|

درس‌های مقابله با کرونا

علیرضا رضائی. کارشناس‌ ارشد مهندسی پزشکی و دانش‌آموخته MBA

حدود 14 ماه از همه‌گیری بیماری می‌گذرد. تا به امروز بیش از 74 هزار نفر بر اثر این بیماری جان خود را از دست داده‌اند. روند رو به رشد این بیماری و جهش‌های آن به صورتی است که روزبه‌روز بر تلفات و بیماری‌زایی آن افزوده می‌شود و لزوم کنترل و مبارزه بیش از پیش با آن در درجه اول با واکسیناسیون عمومی و پس از آن فاصله اجتماعی تا پیش از بروز فاجعه اهمیت بسیار دارد. از طرف دیگر، مطالعه و بررسی دلایل بروز پیک‌های همه‌گیری بیماری در کشور برای پیشگیری از بروز پیک پنجم و پیک‌های بعد از آن بسیار مهم است. تجربه بیش از یک‌ساله ما از درگیری با ویروس کرونا نمی‌تواند توجیه‌کننده تلفات و ابتلای بیشتر در کشور باشد. لزوم بازنگری بر استراتژی‌ها، شیوه‌ها و شاخص‌های کنترل همه‌گیری در کشور پس از چهار پیک همه‌گیری و مطالعه نقاط خطر در درجه اول برای پیشگیری و کنترل بیماری ضروری است. کنترل سریع بیماری و ریشه‌کنی آن ظرفیت کشور را در بازیابی اقتصادی و اجتماعی ناشی از پاندمی بیماری را تسریع می‌کند. تاکنون مطالعات زیادی درخصوص نحوه واکنش دولت‌ها برای مقابله با همه‌گیری بیماری در جهان منتشر شده است. در مطالعه‌ای که در سال 2020 توسط نشریه لنست با عنوان درس‌های مقابله با کرونا منتشر شده است نشان می‌دهد که پنج استراتژی اپیدمیولوژی بیماری -تعامل با جامعه به منظور جلب اعتماد عمومی- ظرفیت وضعیت بهداشت عمومی و سیستم بهداشت عمومی و کنترل مرزها و مبادی ورودی برای ایجاد محدودیت‌ها یا لغو آن مورد استفاده دولت‌ها قرار می‌گیرد. از طرف دیگر شفافیت در تصمیم‌گیری، اهداف و اقدامات انجام‌شده در کنترل بیماری به عنوان یک استراتژی کلی و مشخص می‌تواند به کنترل شیوع بیماری کمک کند. شناخت اپیدمیولوژی بیماری، رفتار و بیماری‌زایی آن برای طراحی معیارهای مناسب برای ایجاد محدودیت‌های پیشگیری‌کننده و کنترل‌کننده آن باید به گونه‌ای طراحی شود که با اپیدمیولوژی بیماری مطابقت داشته باشد. برای نمونه استفاده از معیار میزان شیوع بیماری در تقسیم‌بندی مناطق با رنگ‌بندی و ایجاد محدودیت‌های بیشتر در مناطق با میزان ابتلای بیشتر نمی‌تواند به عنوان روشی مؤثر برای پیشگیری از بحران شناخته شود. چراکه با دوره کمون دو هفته‌ای بیماری و محدودیت‌های تست PCR در تشخیص بیماری، ویروس زمان کافی برای گسترش در کشور را داشته و زمان طلایی پیشگیری از بروز بحران از بین می‌رود. تنها راه مقابله با گسترش بیماری پیش از واکسیناسیون عمومی حفظ فاصله اجتماعی است با این فرض که مناطق با تراکم جمعیتی بالاتر دارای خطر بالاتر شیوع بیماری است. تعامل با جامعه نیز از طریق حمایت از اشخاص آسیب‌پذیر، ارائه حمایت‌های اقتصادی و اجتماعی، سیاست‌های ایمنی نظیر پوشیدن ماسک و ارتباط مناسب با جامعه برای جلب اعتماد و همکاری عمومی می‌تواند بر کنترل شیوع بیماری کمک کند. مدیریت یکپارچه بر رسانه‌های اجتماعی و رسانه جهت شنیدن صدایی واحد از