درمان زیر موشک‌باران

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

نزدیک به یک ماه از شروع جنگ گذشته است. دیگر خیلی‌ها به صدای بمباران عادت کرده‌اند و صدای موشک و پدافند را تشخیص می‌دهند. اما رنج کتمان نمی‌شود و جنگ در کوچه و خیابان و خانه جاری است. این روزها وضعیت بیماران صعب‌العلاج سخت‌تر از همیشه است. نگرانی و اضطراب بیماران و خانواده‌هایشان در همهمه جنگ پنهان است و هیچ کس از فردا چیزی نمی‌داند.

پدر «هدی» بیش از سه سال است که به سرطان ریه مبتلاست. قبلا ماهی یک بار شیمی‌درمانی می‌شد اما حالا دکتر هر دو ماه یک بار را برای او تجویز کرده است. در روزهای جنگ اما وضعیت آنها عجیب‌تر و متفاوت‌تر شده است. نه به جهت پیشروی بیماری، به دلیل اضطراب مداومی که در جان خانواده ریشه دوانده و با هر صدای انفجار جانی دوباره می‌گیرد. فشاری که بیش از فرد بیمار خانواده را درگیر و پریشان کرده است، به‌ویژه هدی را که کارهای درمانی پدر به دوش اوست.

«هدی» از سختی این روزها به «شرق» می‌گوید، از نگرانی مداوم پیدا کردن دارو و دکتر و موج انفجاری که هر بار شیشه‌ها را می‌لرزاند و نمی‌داند وقتی از خانه بیرون می‌رود سلامت باز می‌گردد تا مراقب پدر بیمارش باشد یا نه؛ «تا چند وقت پیش داروهای پدرم راحت پیدا می‌شد و مشکل خاصی نبود. البته همیشه بحث هزینه تامین داروها مطرح بود. اما چون پدرم بیمه است، مشکل خاصی نبود. به‌خصوص که با بیمه، بیماران صعب‌العلاج مشکل زیادی در تامین دارو ندارند».

اما همیشه فقط بحث هزینه نیست. نبود داروهای خارجی برای بیماران و خانواده‌های آنها رنج مضاعفی است. هدی می‌گوید داروی خارجی مدتی است که اصلا نیست؛ «قبلا هم کم بود اما الان اصلا وجود ندارد. داروهای ایرانی هم عوارض خاص خودشان را دارد و برای هر بیماری مناسب نیست. ضمن اینکه هزینه داروها هم افزایش پیدا کرده است؛ مثلا اگر قبلا داروهای شیمی درمانی پدرم را با بیمه یک میلیون تومان می‌خریدیم، الان حدود دو میلیون و خرده‌ای می‌شود. از طرفی دیگر تخت بیمارستانی هم به‌راحتی پیدا نمی‌شود. اگر برای یک ساعت تخت را اشغال کرده باشیم، چهار میلیون و پانصد تومان هزینه مدت زمانی است که تخت بیمارستانی در اختیارمان است».

پدر «هدی» شغل آزاد داشته و وضع مالی‌اش بد نیست. برای همین از پس هزینه‌های درمان برمی‌آید، نگرانی و گلایه «هدی» از این وضعیت برای بیمارانی است که حتی هزینه درمان برای حفظ جانشان را هم ندارند. آن هم در شرایطی که شهر زیر بمباران است: «وقتی به داروخانه ۱۳ آبان می‌روم تا داروهای پدرم را بگیرم، سالمندان زیادی را می‌بینم که تک و تنها برای خرید و پیدا کردن داروهایشان آمده‌اند. شرایط مالیشان هم خیلی بد است در حالی که به سرطان مبتلا هستند. خیلی از آنها پوشش بیمه‌ای ندارند؛ مثلا چند داروی ساده بدون بیمه حدود ۴۰، ۵۰ میلیون تومان می‎شود. یک کارگر یا سالمندی که بیمه نیست از کجا باید هزینه دارو را تامین کند؟ من بارها با این افراد مواجه شدم که با خیریه‌ها ارتباط می‌گیرند تا بتوانند بخشی از هزینه‌های درمانشان را پوشش دهند».

