان برای انجام پژوهش‌های «زمین‌پزشکی» جهت بررسی ارتباط آلودگی‌های بستر گاوخونی با سلامت مردم شرق استان شدند؛ درخواستی که از سوی استاندار مورد تاکید قرار گرفت تا نهاد مربوطه اقدامات پژوهشی لازم را انجام دهد.

چندی پیش نتایج اولیه طرح پژوهشی «بررسی زمین‌شناسی و زیست‌محیطی رسوبات گاوخونی» که با حمایت معاونت پژوهشی دانشگاه اصفهان و ستاد نانو ریاست جمهوری انجام شده بود نشان داد که غلظت‌های عناصری مانند آرسنیک، سرب، کادمیوم، جیوه، منیزیم و آهن در تالاب خشکیده گاوخونی بسیار بالاست.

برخی فعالان محیط زیست حاشیه تالاب گاوخونی در مطالبات مکرر خود از نهادهای ذی‌صلاح از جمله استانداری، سازمان مدیریت بحران و وزارت بهداشت، تأکید کرده‌اندکه زمان آن رسیده تا با تکیه بر داده‌های علمی، ارتباط میان آلودگی‌های موجود در بستر تالاب و شیوع برخی بیماری‌های مزمن مانند سرطان‌ در شهرها و روستاهای اطراف تالاب گاوخونی بررسی شود.

یکی از محورهای اصلی این درخواست، انجام مطالعات در حوزه «زمین‌پزشکی» (Medical Geology) است. زمین‌پزشکی علمی است که به بررسی ارتباط میان عوامل زمین‌شناختی مانند فلزات سنگین و مواد معدنی و سلامت انسان می‌پردازد.

برخی متخصصان معتقدند با توجه به وجود فلزاتی همچون کادمیوم، آرسنیک و سرب در بستر تالاب، احتمال بروز بیماری‌های مزمن از طریق تنفس و تماس این عناصر با پوست، قابل توجه و بررسی است.

علاوه بر خشک شدن تالاب، فعالیت برخی معادن در حوزه تالاب گاوخونی، این بحران را دوچندان کرده است. به گفته برخی متخصصان زمین شناسی فعالیت معدن نمک باعث شکسته شدن بستر و انتشار نمک‌های آلوده می‌شود یا همچنین، برداشت ماسه از معادن ماسه در منطقه، باعث می‌شود ذرات شور و آلوده با وزش باد در هوا منتشر شوند.

به گفته آن‌ها این فرآیند باعث می‌شود که آلودگی‌های فلزات سنگین در قالب گرد و غبار در هوا منتشر شوند و مستقیماً سیستم تنفسی ساکنان حاشیه تالاب گاوخونی را هدف قرار دهد.

منتظر واکنش علوم پزشکی اصفهان به دستور استانداریم

یک کنشگر محیط زیست در این باره به ایرنا گفت: خواستار انجام مطالعات «زمین‌پزشکی» برای یافتن ارتباط میان آلودگی بستر تالاب و بیماری‌های ساکنان حاشیه تالاب گاوخونی شده ایم.

فرشته عالمشاه افزود: ما به‌تدریج متوجه شدیم آمار برخی بیماری‌ها، در شهرها و روستاهای اطراف تالاب گاوخونی نگران کننده است. وقتی با بررسی‌های میدانی این موضوع برای ما اثبات شد که آمارها واقعاً بالاست. تصمیم گرفتیم موضوع را از مسوولان مطالبه کنیم.

وی با بیان اینکه حدود یک سال است که طومار امضا کرده‌ایم و درخواست‌های مکرری به نهادهای مختلف داده‌ایم، تصریح کرد: از علوم پزشکی و وزارت بهداشت گرفته تا نمایندگان مجلس از همه آن‌ها خواسته ایم در این زمینه همکاری کنند. طومار را به استانداری بردیم و به مسوولان مربوطه هم ارائه و به اداره آب منطقه‌ای هم مراجعه کردیم. در واقع به تمام ارگان‌هایی که می‌توانستیم نامه زدیم و درخواست کردیم در بحث تحقیقات علمی با ما همکاری کنند.

عالمشاه گفت: هدف ما انجام یک تحقیق علمی است تا مشخص شود آیا واقعاً ارتباطی میان آلودگی بستر تالاب گاوخونی و سلامت مردم وجود دارد یا نه. حتی اگر ثابت شود ما در اشتباهیم، باز هم برایمان مهم است که بدانیم علت شیوع به یکیاره برخی بیماری‌ها در آن منطقه چیست.

این کنشگر محیط زیست تاکید کرد: می‌خواهیم مسیر درست یا غلط مشخص شود؛ اینکه بررسی کنند آیا آمار سرطان در شهرها و روستاهای اطراف تالاب واقعاً بالاست یا نه. اگر بحرانی بود، باید دنبال علتش بگردیم. ما از این مطالعات برای اثبات ارتباط میان سلامت مردم و آلودگی تالاب استفاده خواهیم کرد.

وی یادآور شد: در این زمینه، خوشبختانه استاندار در جلسه نشست کارگروه هماهنگی و مدیریت تالاب‌های استان اصفهان، دستور داد که علوم پزشکی این پژوهش را انجام دهد؛ موضوعی که می تواند گامی جدی برای روشن شدن وضعیت سلامت مردم منطقه باشد.

عالمشاه درباره علت تاکید کنشگران محیط زیست بر تحقیقات زمین‌پزشکی در تالاب گاوخونی اظهار داشت: این علمی است که بررسی می‌کند وقتی در یک منطقه آمار یک بیماری خاص در میان مردم شیوع پیدا می‌کند، علت آن چیست؛ مثل آلودگی‌ها و تأثیرات مواد معدنی بر سلامت.

