نظریه قدیمی درباره چاقی کودکان به چالش کشیده شد

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

نظریه ۴۲ ساله در مورد این که چرا شاخص توده بدنی کودکان پس از نوزادی کاهش می‌یابد و سپس از حدود ۶ سالگی به طور پیوسته شروع به افزایش یافتن می‌کند، مدت‌هاست که به عنوان پدیده «بازگشت چربی» توصیف می‌شود. بر اساس این ایده، چربی بدن ابتدا کاهش می‌یابد و سپس بازمی‌گردد.

به نقل از ساینس‌دیلی، یک پژوهش جدید به سرپرستی پروفسور «اندرو آگباج»(Andrew Agbaje)، پزشک و دانشیار همه‌گیرشناسی بالینی و سلامت کودکان در «دانشگاه شرق فنلاند» نشان می‌دهد که افزایش بعدی شاخص توده بدنی ناشی از افزایش مجدد چربی نیست. در عوض، ممکن است تا حد زیادی منعکس‌کننده رشد طبیعی عضلات و سایر بافت‌های بدون چربی باشد. 

زیر سوال بردن وجود پدیده «بازگشت چربی» می‌تواند پیامدهای مهمی را برای مراقبت‌های بهداشتی دوران کودکی داشته باشد. از زمان معرفی این نظریه، برخی از پزشکان از جمله متخصصان اطفال آن را به عنوان یک علامت هشداردهنده معنادار در نظر گرفته‌اند که می‌توان از طریق رژیم غذایی و تغییرات سبک زندگی از آن جلوگیری یا آن را اصلاح کرد.

اگر افزایش شاخص توده بدنی در واقع نتیجه طبیعی رشد عضلات باشد، تلاش برای متوقف کردن آن ممکن است به مشکلی بپردازد که وجود ندارد.

این مفهوم به سال ۱۹۸۴ بازمی‌گردد که «ماری فرانسوا رولان کاچرا»(Marie Françoise Rolland-Cachera)، پژوهشگر فرانسوی و همکارانش در مقاله‌ منتشرشده در «The American Journal of Clinical Nutrition»، بازگشت چربی را توصیف کردند.

پژوهشگران ارتباطی را بین سنی که شاخص توده بدنی کودک دوباره شروع به افزایش یافتن می‌کند و چاقی کودک در ۱۶ سالگی گزارش دادند. افزایش زودهنگام (پیش از ۵.۵ سالگی) با چاقی بیشتر در اواخر نوجوانی نسبت به افزایش پس از هفت سالگی مرتبط بود. برخی از پژوهش‌های بعدی نیز ارتباطات مشابهی را گزارش دادند.

شاخص توده بدنی در دوران کودکی معمولاً از یک الگوی قابل تشخیص پیروی می‌کند. در دوران نوزادی به سرعت افزایش می‌یابد و در حدود یک سالگی به اوج خود می‌رسد. سپس، به تدریج کاهش می‌یابد و در حدود چهار سالگی به پایین‌ترین سطح خود می‌رسد و سپس دوباره شروع به افزایش یافتن می‌کند.

کودک در ۶ سالگی معمولاً به همان شاخص توده بدنی ثبت‌شده در دو سالگی بازمی‌گردد. این الگو در کل جمعیت کودکان رخ می‌دهد و به عنوان بازگشت شناخته می‌شود.

پژوهشگران اغلب بر زمان کاهش و افزایش بعدی شاخص توده بدنی تمرکز کرده‌اند. آنها اظهار داشته‌اند کودکانی که شاخص توده بدنی آنها در سنین پایین‌تر شروع به افزایش یافتن می‌کند، ممکن است در سنین بالاتر به شاخص توده بدنی بالاتری برسند و با خطر بیشتری از چاقی ناشی از شاخص توده بدنی روبه‌رو شوند.

این نظریه تا حدودی بر اساس مدل‌های آماری بود که نشان می‌دادند وقتی شاخص توده بدنی زودتر به پایین‌ترین نقطه خود می‌رسد، زودتر هم شروع به افزایش یافتن می‌کند و احتمالا به شاخص توده بدنی بالاتر در اواخر دوران کودکی یا نوجوانی منجر می‌شود.

استدلال آگباج این است که الگوی شاخص توده بدنی نباید با گذارهای بیولوژیکی بزرگ مانند بلوغ مقایسه شود.

بلوغ تقریباً در هر کودکی که به بزرگسالی می‌رسد، رخ می‌دهد؛ اما بلوغ زودرس غیرمعمول با خطرات سلامتی مرتبط است که توسط مکانیسم‌های بیولوژیکی شناخته‌شده پشتیبانی می‌شوند. به گفته آگباج، هیچ توضیح بیولوژیکی قابل مقایسه‌ای از این ایده که بازگشت چربی زودهنگام باعث چاقی بعدی می‌شود، پشتیبانی نمی‌کند.

بلوغ یک لحظه تعیین‌کننده در زیست‌شناسی انسان است که کل بدن را تغییر می‌دهد، اما بازگشت چاقی این ‌طور نیست. بازگشت چاقی یک فرآیند رشد طبیعی است که به هیچ مشکلی - چه بازگشت زودهنگام و چه دیرهنگام - وابسته نیست. بنابراین، ارتباطات پیشین مربوط به بازگشت زودهنگام چاقی مبتنی بر شاخص توده بدنی با چاقی در اواخر زندگی، تحلیل‌های گمراه‌کننده‌ای هستند. ارتباطات آماری مثبت همیشه با احتمال بیولوژیکی برابر نیستند.

پژوهشگران در طول چند دهه گذشته، آزمایش‌های بالینی را نیز با هدف تأثیرگذاری بر زمان‌بندی بازگشت احتمالی انجام داده‌اند. آگباج معتقد است که نتایج پژوهش آنها شواهد بیشتری را ارائه می‌دهند مبنی بر این که این الگو بخش ثابتی از رشد طبیعی است، نه یک فرآیند بیماری.

وی افزود: تحلیل جدید ما نشان می‌دهد که پدیده بازگشت چربی، مشکل چاقی نیست؛ بلکه افزایش توده عضلانی است و برای رشد سالم و طبیعی چیز خوبی به شمار می‌رود. برای رسیدگی به یک مشکل غیرواقعی در کودکان، نیازی به مداخله بالینی نیست. بیایید به کودکان اجازه دهیم در آرامش رشد کنند.

این پژوهش در «The Journal of Nutrition» به چاپ رسید.