مسئولان به‌ منظور کنترل همه‌گیری بیماری در شرایط بحران اهمیت دارد. پایبندی به تصمیمات اتخاذشده در ستاد کرونا که با جلسه‌ای گروهی و با مشورت تمام اعضا و تیم‌های مشورتی تخصصی، شیوه‌نامه‌های کنترل همه‌گیری کرونا در کشور تصویب می‌شود، برای اعضای آن نیز ضروری است. برای نمونه بحث‌های پیرامون واردات واکسن، نوبت‌دهی واکسیناسیون و دریافت پول برای واکسیناسیون خارج از نوبت می‌تواند موجب ازبین‌رفتن اعتماد عمومی به سیستم بهداشت و درمان کشور شود. تجربه پیک‌های همه‌گیری در طول مدت‌زمان کرونا نشان داد سرعت عمل در تصمیم‌گیری و اجرا می‌تواند تا حدود زیادی بر پیشگیری از بروز پیک جدید کمک کند. در مطالعه‌ای که در نشریه تایمز در فوریه 2021 با عنوان بهترین پاسخ‌های جهانی در مقابله با ویروس کرونا منتشر شده است، نشان می‌دهد که کشورهایی که سریع‌ترین و تهاجمی‌ترین واکنش را در کنترل ویروس داشته‌اند توانستند پاسخ‌های بهتری در کنترل شیوع بیماری داشته باشند. نحوه مقابله کشورهای همسایه چین نظیر تایوان و سنگاپور که به دلیل نزدیکی با چین آسیب‌پذیر بودند -در بستن سریع مرزها در ابتدای شیوع بیماری در چین- توانستند گسترش بیماری را کنترل کنند. در ژاپن نیز برای نمونه ورود از تمامی مبادی ورودی ژاپن مشمول قرنطینه 14 روزه می‌شود. مطالعه‌ای که در نشریه نیچر در سال 2020 منتشر شده است نشان می‌دهد که آلمان و اتریش به‌عنوان کشورهایی شناخته می‌شوند که استراتژی‌های کنترل سراسری و قرنطینه زودهنگام را در مقایسه‌ با ایتالیا، فرانسه و اسپانیا اتخاذ کردند و تلفات کمتری دیده‌اند. کشورهای فقیرتر نیز در مقایسه‌ با کشورهای ثروتمندتر اقدامات سختگیرانه‌تری ایجاد کردند. هائیتی قرنطینه سراسری را پس از کشف اولین مورد ابتلا در تمام کشور برقرار کرد. در مقابل آن آمریکا اقدامات کنترلی و قرنطینه بیش از دو هفته پس از اولین مرگ به دلیل کرونا را ایجاد کرد. در ایران محدودیت‌های مرزی و لغو پروازها به هند و بالعکس چندین روز پس از شدت همه‌گیری در هند ایجاد شد. استفاده از معیارهای طبقه‌بندی کشورها مشابه با آنچه در رنگ‌بندی شهرهای مختلف کشور استفاده می‌شود و ایجاد محدودیت بیشتر بر مناطق پرخطر، می‌تواند بر سرعت تصمیم‌گیری بستن مرزها، لغو پروازها و... کمک کند. از ابتدای همه‌گیری کرونا دیدگاه‌ها و تصمیم‌گیری‌های زیادی درباره نحوه مهار آن در کشور گرفته شد. از ایمنی گله‌ای گرفته تا تقسیم‌بندی مناطق پرخطر با رنگ و ایجاد محدودیت‌ها، پس از چهار پیک پیاپی شیوع بیماری در کشور مطالعه
روی درجه تأثیرگذاری تصمیمات اتخاذشده و بازنگری آن می‌تواند از بروز پیک‌های بعدی بیماری پیشگیری کند. تمرکز بر پیشگیری از ابتلا به بیماری به جای تمرکز بر کنترل بحران، تمرکز بر حل مسئله، سرعت اتخاذ و اجرای تصمیم‌گیری و وضع قوانین حمایتی اقتصادی و اجتماعی افراد آسیب‌پذیر راهی است که به سمت غلبه بر بیماری و ریشه‌کنی آن و بازیابی هرچه سریع اقتصاد کشور می‌رود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.