چرا طلا گران شد؟
یکی از اصلیترین عوامل افزایش قیمت طلا، تضعیف قابل توجه دلار آمریکا بوده است.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
یکی از اصلیترین عوامل افزایش قیمت طلا، تضعیف قابل توجه دلار آمریکا بوده است.
بررسی نمودار بلندمدت اونس جهانی ط، بر اساس تحلیلهای منتشرشده در نرخنیوز، نشان میدهد این فلز گرانبها در سال ۲۰۲۵ با ثبت جهشی کمسابقه موفق به عبور از سقفهای تاریخی خود شده است. قیمت هر اونس طلا که در ابتدای سال در محدودهای پایینتر معامله میشد، در ماههای پایانی سال با شتابی قابلتوجه رشد کرد و به محدوده بالای ۴۴۰۰ دلار رسید؛ روندی که تحت تأثیر افزایش ریسکهای ژئوپولیتیکی، سیاستهای پولی بانکهای مرکزی و رشد تقاضای سرمایهگذاری شکل گرفته است.
تضعیف دلار آمریکا: عامل کلیدی صعود
یکی از اصلیترین عوامل افزایش قیمت طلا، تضعیف قابل توجه دلار آمریکا بوده است. شاخص دلار (DXY) در سال ۲۰۲۵ بیش از ۹ درصد کاهش یافته و در دسامبر حوالی سطح ۹۸ تا ۹۹ نوسان کرد. دلایل این کاهش نگرانیها درباره کسری بودجه بالا، سیاستهای تجاری و نرخ بهره پایینتر هستند. سیاستهای تجاری تهاجمی و تعرفهها نیز به این روند کمک کردهاند؛ زیرا سرمایهگذاران جهانی را به سمت داراییهای جایگزین مانند طلا سوق میدهند. گزارشهای اقتصادی نشان دادهاند که این تضعیف مستقیما بر بازارهای آتی طلا تأثیر گذاشته و قیمت را به سطوح بیسابقه رسانده است.
تورم پایدار و نقش طلا به عنوان هجینگ
تورم پایدار نقش مهمی در جذب سرمایه به بازار طلا ایفا کرده است. نرخ تورم ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ حدود ۳ درصد باقی مانده که بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو بوده و ناشی از اختلالات زنجیره تامین، افزایش قیمت انرژی و فشارهای خدمات است. در این حالت، طلا به عنوان پوشش در برابر کاهش قدرت خرید عمل میکند و جریان ورودی به صندوقهای ETF طلا افزایش مییابد. نرخ بهره واقعی پایین فرصت هزینه نگهداری طلا را کاهش داده و جذابیت آن را افزایش میدهد. علاوه بر این، تورم جهانی در کشورهای نوظهور نیز به این روند کمک کرده و سرمایهگذاران را به سمت طلا هدایت کرده است.
تنشهای ژئوپلیتیکی و تقاضای پناهگاه امن
سال ۲۰۲۵ با تشدید درگیریها در خاورمیانه و اروپا، تهدیدهای تجاری و ناآرامیهای سیاسی همراه بود. این عدم قطعیتها تقاضای طلا را بالا برد و قیمت را به سطوحی رساند که از دهه ۱۹۷۰ بیسابقه است. نگرانی از حباب فناوری، نوسانات بازار سهام و ریسکهای جهانی نیز سرمایهگذاران را به سمت داراییهای ملموس سوق دادهاند. علاوه بر این، تهدیدهای هستهای و درگیریهای منطقهای باعث شده بانکها و افراد به طلا به عنوان ذخیره ارزش روی آورند.
خریدهای گسترده بانکهای مرکزی
یکی از عوامل ساختاری کلیدی، خریدهای بیسابقه بانکهای مرکزی بوده است. در سه ماهه اول سال ۲۰۲۵، بانکهای مرکزی بیش از ۶۰۰ تن طلا خریداری کردهاند و برای کل سال، احتمالا این مقدار بیش از ۱۰۰۰ تن خواهد بود. کشورهایی مانند چین، روسیه، لهستان، هند و ترکیه پیشرو هستند و این خریدها برای کاهش وابستگی به دلار و حفاظت در برابر تحریمها انجام میشوند. در نهایت، این خریدها نشاندهنده تغییر در سیستم مالی جهانی بوده و قیمت طلا را بلندمدت حمایت میکنند.
سیاستهای پولی و کاهش نرخ بهره
کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در سال ۲۰۲۵ جریان سرمایه را به سمت طلا هدایت کرده است. پیشبینی کاهش بیشتر نرخها در ۲۰۲۶ این روند را تقویت میکند. همچنین، نگرانی از استقلال فدرال رزرو و سیاستهای مالی به جذابیت طلا افزودهاند. گزارشهای گلدمن ساکس نشان میدهند که هر کاهش ۰.۲۵ درصدی نرخ بهره میتواند قیمت طلا را ۲ تا ۳ درصد افزایش دهد. این سیاستها نه تنها در آمریکا، بلکه در اروپا و آسیا نیز مشابه بوده و بازار طلا را جهانیتر کردهاند.