فروردین ماه نوبت شیمی درمانی پدر هدی است. از حالا نگرانی هدی برای پیدا کردن دارو و دکتر دوچندان شده است: «در این چند روز نتوانستم دکتر پدرم را پیدا کنم. فقط یک شماره مطب از پزشکمان داریم که کسی پاسخگو نیست. دکتر باید نسخه داروها را بنویسد، بروم داروها را از داروخانه هلال‌احمر  تهیه کنم و بعد برای شیمی‌درمانی به بیمارستان برویم».

چند روز است که هدی پدر و مادر بیمارش را به شمال برده تا از بمباران تهران در امان باشند، اما چون در این چند روز نتوانسته پزشک پدرش را پیدا کند، قرار است راهی تهران شود تا حضوری به مطب پزشک معالج پدرش مراجعه کند؛ «مادرم هم بیمار قلبی است. ۴۵ درصد قلبش فقط کار می‌کند. داروهای او هم تمام شده و پزشک او را هم نتوانستم تلفنی پیدا کنم. نگرانی‌ام هر روز بیشتر می‌شود. ناچارم به تهران بیایم و حضوری از مطب و بیمارستانی که پزشکان مورد نظرمان در آنجا مشغولند، پیگیری کنم. الان دغدغه این روزهای ما همین است».

هدی از وضعیت و جو روانی خانواده هم می‌گوید؛ از پدر و مادری که هر دو بیمارند و شرایطشان خاص‌تر از همیشه است؛ «وضعیت مادرم بدتر است. هر صدای انفجار بیمار قلبی را بدجوری به هم می‌ریزد. حتی رفتن به دکتر در شرایطی که تهران زیر موشک‌باران است، خیلی استرسش را تشدید می‌کند. پدرم آرام‌تر است. اما نگرانی من از هر دوی آنها بیشتر است. چون بیمارستان پدرم مرکز شهر است و اطرافش هم مراکز حساس زیاد است. این ماجرا اضطرابم را خیلی بالا برده است. نگرانم آن دو ساعتی که قرار است پدرم شیمی‌درمانی شود و زیر دارو باشد، خدایی نکرده اتفاقی بیفتد».

نگرانی برای داروها

«زهرا» ۴۰ ساله است. او هم چند سالی است که به سرطان مبتلاست و این روزها نگرانی‌اش دوچندان شده است. وزارت بهداشت می‌گوید جای نگرانی نیست، دارو هست و بیمارستان‌ها به روال گذشته خدمات‌رسانی می‌کنند. اما فکر پیدا کردن دارو و دکتر، در شرایطی که روزها و شب‌ها به صدای انفجار و خرابی خانه‌ها و خیابان‌ها گره خورده، نگرانی زهرا را بیشتر می‌کند. زهرا می‌گوید تنها چیز خوشایند این روزها برایش این بوده که مجبور نبوده برای رفتن به بیمارستان ساعات طولانی ترافیک را تحمل کند. جنگ خیابان‌ها را خلوت کرده و همه را تارانده است؛ «دوز اول دارو را گرفتم. اما نمی‌دانم اگر جنگ ادامه پیدا کند، به‌راحتی می‌توانم دوزهای بعدی را هم بگیرم یا نه».

زهرا علاوه بر وضعیت خودش نگرانی تازه‌ای هم پیدا کرده؛ سلامتی پزشک و کادر درمانی که به آنها عادت کرده است: «در شرایط جنگی آدم هر فکری می‌کند. حتی محالات هم به آدم نزدیک می‌شوند. یکی از ترس‌هایم این است که اگر بلایی سر پزشکم بیاید چه می‌شود؟ اگر بیمارستانی که برای شیمی‌درمانی می‌روم بمباران شود چه می‌شود؟ در این شرایط پیدا کردن پزشک دیگری برای ادامه درمان هم سخت است و هم استرس زیادی برایم به همراه دارد».

