|

لایحه 1402 بی‌نظمی احمدی‌نژاد را تداعی می‌کند؟

گذری بر تاریخچه 42 ساله بودجه

سیری در تاریخ بودجه ایران بعد از انقلاب

طی ۴۲ سال گذشته فراز و نشیب‌های بسیاری در فرآیند تدوین لوایح بودجه از سوی دولت و تصویب آن در مجلس شورای اسلامی وجود داشته است. البته در سال‌های ابتدایی تاریخ بودجه ایران پس از انقلاب، کشور و ساختارهای قانونی آن هنوز شکل و قوام نگرفته بود اما پس از آن (به غیر از استثناهای معدود) تقریبا نظم و انضباطی بر این فرآیند حاکم بود.

گذری بر تاریخچه 42 ساله بودجه

به گزارش شبکه شرق، لایحه بودجه مهمترین سند مالی دولت است که باید هرسال آن را تا 15 آذر ماه به مجلس ارسال کند و نمایندگان تا پایان سال فرصت دارند، آن را تصویب کنند. طی ۴۲ سال گذشته فراز و نشیب‌های بسیاری در فرآیند تدوین لوایح بودجه از سوی دولت و تصویب آن در مجلس شورای اسلامی وجود داشته است. البته در سال‌های ابتدایی تاریخ بودجه ایران پس از انقلاب، کشور و ساختارهای قانونی آن هنوز شکل و قوام نگرفته بود اما پس از آن (به غیر از استثناهای معدود) تقریبا نظم و انضباطی بر این فرآیند حاکم بود.

تصویب دو بودجه در یک سال

اولین لایحه بودجه مربوط به لایحه بودجه سال ۱۳۶۰ است که سی‌ام فروردین‌ همین سال از سوی محمد علی رجایی - نخست وزیر وقت - به رئیس مجلس اول، آیت‌الله هاشمی رفسنجانی تقدیم شد. نکته جالب اینکه قانون بودجه سال ۱۳۶۰ در هفتم مرداد ماه همان سال به تصویب رسید و همین مجلس در تاریخ چهارم بهمن‌ ماه لایحه بودجه سال ۱۳۶۱ را از دولت تحویل گرفت و در روزهای پایانی اسفندماه سال ۱۳۶۰ قانون بودجه سال بعد (به عنوان دومین قانون بودجه) را به تصویب رساند. بودجه سال ۱۳۶۲ نیز دقیقا در همین روزها در سال ۱۳۶۱ از مرحله تحویل تا تصویب طول کشید.

 

رکوردشکنی با تصویب بودجه در 27 روز

پس از آن لوایح بودجه به مدت ۱۷ سال در فرآیندی مشخص و به موقع در ماه‌های آذر یا دی‌ماه تحویل مجلس می‌شد و نمایندگان هم قانون بودجه را نهایتا تا روزهای پایانی سال به تصویب می‌رساندند. البته در این میان لایحه بودجه سال ۱۳۶۹ اول اسفندماه ۱۳۶۸ از سوی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی رئیس جمهور وقت، به مهدی کروبی رئیس مجلس سوم تقدیم شد و سریع‌ترین زمان تصویب قانون بودجه را در تاریخ ۴۲ ساله اخیر شاهد بودیم، چراکه پس از 27 روز یعنی در تاریخ ۲۸ اسفندماه، قانون بودجه سال ۱۳۶۸ به تصویب رسید. البته در دولت هاشمی رفسنجانی شش لایحه بودجه در آذر ماه به مجلس رفت و به غیر از لایحه‌ای که گفته شد تنها یک لایحه دیگر بود که در دی ماه تقدیم نمایندگان شد.

 

خاتمی؛ خوش‌قول‌ترین رئیس‌جمهور در تقدیم لایحه بودجه

می‌توان گفت دولت‌های هفتم و هشتم با ریاست سید محمد خاتمی، منظم‌ترین دولت در تقدیم لایحه بودجه به مجلس بوده است. دولت اصلاحات چهار لایحه را در آذر ماه و چهار لایحه را در دی ماه به مجلس تحویل داده است که تنها یکی از لوایح، آن هم در سال 1383 در تاریخ 19 دی ماه اعلام وصول شد و بقیه آن‌ها در همان روزهای ابتدای زمستان، تقدیم نمایندگان شده است. 

