جنگ و زخمهایش
جنگ و زخم هایش حتی اگر کوتاه باشد، ردپایش بر زمین، جنین و انسان عمیق است، پس چاره ای نداریم که به بعد از آن هم فکر کنیم و دستورالعمل های نابودی اثرات بر جای مانده آن را جدی تر از خود جنگ بگیریم.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
سعید نبی، مستندساز، در یادداشتی برای شرق نوشت: جنگ و زخمهایش حتی اگر کوتاه باشد، ردپایش بر زمین، جنین و انسان عمیق است، پس چارهای نداریم که به بعد از آن هم فکر کنیم و دستورالعملهای نابودی اثرات بر جای مانده آن را جدیتر از خود جنگ بگیریم.
آثار اصابت موشکها و استفاده از سلاحهای سنگین، نه تنها جان انسانها را تهدید میکند و تاثیرات ژنیکی خواهد داشت بلکه اکوسیستمها و منابع طبیعی را در کوتاهمدت، میانمدت و بلند مدت دچار آسیبهای جدی میکند. گزارشهای اخیر شبکه سیانان نشان میدهد که مناطقی که در جنگ سالهای اخیر در خاورمیانه بمباران شدهاند، تغییرات محسوسی در کیفیت هوا، خاک و منابع آب داشتهاند. و این تغییرات، سلامت ساکنان این مناطق را تهدید میکند.
در کوتاه مدت، اصابت موشکها به ساختمانها، تاسیسات صنعتی و مخازن سوخت، منجر به آزاد شدن ذرات معلق، گازهای سمی و ترکیبات شیمیایی خطرناک در هوا میشود. تحقیقات دانشگاه هاروارد و دانشگاه کمبریج نشان دادهاند که افزایش ذرات معلق و آلایندههای شیمیایی، بلافاصله باعث مشکلات تنفسی، افزایش بیماری های قلبی و حتی مرگهای زودرس میشود. به گفته مقالهای در Environmental Science & Technology، مناطق بمباران شده تا چند هفته بعد از حمله شاهد افزایش سطح سرب، جیوه و سایر فلزات سنگین در خاک و آب هستند که این خود زنجیرهای از اثرات زیست محیطی و انسانی را آغاز میکند.
در میانمدت، یعنی چند ماه تا چند سال پس از اصابت موشکها، اثرات تجمعی آلودگیها آشکار میشود. خاک مناطق آسیبدیده، بهویژه در مناطقی که مواد شیمیایی و نفتی در آنها وجود دارد، توانایی خود در حفظ حیات گیاهی و جانوری را از دست میدهد. پژوهش دانشگاه سوربن فرانسه و دانشگاه ملی استرالیا نشان میدهد که افزایش فلزات سنگین و ترکیبات شیمیایی در خاک، باعث کاهش تنوع زیستی، اختلال در چرخههای غذایی و نابودی زیستگاههای حیوانات میشود. گزارشهای رسانهای معتبر، از جمله The Guardian و New York Times، نیز مواردی از مهاجرت اجباری حیوانات و کاهش جمعیت گونههای بومی در مناطق جنگ زده را تایید کردهاند.
اما شاید تلخترین پیامدها در بلندمدت رخ میدهد. اثراتی که ممکن است نسلها بعد نیز ادامه یابند. مواد شیمیایی سمی که در اثر انفجارها آزاد میشوند، مانند دیاکسینها و پلی کلره بیفنیلها، میتوانند وارد زنجیره غذایی شوند و خطر ابتلا به سرطان، اختلالات هورمونی و بیماریهای مزمن را افزایش دهند.
تحقیقات معتبر و منتشرشده دانشگاهی نشان داده در فلوجه و نینوا و برخی شهرهای دیگر ناقصالخلقهزایی و نازایی یکی دیگر از آثار مهم بر جای مانده جنگها و موشکهاست. تحقیقات دانشگاههای میشیگان و لندن نشان میدهد که در مناطقی که جنگهای طولانی تجربه کردهاند، نرخ بیماریهای ژنتیکی و مشکلات تولید مثل به شکل محسوسی بالاتر است. علاوه بر این، تخریب اکوسیستمها و جنگلها، قابلیت بازسازی محیط زیست را کاهش میدهد و به گرم شدن زمین و تغییرات آب و هوایی سرعت میبخشد.
یکی از مسائلی که کمتر مورد توجه قرار می گیرد، اثرات عدم سوزاندن و مدیریت مواد شیمیایی ناشی از انفجارهاست. بسیاری از مخازن مواد شیمیایی، سوختها و سموم دفع آفات، در اثر انفجار یا تخریب تاسیسات صنعتی، آزاد میشوند اما به دلیل فقدان سوزاندن کنترل شده یا دفع صحیح، این مواد در خاک و آب باقی میمانند. تحقیقات دانشگاه ETH زوریخ و دانشگاه توکیو نشان دادهاند که این باقیماندهها، ماه ها و سال ها پس از جنگ همچنان موجب آلودگی و تهدید سلامت انسان و جانوران می شوند. عدم مدیریت صحیح این عناصر شیمیایی، می تواند زنجیره ای از بیماری ها، مرگ و تخریب اکوسیستم ها ایجاد کند که بازسازی آن ها را دشوار و پرهزینه می کند.
سیانان در گزارشی درباره مناطق جنگزده اخیر، به نمونههای عینی از تخریب منابع طبیعی و افزایش آلودگی اشاره کرده است:
در مناطقی که چندین انفجار صنعتی و موشکی رخ داده، کیفیت هوا تا ۵۰ درصد کاهش یافته و میزان فلزات سنگین در آب آشامیدنی بالاتر از استانداردهای جهانی است. همچنین، دانشگاه هیوستون با استفاده از تصاویر ماهوارهای نشان داده است که پس از حملات موشکی، پوشش گیاهی مناطق شهری و روستایی به شکل قابل توجهی کاهش یافته است. این دادهها، تصویری واقعی از پیامدهای جنگ برای زمین و انسان ارائه میدهند که هیچ گزارش رسمی نظامی یا سیاسی نمیتواند آن را پنهان کند.
به طور خلاصه، جنگ و اصابت موشکها اثراتی چندلایه بر انسان و محیط زیست دارند: در کوتاه مدت، مشکلات فوری سلامت و آلودگی هوا، در میان مدت، کاهش تنوع زیستی و نابودی اکوسیستمها و در بلندمدت، اثرات ژنتیکی، بیماریهای مزمن و تخریب پایدار محیط زیست. وقتی به این زنجیره نگاه می کنیم، روشن میشود که جنگ تنها تهدیدی انسانی نیست، بلکه یک بحران محیط زیستی است که می تواند نسلها بعد نیز ادامه یابد. راه حل، تنها محدود به پایان دادن جنگ نیست، بلکه مدیریت و دفع مسئولانه مواد شیمیایی و کنترل اثرات زیست محیطی، شرط لازم برای بازسازی زمین و حفظ سلامت انسان است.