وی افزود: نمونه‌اش این است که در یک معدن خاص، کارگران پس از مدتی به یک بیماری دچار می‌شوند، یا در یک کارخانه شیمیایی افرادی اجازه دارند فقط پنج سال کار کنند چون ریه‌های‌شان تحت تأثیر مواد خاصی قرار می‌گیرد. ما هم درخواست داریم چنین بررسی‌ای در منطقه تالاب گاوخونی انجام شود؛ اینکه میزان گسترش بیماری‌ها در منطقه، نوع آن و ارتباطش با آلودگی تالاب مشخص شود.

دستور جلسه و دستور استاندار به دانشگاه علوم پزشکی ابلاغ شده است

از سرپرست اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان به عنوان میزبان نشست کارگروه هماهنگی و مدیریت تالاب‌های اصفهان از چند و چون پیگیری دستور استاندار و ابلاغ رسمی آن به دانشگاه علوم پزشکی در راستای انجام تحقیقات لازم پرسیدیم.

مریم کرمانی گفت: طبق دستور استاندار، قرار شد دانشگاه علوم پزشکی در این زمینه یک قرارداد پژوهشی منعقد و اثرات گرد و غبار بر سلامت شهروندان و ساکنان شهرها و روستاهای اطراف تالاب را بررسی کند.

وی افزود: ما صورت جلسه آن نشست را برای دستگاه‌های مربوطه، از جمله دانشگاه علوم پزشکی، ارسال کرده‌ایم و پیگیری‌های لازم را انجام می‌دهیم. البته این دستور که در آن جلسه و با حضور نهاد مربوطه داده شد، هنوز به‌صورت رسمی ابلاغ نشده است. ما صورت جلسه را فرستاده‌ایم و باید دوباره آن را پیگیری کنیم تا دانشگاه علوم پزشکی، اعتبار لازم را پیش‌بینی کرده و پروپوزال (طرح پژوهشی) را تهیه کند.

کرمانی بیان کرد: هنوز مشخص نشده، شعاع و محدوده دقیق این پژوهش تا کجاست و این مساله به مشاور و طرح پژوهشی بستگی دارد.

وی با بیان اینکه این موضوع نیاز به تامین اعتبار برای تهیه طرح پژوهشی از سوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان دارد، گفت: موضوع را در دست پیگیری داریم تا مشخص شود، نهاد مربوطه تا چه مرحله‌ای پیش می‌رود.

گرد و خاک مسموم تالاب گاوخونی سلامت شهروندان را به مخاطره می‌اندازد

در همین پیوند پژوهشگر مرکز تحقیقات محیط زیست دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به ایرنا گفت: بستر گاوخونی از بقایای سموم کشاورزی و فلزات سنگین آلوده است و وقتی بستر خشک تالاب خیزش کند، گرد و خاک آن آلوده به فلزات سنگین است.

به گفته یعقوب حاجی زاده خطرناک‌ترین فلزات سنگین، «سرب»، «کادمیم»، «جیوه»، «کُروم»، «کبالت» و «رادیوم» است که می‌توانند در قالب ذرات معلق ۲.۵ میکرون (pm) خودشان را نشان دهند.

وی تاکید کرد: اگر فلزات سنگین در قالب ذرات معلق ۲.۵ میکرون (pm) و از طریق هوا وارد ریه‌ها شوند، در بافت‌های بدن انباشت می‌شوند چرا که خاصیت تجمعی دارند و نهایتا اثرات سمی خودشان را نشان می‌دهند.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گفت: علاوه بر سرب و جیوه، فلز دیگری که غلظت آن در هوای اصفهان و حواشی تالاب گاوخونی کم هم نیست، کادمیم است و مطالعات، ارتباط معنا داری بین کادمیم و انواع سرطان‌ها از جمله سرطان خون را نشان داده است.

وی افزود: با خشکی و حساس شدن خاک بستر تالاب گاوخونی که سال‌ها محل انباشت این آلاینده‌های سمی بوده است، گرد و خاک مسموم آن با وزش بادها خیزش می‌کند و به سمت اصفهان و شهرهای اطراف تالاب گاوخونی می‌آید، اتفاقی که سلامتی شهروندان را با مخاطره مواجه می‌کند.

پیگیری های خبرنگار محیط زیست ایرنا برای مصاحبه با معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تا لحظه انتشار این گزارش بی‌نتیجه ماند.

به گزارش ایرنا، تالاب بین‌المللی گاوخونی در شرق اصفهان یکی از بزرگترین و مهمترین تالاب‌های ایران محسوب می‌شود و حقابه آن در سال و در شرایط معمول بارش‌ها، ۱۷۶ میلیون متر مکعب است.

این تالاب پیش از آغاز خشکسالی‌های اخیر، علاوه بر ایجاد فضای فرحبخش در شرق اصفهان، مأمن پرندگان مهاجر و جانوران آبی و منبع درآمد و آسایش ساکنان این منطقه بود اما بدلیل کمبود منابع آبی و نرسیدن آب زاینده‌رود به آن در معرض خشکی قرار گرفت.

به گفته کارشناسان، ادامه این روند می‌تواند تالاب بین‌المللی گاوخونی را به کانون تولید گرد و غبار تبدیل کند و تا شعاع ۵۰۰ کیلومتری خود را تحت تاثیر قرار دهد بنابراین تامین حقابه آن ضروریست.