پادشاه در بستر بیماری
پادشاه عربستان که قرار بود روز گذشته میزبان نخستوزیر عراق باشد، روانه بیمارستان شد تا هم سفر مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق، به ریاض به تعویق بیفتد و هم گمانههایی درباره وضعیت سلامتی ملک سلمان و آینده پادشاهی عربستان در رسانهها مطرح شود. ملک سلمان در شرایطی روز گذشته بهدلیل «التهاب کیسه صفرا» در بیمارستان بستری شد که در ماههای اخیر در رسانهها دیده نشده است.
بر اساس بیانیه رسمی حکومت عربستان، ملک سلمان 84ساله در بیمارستان تخصصی شاهفیصل که مجهزترین بیمارستان عربستان محسوب میشود، بستری شده است. وزیر خارجه عربستان روز گذشته اعلام کرد: «سفر برنامهریزیشده مصطفی الکاظمی به ریاض تا زمان ترخیص پادشاه از بیمارستان به تعویق افتاد. مایلم از الکاظمی به خاطر انتخاب سفر به عربستان بهعنوان نخستین کشور پس از تصدی سمت نخستوزیری، تشکر و قدردانی کنم. مقامهای سعودی با هماهنگی برادران عراقی خود ترجیح دادند سفر الکاظمی به ریاض به بعد از مرخصشدن پادشاه سعودی از بیمارستان موکول شود». با تعویق سفر نخستوزیر جدید عراق به عربستان، ظاهرا ایران به خواسته خود رسید و قرار است مصطفی الکاظمی امروز در تهران با مقامهای ایران مذاکره کند و سپس به ایالات متحده برود. رسانههای عربی در روزهای گذشته خبر داده بودند ایران اصرار داشت تا نخستوزیر عراق قبل از آنکه به عربستان سفر کند، در تهران با مقامهای این کشور دیدار و گفتوگو داشته باشد. شیوع ویروس کرونا و اجرای محدودیتهای سختگیرانه و فاصلهگذاری اجتماعی در عربستان باعث شده تا غیبت ملک سلمان با شیوع این ویروس ربط داده شود؛ اما منتقدان حکومت عربستان استدلال میکنند پادشاه این کشور حتی قبل از شیوع ویروس کرونا نیز وضیعت جسمانی نامناسبی داشت و احتمالا در ماههای اخیر وضعیت سلامتی او وخیمتر شده است. سلمان در سال 2015 به پادشاهی عربستان رسید و آخرین نفر از نسل برادرانش است که پس از مرگ شاهعبدالعزیز، مؤسس پادشاهی سعودی، به این مقام میرسد. ملک سلمان در زمان پادشاهی عبدالله، به مدت دو سال و نیم ولیعهد عربستان بود و بهعنوان وزیر دفاع نیز در کابینه حضور داشت. سلمان حدود 50 سال هم حاکم ریاض بود و این شهر سنتی را به ریاض مدرن امروزی تبدیل کرد.
وضعیت سلامتی ملک سلمان هم مانند دیگر پادشاهان عربستان، با وجود کنترل کامل حکومت این کشور بر رسانهها و جلوگیری از انتشار اخبار منفی از خاندان سلطنتی در رسانههای رسمی، همواره مرکز توجه رسانههای بینالمللی بوده است؛ چراکه پادشاه عربستان قدرت مطلق را در کشوری در دست دارد که بزرگترین تولیدکننده نفت و یکی از 20 اقتصاد برتر جهان به شمار میآید. ملک سلمان تنها پادشاه جهان عرب نیست که این روزها در بیمارستان بستری شده است؛ در روزهای اخیر، «شیخ صباح آلاحمد الصباح»، امیر 91ساله کویت نیز به دلیل انجام عمل جراحی، تمام اختیارات خود را به ولیعهد این کشور تفویض کرده است.
با وجود اینکه ملک سلمان در ماههای گذشته در انظار عمومی دیده نشده، رسانه حکومتی عربستان هرازچندگاهی تصویری از او در زمان حضور در جلسه مجازی کابینه یا تماسهای تلفنی با رهبران جهان ازجمله تماس اخیر با امیر کویت منتشر کرده است.
بیصبری ولیعهد برای پادشاهی
سلمان خلاف برادران خود که حاضر نبودند تا زمانی که زنده هستند اختیارات و قدرت زیادی به ولیعهدشان بدهند، فرزند خود محمدبنسلمان را در 29سالگی بهعنوان ولیعهد و جانشین خود برگزید و مهمتر از آن، بسیاری از اختیارات خود را به او تفویض کرد. سبک رهبری جسورانه، اقدامات جنجالی و پرهزینه محمد بنسلمان برای حذف رقبا در سالهای اخیر، بسیار بحثبرانگیز بوده و با وجود استقبال حامیان حکومت عربستان در داخل، انتقادهای گستردهای را در خارج از این کشور برانگیخته است.
شاهزاده محمد بنسلمان با حمایت پدرش، تغییراتی اساسی در این کشور ایجاد کرده و درهای عربستان را به روی توریستها باز کرد و گشایشهایی در زمینه حقوق زنان و آزادیهای اجتماعی ایجاد کرد. با این حال، این اقدامات نه برای احترام به حقوق بشر بلکه برای جبران کاستیهای اقتصادی انجام شد. محمد بنسلمان برای کاهش وابستگی عربستان به نفت، برنامه «چشمانداز 2050» را ارائه کرد که تمرکز این برنامه جلب سرمایهگذاری خارجی و انجام اصلاحات گسترده اقتصادی بود و اجرای این برنامهها نیازمند گشایشهای اجتماعی. با وجود اینکه محمد بنسلمان تلاش کرده چهره رهبری مدرن از خود را به جهان نشان دهد، بازداشت گسترده شاهزادهها، منتقدان و مخالفان حکومت عربستان، قتل فجیع جمال خاشقجی، روزنامهنگار عربستانی، در کنسولگری این کشور در استانبول و اصرار بر ادامه جنگ ویرانگر یمن باعث شد نگرانیها و هشدارهای رهبران غربی ازجمله ایالات متحده از تبعات این رویکرد محمد بنسلمان برای منطقه و جهان، پادشاه عربستان را بر آن دارد تا نظارت بیشتری بر اقدامات پسر جاهطلب خود داشته باشد؛ اما با حذف احتمالی ملک سلمان از مقام پادشاهی عربستان، ولیعهد جوان مانعی بر سر راه ماجراجوییهای خود نمیبیند؛ مگر آنکه در سرزمین مرموز عربستان اتفاق دیگری علیه محمد بنسلمان در شرف وقوع باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.