 

احمدی‌نژاد؛ بی‌نظم‌ترین دولت در نوشتن بودجه

دولت‌های نهم و دهم به ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد بدون شک پایین‌ترین نمره را در انظباط از نظر زمان تحویل لایحه بودجه به مجلس می‌گیرد چرا که نگاهی به تاریخچه 42 ساله بودجه نشان می‌دهد دولت‌های او حتی یکبار هم لایحه بودجه را به موقع و در آذر ماه به مجلس تحویل نداده است و جالبتر اینکه شش سال از دوره این رئیس‌جمهور، لایحه بودجه در بهمن‌ماه و اسفند ماه به مجلس رفته که در سه سال پایانی این دولت، قانون بودجه با چند ماه تاخیر و در اردیبهشت و خرداد ماه تصویب شد. 

 

رقابت نزدیک روحانی برای کسب عنوان منظم‌‌ترین دولت

حسن روحانی هم در دولت‌های یازدهم و دوازدهم، به غیر از یک مورد بدقولی، منظم‌ترین دولت در تحویل لایحه بودجه نسبت به دولت‌های دیگر بود چرا که شش سال از دوران ریاست‌جمهوری او، لایحه بودجه در آذر ماه به مجلس تقدیم شد و یکی از لوایح نیز در هفته نخست دی ماه به بهارستان رفت اما لایحه بودجه سال 1395 در تاریخ 27 دی ماه تقدیم نمایندگان شد که همین مسئله سبب شد تا قانون بودجه این سال 27 اردیبهشت ماه 1395 تصویب شود. 

 

حواشی بودجه در دولت رئیسی

دولت رئیسی هم در سال نخست، لایحه بودجه را در آذر ماه به مجلس تحویل داد اما امسال همزمانی لایحه و برنامه هفتم توسعه سبب شد تا نمره انظباط و خوش‌قولی دولت او هم در این زمینه پایین بیاید. البته اگر از نظر زمانی دولت سیزدهم هنوز بدقول نشده اما اختلاف نظر دولتمردان با مجلس در تقدم و تاخر تحویل برنامه هفتم توسعه و لایحه بودجه 1402 سبب شده این حواشی به وجود بیاید. نمایندگانی مانند قالیباف، اعضای هیات رئیسه مجلس و طیفی از اصول‌گرایان و اصلاح‌طلبان معتقدند که دولت بدون برنامه بلند مدت (برنامه هفتم توسعه) نمی‌تواند بودجه بنویسد و ابتدا باید تکلیف آن مشخص شود،  حتی به قیمت تصویب بودجه با تاخیر و در سال بعد. اما عده دیگر می‌‌گویند که شرایط کشور به ویژه از نظر اقتصادی خاص بوده و تاخیر در تصویب بودجه می‌تواند مشکلات و بحران اقتصادی را بیشتر کند. بنابراین دولت می‌تواند یک سال دیگر برنامه ششم را تمدید کند.

 

بودجه‌ 43ام تحویل شده اما اعلام وصول نه!

43 مین لایحه بودجه ایران پس از انقلاب حواشی بسیاری را پشت سر گذاشته و آخرین آن به خبرهایی که اخیرا منتشر شد برمی‌گردد. جایی که میرتاج‌الدینی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه اعلام کرد که لایحه بودجه عصر دوشنبه گذشته در نامه‌ای از سوی رئیس جمهور برای مجلس ارسال شده اما سید نظام الدین موسوی، سخنگوی هیات رئیسه مجلس اعلام کرد که تا تکلیف برنامه هفتم مشخص نشود، لایحه بودجه اعلام وصول نخواهد شد. این موضوع هم یکی از عجیب‌ترین حواشی لایحه بودجه 1402 است چرا که بر اساس آیین نامه داخلی مجلس، نمایندگان موظفند پس از تحویل لایحه تا ده روز بعد پیشنهادات خود برای بررسی را ارائه کرده و آن را به کمیسیون‌های تخصصی برای بررسی ارسال کنند.

 

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.