به خدا سپرده‌ام

شرایط «محدثه» هم بی‌شباهت به «زهرا» نیست. محدثه شجاع است یا این‌طور نشان می‌دهد. ۴۸ ساله است و باک چندانی از جنگ ندارد و می‌گوید همه چیز را به خدا سپرده است: «در تهران ماندم. خیلی‌ها گفتند که بروم جای دیگری، اما چرا باید می‌رفتم. خانه‌ام اینجاست. بیمارستانی که برای شیمی‌درمانی می‌روم هم خدا را شکر دارد کارش را می‌کند. نگران چیزی نیستم. بیماری‌ام هم در این مدت تشدید نشده است».

«محدثه» خوش‌بین است که به‌زودی جنگ تمام می‌شود. رد نگرانی را فقط در یک چیز می‌شود در کلام او پیدا کرد: «حتی اگر جنگ به‌زودی تمام شود، نمی‌دانم در چند ماه آینده می‌توانم به‌راحتی داروهای شیمی‌درمانی را پیدا کنم یا نه. تنها نگرانی‌ام همین است». این در شرایطی است که محدثه وضع مالی خوبی دارد و بر خلاف بسیاری دیگر از بیماران، نگران موضوعات مالی برای ادامه روند درمان نیست.

کمبود تخت نداریم

به تازگی حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، گفته است که مشکل تخت، آی‌سی‌یو، ان‌آی‌سی‌یو و در کل مراقبت‌های ویژه نداریم و همه چیز به‌موقع انجام شده و همه کادر بهداشت و درمان آماده‌باش هستند. از سوی دیگر، حسن امامی رضوی، مشاور وزیر بهداشت و رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی  هم گفته است که مواد غذایی و دارویی کشور به اندازه کافی ذخیره‌سازی شده ضمن اینکه روند تامین این اقلام به صورت مستمر در حال انجام است.

درمان را به تعویق نیندازید

دسترسی به پزشکان در این روزهای جنگی سخت است، نه فقط برای بیماران، بلکه برای خبرنگاران هم.  اعظم‌سادات موسوی، رئیس سابق انجمن متخصصان زنان و نازایی و متخصص آنکولوژی، در گفت‌وگو با شرق تصویر روشنی از وضعیت این روزهای بیماران مبتلا به سرطان در بیمارستان‌ها ارائه می‌دهد. البته او تاکید می‌کند آنچه می‌گوید مختص دو بیمارستانی است که در آنها مشغول به کار است. با این حال از همکارانش در سایر بیمارستان‌ها هم شنیده که در مراکز درمانی دیگر هم تقریبا وضعیت به همین روال است: «نگرانی این روزهای بیماران این است که مبادا برنامه‌های درمانی‌شان تحت‌الشعاع مسائل جنگ قرار بگیرد که طبیعی هم هست. البته وزارت بهداشت به مراکز درمانی اعلام کرده است عمل‌های جراحی ضروری حتما انجام شود و فقط عمل‌های جراحی الکتیو که می‌شود به تعویق بیفتند انجام نشوند. بنابراین به روال قبل اعمال جراحی در بیمارستان‌ها در حال انجام است».

او از شوک ناگهانی روزهای اول جنگ می‌گوید: «همه در بهت بودند و برخی بیمارانی که نوبت جراحی داشتند، ترجیح می‌داند چند روزی صبر کنند و ببینند وضعیت چطور می‌شود. این تردید فقط برای جراحی بود، نه سایر درمان‌ها مانند شیمی‌درمانی یا رادیوتراپی. اما من تمام اعمال جراحی را که حتی برای اواخر اسفند بودند را جلو انداختم و در همان روزهای اول جنگ بیمارانم را عمل کردم. نمی‌دانستیم در ادامه شرایط چطور پیش می‌رود و به تعویق انداختن جایز نبود».

او ادامه می‌دهد: «در بیمارستان امام خمینی برنامه‌ریزی کردیم و به تمام بیمارانی که به عمل جراحی نیاز داشتند گفتیم سریع‌تر مراجعه کنند. چون سایر بیماران کمتر بودند تخت‌های بیمارستانی بیشتری داشتیم که به بیماران مبتلا به سرطان اختصاص دادیم. البته برخی از اعمال جراحی در برخی از سرطان‌ها را می‌شود با نوع دیگری از درمان جابه‌جا کرد؛ مثلا شیمی‌درمانی را شروع می‌کنیم، جراحی را می‌گذاریم برای بعد از شیمی‌درمانی. روش درمان را برای برخی بیماران عوض کردیم. علت این کار است که وقتی مریض چند روز در بیمارستان بستری است، مدام نگران است. دور از خانواده است و دائم فکر می‌کند چه اتفاقی ممکن است برای خانواده‌اش بیفتد. به همین دلیل برخی بیماران دوست ندارند که برای جراحی در این روزها در بیمارستان بستری شوند».

