تعمیر و نگهداری الکتروموتور تکفاز و سه فاز
در نگاه اول، الکتروموتور تک فاز و سه فاز ممکن است فقط تجهیزاتی ساده به نظر برسند که با روشن شدن، کار خود را انجام میدهند. اما در واقعیت، این موتورها جز اصلی و منبع تحرک در بیشمار فرآیند خانگی، صنعتی و تجاری هستند. نگهداری پیشگیرانه و صحیح، دیدگاهی است که یک الکتروموتور را از یک «قطعه مصرفی» که روزی خراب میشود، به یک «دارایی مولد» قابل اتکا و با عمر طولانی تبدیل میکند.
البته نگهداری اصولی تنها بخشی از راه است. برای دستیابی به حداکثر بازده و صرفهجویی مالی چشمگیر، آگاهی و اجرای روشهای کاهش مصرف انرژی در الکتروموتور گام بعدی و ضروری به حساب میآید. این مقاله قصد دارد با نگاهی نظاممند، اهمیت و جزئیات تعمیر و نگهداری دو نوع از این موتورها، یعنی الکتروموتور تکفاز و سهفاز را بررسی کند.
اهمیت نگهداری الکتروموتور تکفاز و سه فاز
یک برنامه نگهداری مؤثر، مستقیماً بر سه شاخص حیاتی کسبوکار تأثیر میگذارد: قابلیت اطمینان، هزینه و ایمنی.
موتوری که بهطور منظم بازرسی و سرویس میشود، احتمال خرابی ناگهانی و ایجاد توقف پرهزینه در خط تولید را به شدت کاهش میدهد. از جنبه مالی، هزینه یک بازرسی دورهای یا تعویض بهموقع یک بلبرینگ، به مراتب کمتر از هزینه تعمیرات اساسی پس از یک خرابی شدید، تعویض کامل موتور یا توقف تولید است.
نگهداری پیشگیرانه الکتروموتور تکفاز و سه فاز
نگهداری پیشگیرانه، فلسفهای است که بر اساس آن، فعالیتهای سرویس و بازرسی پیش از وقوع خرابی و بر اساس یک برنامه زمانبندیشده یا بر مبنای وضعیت انجام میگیرد. هدف اصلی نگهداری پیشگیرانه، جلوگیری از وقوع خرابیهای غیرمنتظره، اطمینان از سلامت بلندمدت تجهیز و در نهایت، بهینهسازی هزینههای چرخه عمر الکتروموتور است. اجرای مؤثر این استراتژی، نیازمند برنامهریزی، نظم و استفاده از ابزارها و حواس خود نگهدار است.
نگهداری الکتروموتور تکفاز و سه فاز بر اساس ساعات کار
این برنامه باید بر اساس شدت کارکرد موتور تنظیم شود. یک موتور سهفاز که ۲۴ ساعته در یک خط تولید کار میکند، نیاز به توجه بسیار بیشتری نسبت به یک پمپ تکفاز با کارکرد متناوب در یک ساختمان مسکونی دارد. فعالیتها را میتوان در سه سطح کلیدی دستهبندی کرد:
- بازدیدهای روزانه یا آغاز به کار
- بازرسیهای ماهانه یا فصلی
- خدمات سالانه یا مبتنی بر ساعات کار
بازرسی حسی الکتروموتور تکفاز و سه فاز
پیش از آنکه ابزارهای دقیق دیجیتال وارد عمل شوند، حواس پنجگانه تکنسین آموزشدیده، اولین و در دسترسترین ابزارهای تشخیص مشکل هستند. این مهارتی اکتسابی است که با تجربه ارتقا مییابد:
بینایی: جستجوی ترکخوردگی در بدنه یا پایه، تغییر رنگ غیرعادی، وجود زنگزدگی یا خوردگی، شل بودن پایهها.
شنوایی: گوش دادن به صدای کار موتور در حالت عادی و مقایسه آن با صداهای جدید.
بویایی: بوی تند و شیرین عایق لاک یا پلاستیک سوخته.
لامسه: لمس بدنه موتور برای تشخیص گرمای غیرعادی.
نگهداری الکتروموتور تکفاز
نگهداری از الکتروموتور تکفاز، اگرچه ممکن است در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما نیازمند توجه ویژه به مشخصات ذاتی و محدودیتهای طراحی این موتورهاست. برخلاف موتورهای سهفاز که میدان دوار مغناطیسی به طور ذاتی ایجاد میشود، موتورهای تکفاز برای راهاندازی و کارکرد به سیستمهای کمکی خاصی متکی هستند. همین ویژگی، نقطه کانونی بسیاری از خرابیها و همچنین تمرکز اصلی برنامه نگهداری پیشگیرانه در این موتورها محسوب میشود.
