مستمری تامین اجتماعی بعد از فوت بیمه شده به چه کسانی می‌رسد؟

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

با فوت بیمه‌شده، حمایت‌های سازمان تأمین اجتماعی پایان نمی‌یابد. قانون در مواد ۸۱ تا ۸۳ مشخص کرده است که چه افرادی از جمله همسر، فرزندان و در مواردی والدین، با داشتن شرایط قانونی، مستحق دریافت مستمری بازماندگان هستند و سهم هر یک چگونه تعیین می‌شود.

فوت یک بیمه‌شده یا کارگر، به معنای پایان حمایت‌های قانون تأمین اجتماعی نیست. قانون‌گذار برای جلوگیری از بروز مشکلات معیشتی خانواده متوفی، سازوکاری را پیش‌بینی کرده است تا در صورت احراز شرایط قانونی، مستمری و برخی حمایت‌های بیمه‌ای به بازماندگان واجد شرایط منتقل شود. اما پرسش اساسی این است که چه کسانی پس از فوت بیمه‌شده، از نظر قانون مستحق دریافت مستمری هستند؟بازماندگان واجد شرایط چه کسانی هستند؟ماده ۸۱ قانون تأمین اجتماعی، اشخاصی را که پس از فوت بیمه‌شده می‌توانند از مستمری بازماندگان استفاده کنند، مشخص کرده است. این افراد عبارت‌اند از:۱. همسر دائم بیمه‌شده متوفیهمسر دائم، در صورت دارا بودن شرایط مقرر در قانون، از مستحقان دریافت مستمری بازماندگان محسوب می‌شود. حمایت از همسر، یکی از مهم‌ترین ابزارهای قانون برای جلوگیری از کاهش ناگهانی درآمد خانوار پس از فوت سرپرست خانواده است.۲. فرزندانفرزندان نیز در شرایطی که قانون تعیین کرده است، از مستمری بازماندگان بهره‌مند می‌شوند. این شرایط شامل محدودیت‌های سنی، ادامه تحصیل یا ازکارافتادگی است و هدف آن حمایت از فرزندانی است که هنوز توانایی تأمین معاش مستقل ندارند.۳. پدر و مادر بیمه‌شدهوالدین بیمه‌شده نیز در صورتی که شرایط مقرر در قانون از جمله وابستگی معیشتی و سایر ضوابط قانونی را داشته باشند، در زمره بازماندگان مستحق دریافت مستمری قرار می‌گیرند.

سهم هر یک از بازماندگان چگونه تعیین می‌شود؟صرف قرار گرفتن در زمره بازماندگان، به معنای دریافت سهم یکسان نیست. ماده ۸۳ قانون تأمین اجتماعی نحوه توزیع مستمری را مشخص کرده است.بر اساس این ماده، سهم همسر، فرزندان و والدین مطابق نسبت‌های تعیین‌شده در قانون محاسبه می‌شود؛ به‌گونه‌ای که سهم همسر ۵۰ درصد، سهم هر فرزند ۲۵ درصد و سهم هر یک از والدین ۲۰ درصد مستمری استحقاقی تعیین شده است.با این حال، قانون برای حفظ تعادل منابع صندوق تأمین اجتماعی یک محدودیت مهم نیز پیش‌بینی کرده است؛ مجموع مستمری پرداختی به تمامی بازماندگان در هیچ حالتی نباید از ۱۰۰ درصد مستمری استحقاقی بیمه‌شده متوفی تجاوز کند.بنابراین، هرگاه مجموع سهم‌های قانونی از این سقف بیشتر شود، سهم‌ها مطابق ضوابط قانونی تعدیل خواهد شد. چه زمانی مستمری بازماندگان قطع می‌شود؟دریافت مستمری بازماندگان دائمی و بدون قید و شرط نیست. ماده ۸۲ قانون تأمین اجتماعی مواردی را پیش‌بینی کرده است که در صورت تحقق آن‌ها، استحقاق دریافت مستمری از بین می‌رود.تغییر در وضعیت تأهل، رسیدن فرزندان به شرایط خروج از شمول حمایت، اشتغال یا از بین رفتن شرایط قانونی مقرر، از جمله عواملی است که می‌تواند موجب قطع مستمری بازماندگان شود. از این رو، استمرار دریافت مستمری منوط به حفظ شرایط قانونی است.حمایت تأمین اجتماعی تنها به مستمری محدود نمی‌شودساختار حمایتی قانون تأمین اجتماعی تنها پس از فوت بیمه‌شده آغاز نمی‌شود. مطابق ماده ۵۴، بیمه‌شدگان از خدمات درمانی شامل اقدامات تشخیصی، درمانی، دارویی و توان‌بخشی برخوردار هستند.

همچنین ماده ۵۸ این حمایت را به اعضای خانواده تحت تکفل نیز گسترش داده است تا همسر، فرزندان و والدین واجد شرایط نیز از پوشش درمانی سازمان بهره‌مند شوند. این موضوع نشان می‌دهد که قانون، حمایت از خانواده بیمه‌شده را از دوران اشتغال آغاز کرده و پس از فوت نیز با برقراری مستمری ادامه می‌دهد.در بسیاری از پرونده‌های مربوط به بازماندگان، احراز وضعیت «تحت تکفل» اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد. ماده ۵۹ قانون تأمین اجتماعی شرایط افراد تحت تکفل را مشخص کرده و احراز این وضعیت، مبنای بهره‌مندی از برخی حمایت‌های قانونی، از جمله خدمات درمانی و در موارد مقرر، حقوق بازماندگان است.قانون تأمین اجتماعی تنها به حمایت‌های پس از وقوع حادثه اکتفا نکرده است. ماده ۹۱ با الزام کارفرمایان به انجام معاینات پزشکی پیش از استخدام، نقش مهمی در پیشگیری از آسیب‌های شغلی ایفا می‌کند.چنانچه کارفرما از انجام این تکلیف قانونی خودداری کند و این قصور موجب تشدید بیماری یا بروز خسارت برای کارگر شود، مسئولیت‌های قانونی و مالی متوجه وی خواهد بود. این حکم، در کنار سایر مقررات ایمنی، بخشی از نظام پیشگیرانه قانون تأمین اجتماعی را تشکیل می‌دهد.

قانون تأمین اجتماعی، حمایت از خانواده بیمه‌شده را به دوران حیات او محدود نکرده است. مطابق مواد ۸۱، ۸۲ و ۸۳، همسر، فرزندان و در مواردی والدین بیمه‌شده متوفی می‌توانند با رعایت شرایط قانونی از مستمری بازماندگان استفاده کنند. در کنار این حمایت، مواد ۵۴، ۵۸، ۵۹ و ۹۱ نیز نشان می‌دهد که قانون‌گذار از مرحله اشتغال، ارائه خدمات درمانی، حمایت از افراد تحت تکفل و الزام کارفرما به رعایت اصول ایمنی، یک زنجیره حمایتی را طراحی کرده است؛ زنجیره‌ای که هدف نهایی آن، حفظ امنیت معیشتی خانواده بیمه‌شده پیش و پس از فوت اوست.