به گفته این پزشک، نگرانی عمده بیماران است است که نتوانند به‌موقع جراحی و یا شیمی‌درمانی شوند. با این حال موسوی معتقد است کادر پزشکی به‌قدری خوب عمل کرده‌اند و جای هیچ نگرانی نیست و اقدامات درمانی بیماران طبق روال انجام شد.

موسوی به نکته دیگری هم اشاره می‌کند: «بیمارستان که با برخی بیماران برای انجام عمل جراحی تماس می‌گرفت، می‌گفتند تهران را ترک کرده‌ایم. می‌گفتیم اگر می‌خواهید برگردید و بعضی‌ها هم برمی‌گشتند. شاهد بودم که مدیریت بیماران مبتلا به سرطان خیلی خوب بود».

این پزشک متخصص می‌گوید که در این مدت، شیمی‌درمانی‌ها هم طبق برنامه مشخص پیش رفت و هیچ وقفه‌ای ایجاد نشد؛ «بخش‌های رادیوتراپی هم همین‌طور بود و هیچ توقفی در کار ایجاد نشد». او به بخش‎‌های تشخیصی هم اشاره می‌کند: «رادیولوژی، دستگاه‌های سیتی‌اسکن، ام‌آرآی و... همه طبق برنامه در اختیار بودند و هیچ مشکلی در این زمینه نداشتیم. بخش پاتولوژی که همکار تنگاتنگ بخش سرطان‌شناسی است، به‌خوبی کارشان پیش می‌رفت و تمام گزارش‌های پاتولوژی به‌موقع به دست ما می‌رسید».

موسوی می‌گوید مهم‌ترین چالشی که این مدت با آن روبه‌رو بوده استرس و نگرانی بیماران است؛ «جامعه تحت فشار است، بیمار، پزشک و تمامی کادر درمان زیر فشار و استرس هستند، اما به هر حال همه چیز تحت مدیریت است و تا کنون با مشکلی مواجه نبودیم».

اما نکته نگران‌کننده این است که برخی بیماران از ترس بمباران و یا هر چیز دیگری ممکن است خودخواسته روال درمانشان را متوقف کرده و یا به تعویق بیندازند. ماجرایی که در زمان همه‌گیری ویروس کرونا هم رقم خورده بود و این پزشک به آن اشاره می‌کند: «اگر افراد علائمی دارند که به بیماری مشکوکند، یا در مراحل اولیه بررسی و تشخیص هستند، به هیچ وجه برنامه درمانیشان را عقب نیندازند. همه چیز برای بررسی و تشخیص آماده است. در غیر این صورت ممکن است خدایی ناکرده بیماری پیشرفت کند. در دوران کرونا هم شاهد این وضعیت بودیم. خیلی از افراد با وجود علائم غیرعادی آن را کتمان می‌کردند و از ترس ابتلا به کرونا به مراکز درمانی مراجعه نمی‌کردند. در آن دوره بیماران را در مراحل پیشرفته بیماری تشخیص می‌دادیم، موضوعی که درمان را هم سخت‌تر می‌کرد».

او به نگرانی بیماران در زمینه تامین و در دسترس بودن داروهای شیمی‌درمانی هم اشاره می‌کند: «تا جایی که می‌دانم بیشتر داروهای شیمی‌درمانی ذخیره کافی در کشور دارد. حتی اگر دارویی کمبود پیدا کند خیلی زود با دارویی دیگر جایگزین می‌شود. فکر نمی‌کنم در این زمینه مشکلی باشد و از ابتدای جنگ تا کنون هم شاهد بودم که هیچ خللی در این زمینه ایجاد نشد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «بله» و «روبیکا» بپیوندید.