تغییرات عرضه و تقاضای صنعتی
تقاضای صنعتی طلا در بخشهایی مانند الکترونیک، جواهرات و فناوریهای سبز روندی افزایشی داشته است؛ هرچند همچنان تقاضای سرمایهگذاری سهم غالب بازار را در اختیار دارد. در مقابل، عرضه طلا با چالشهایی از جمله کاهش تولید معادن، سختگیریهای زیستمحیطی و افزایش هزینههای استخراج مواجه شده که به محدودتر شدن عرضه در بازار جهانی انجامیده است.
ترکیب این تنگنای عرضه با رشد تقاضای سرمایهگذاری، زمینهساز افزایش قیمت طلا و تشدید نوسانات بازار شده است. رسانههای تخصصی از جمله نرخنیوز که بهصورت مستمر نرخهای زنده بازار را رصد میکنند، گزارش میدهند محدودیتهای استخراج بهویژه در مناطق مهم تولیدکننده مانند آفریقا و آمریکای جنوبی، در کنار افزایش تقاضای صنعتی، به تقویت روند کلی بازار طلا در کوتاهمدت و میانمدت کمک کرده است.
روانشناسی بازار و تقاضای مصرفی در آسیا
طلا بیشتر تحت تأثیر تقاضا است و کمتر از جریانهای نقدی تاثیر میپذیرد. گزارشها نشان میدهند که تقاضای جواهرات در آسیا ۱۵ درصد رشد کرده است. این عوامل روانشناختی بازار را به سمت خرید بیشتر سوق میدهند. علاوه بر این، عدم اعتماد به بازارهای سهام محلی تقاضا را افزایش داده است.
نگرانیهای کسری بودجه و بدهی آمریکا
کسری بودجه بالا و بدهی ملی ایالات متحده اعتماد به دلار را کاهش داده و طلا را به عنوان جایگزین جذاب کرده است. این عامل بلندمدت، باعث ایجاد تقاضای ساختاری میشود. بدهی آمریکا به بیش از ۳۵ تریلیون دلار رسیده است؛ در نتیجه، سرمایهگذاران نگران کاهش ارزش دلار هستند و به طلا روی میآورند. این روند در گزارشهای مورگان استنلی برجسته شده است. همچنین، کسری بودجه سیاستهای تورمی را تشدید و طلا را حمایت میکند.
تاثیر تحریمهای بینالمللی و اقتصاد ایران بر قیمت طلا
تحریمهای بینالمللی علیه ایران یکی از عوامل محلی اما تاثیرگذار بر تقاضای جهانی طلا بوده است. در سال ۲۰۲۵، با تشدید تحریمها، اقتصاد ایران در بحران عمیقی فرو رفته و نرخ تورم به بیش از ۴۰ درصد رسید. ایرانیها برای حفاظت از داراییهای خود در برابر سقوط ریال، به خرید طلا روی آوردهاند و تقاضای داخلی را افزایش دادهاند. گزارش شورای جهانی طلا نشان میدهد که واردات طلا به ایران بیش از ۱۰۰ تن در سال گذشته بوده و این تقاضا بر بازار جهانی فشار وارد کرده است. علاوه بر این، تحریمها دسترسی به سیستم بانکی جهانی را محدود کرده و باعث شده طلا به عنوان ابزار مبادله جایگزین مورد استفاده قرار بگیرد. این عوامل نه تنها قیمت محلی طلا در ایران را بالا برده، بلکه به تقاضای جهانی کمک کرده و قیمت بینالمللی را تحت تاثیر قرار داده است.
نوسانات نرخ ارز در ایران و گرایش به طلا
نوسانات شدید نرخ ارز در ایران، به ویژه سقوط ریال به بیش از ۱.۲ میلیون در برابر دلار، مردم را به سمت طلا سوق داده است. تحریمها و سیاستهای داخلی دولت ایران این نوسانات را افزایش داده و سرمایهگذاران کوچک را به طلا هدایت میکنند. در نهایت، اقتصاد پرریسک ایران نمونهای از چگونگی تاثیر عوامل محلی بر بازار جهانی است.
چشمانداز آینده و ریسکها
پیشبینیهای قیمت طلا برای سال ۲۰۲۶ صعودی است؛ موسساتی مانند مورگان استنلی و گلدمن ساکس قیمت را ۴۴۰۰ تا ۵۰۰۰ دلار پیشبینی میکنند. تقاضای بانکهای مرکزی و ETFها ادامه خواهد داشت؛ اما ریسکهایی مانند بهبود اقتصادی یا کاهش تنشها وجود دارند. همچنین، عوامل محلی مانند وضعیت ایران نیز میتواند نوسانات را افزایش دهد.
جمعبندی: طلا به عنوان دارایی کلیدی در دنیای پرریسک
افزایش قیمت طلا در ۲۰۲۵ نتیجه همزمانی عوامل متعددی مانند تضعیف دلار، تورم، تنشهای ژئوپلیتیکی، خریدهای بانکهای مرکزی، سیاستهای پولی تسهیلکننده، نگرانیهای ساختاری مانند بدهی و کاهش وابستگی به دلار است. با ادامه این دینامیکها، طلا احتمالا در سالهای آینده نیز عملکرد قوی خواهد داشت، هرچند سرمایهگذاران باید نوسانات را مد نظر قرار دهند.
آخرین اخبار اقتصادی را از طریق این لینک پیگیری کنید.