عیبیابی خازن و کلید گریز از مرکز در موتور تکفاز
سیستم راهاندازی الکتروموتور تکفاز از خازن، کلید گریز از مرکز و سیمپیچ کمکی تشکیل شده و نقش اصلی را در شروع به کار موتور دارد. خرابی هر یک از این اجزا باعث اختلال در استارت موتور میشود.
خرابی خازن شایعترین مشکل است و معمولاً باعث استارت نخوردن موتور یا ایجاد صدای وزوز میشود. تورم، نشتی یا کاهش ظرفیت خازن از نشانههای این خرابی هستند.
اگر خازن سالم باشد، کلید گریز از مرکز بررسی میشود. عمل نکردن صحیح این کلید باعث باقی ماندن سیمپیچ کمکی در مدار، افزایش جریان و گرمایش شدید موتور میگردد.
سوختن سیمپیچ کمکی معمولاً در اثر خرابی خازن، نقص کلید یا اضافهبار رخ میدهد و باعث استارت ضعیف یا عدم راهاندازی موتور میشود.
نگهداری الکتروموتور سهفاز
نگهداری از الکتروموتور سهفاز، نیازمند رویکردی سیستماتیک و مبتنی بر پایش دادهها است. برخلاف موتورهای تکفاز، خرابی در این موتورها میتواند هزینههای سرسامآور توقف تولید را به دنبال داشته باشد. بنابراین، برنامه نگهداری برای الکتروموتورهای سهفاز فراتر از بازرسیهای ساده رفته و بر تحلیل شرایط کاری و پیشبینی خرابی متمرکز است. این رویکرد، سرمایهگذاری بر روی سلامت بلندمدت و قابلیت اطمینان بالای این تجهیزات حیاتی محسوب میشود.
عیبیابی الکتریکی الکتروموتور سه فاز
دو عامل مخرب و اغلب نادیده گرفته شده در این حوزه، عدم تعادل ولتاژ و اعوجاج هارمونیک هستند.
عدم تعادل ولتاژ زمانی رخ میدهد که مقدار ولتاژ در سه فاز ورودی به طور قابل توجهی متفاوت باشد. این امر باعث میشود جریان در فازی با ولتاژ پایینتر به شدت افزایش یابد تا توان خروجی ثابت بماند.
اعوجاج هارمونیک نیز که ناشی از بارهای غیرخطی است، باعث ایجاد جریانها و ولتاژهای با فرکانس بالاتر از فرکانس اصلی شبکه میشود. این هارمونیکها میتوانند تلفات اضافی در هسته و سیمپیچ موتور ایجاد کرده، بازده را کاهش داده و در موارد شدید منجر به لرزش و صداهای نامعمول شوند.
تحلیل وضعیت مکانیکی الکتروموتور سه فاز
بیشتر خرابیهای زودرس در الکتروموتورهای سهفاز منشأ مکانیکی دارند. تحلیل لرزش موتور یکی از مؤثرترین روشها برای تشخیص این مشکلات است. افزایش لرزش معمولاً به عواملی مانند عدم تعادل روتور، ناهممحوری بین موتور و بار، شل بودن پایهها یا خرابی بلبرینگها مربوط میشود.
نقش نگهداری اصولی الکتروموتور در کاهش مصرف انرژی
نگهداری پیشگیرانه و عیبیابی صحیح الکتروموتور تکفاز و سهفاز، اگر تنها از منظر جلوگیری از خرابی دیده شود، نیمی از ارزش واقعی آن نادیده گرفته شده است. جنبه حیاتیتر این فعالیتها، تأثیر مستقیم و قابل اندازهگیری آنها بر بهرهوری انرژی و کاهش هزینههای عملیاتی است. یک الکتروموتور سهفاز که به درستی نگهداری میشود، میتواند به راندمان نامی خود نزدیکتر عمل کند.
نتیجهگیری
نگهداری از الکتروموتور تکفاز و سهفاز را نباید یک هزینه فرض کرد، بلکه باید آن را یک سرمایهگذاری استراتژیک در قابلیت اطمینان، ایمنی و بهرهوری سیستم دانست. رویکرد پیشگیرانه، از هزینههای گزاف تعمیرات اضطراری و توقف تولید جلوگیری میکند.
آخرین اخبار بازار را از طریق این لینک پیگیری کنید.
