|

بایدن تماس می‌گیرد، بن‌زاید به ریاض می‌رود، ظریف به امارات

ابوظبی شلوغ

روح‌اله نخعی : این‌‌بار امارات در میانه داستان‌های منطقه قرار گرفته است. برخی رسانه‌ها خبر داده‌اند قرار است به‌زودی، احتمالا پس از ماه رمضان، وزیر خارجه ایران راهی ابوظبی شود تا با مقامات امارات متحده عربی دیدار و گفت‌وگو کند. روز گذشته همان موقعی که رسانه‌ها درباره خبر سفر محمدجواد ظریف به امارات مشغول بحث و گمانه‌زنی بودند، خبر رسید محمد بن‌زاید، ولیعهد ابوظبی، در سفری ناگهانی راهی ریاض خواهد شد تا درباره ایران و مذاکرات برجامی وین با هم گفت‌وگو کنند. هر دوی این خبرها در حالی منتشر شده که روز گذشته خبر رسید جو بایدن، رئیس‌جمهوری آمریکا، با بن‌زاید تماسی تلفنی داشته است. گذاشتن این خبر در کنار دیگر اخبار هفته‌های اخیر می‌تواند به این معنا باشد که امارات متحده عربی، خواسته یا ناخواسته، وارد بازی حل چالش‌های ایران و عربستان سعودی شده است. داستان تغییر لحن ریاض همه این داستان‌ها در سایه تغییر رویه اخیر عربستان سعودی بوده که در هفته‌های اخیر دیده شده است. محمد بن‌سلمان، ولیعهد سعودی که در جایگاه حاکم دوفاکتوی این کشور عمل می‌کند، پیش‌تر ادبیاتی بسیار تند علیه ایران داشت. در رویکرد پیشین او، ایران با آلمان نازی مقایسه و ادعا می‌شد ریاض می‌خواهد جنگ را به داخل ایران بیاورد؛ اما بن‌سلمان در مصاحبه‌ای اخیر با ادبیاتی بسیار متفاوت گفته بود ایران همسایه‌ای است که عربستان خواهان روابط خوب و خاص با آن و نیز رشد ایران است. او البته اضافه کرده بود باید راه‌حلی برای رفتارهای منفی ایران پیدا شود؛ اما این باز فاصله بسیاری با ادبیات پیشین داشت. این البته تنها نشانه تغییر مسیر نیست. ماجرای دیدارهای بغداد بغداد در این میان سوژه شایعات بسیاری بوده است. در این مدت، وزیر خارجه ایران از یک سو و رئیس سازمان سیا از سوی دیگر به عراق سفر داشته‌اند؛ البته هم‌زمانی و دیداری در سفرهای ظریف و ویلیام برنز در کار نبود. بااین‌حال در رسانه‌ها ادعای دیدار دیگری در بغداد مطرح شد؛ یک مقام امنیتی ایرانی که گفته شد نماینده شمخانی بوده است و یک مقام سعودی. این ادعا را سعودی‌ها رد کردند و ایرانی‌ها تأیید نکردند؛ اما عراقی‌ها این خبر را صحیح خواندند. سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز در پاسخ به سؤال در‌این‌باره، در عین خودداری از تأیید آن، از تغییر لحن سعودی‌ها استقبال کرد. بایدن، از ولیعهد تا ولیعهد تماس بایدن با ولیعهد امارات متحده عربی نیز در این میان اهمیت خاصی یافته است. در کنار رویکرد سرد بایدن به عربستان سعودی در مقایسه با سلفش دونالد ترامپ و نیز تمایل او به احیای دیپلماسی با ایران که در وین نمایان شده است، خبر سفر بن‌زاید به ریاض و ظریف به ابوظبی نیز به نظر بی‌ارتباط با این تماس نمی‌رسد. نکته دیگری که در این تماس درخور توجه است، مخاطب تماس است. اوایل دولت بایدن، وقتی از سخنگوی کاخ سفید درباره تماس احتمالی بایدن با محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی پرسیده شد، جن ساکی پاسخ داده بود رئیس‌جمهور آمریکا به‌عنوان شخص اول مملکت تنها با ملک سلمان، پدر بن‌سلمان، طرف مکالمه است. همان بایدن حالا با ولیعهد امارات گفت‌وگوی تلفنی داشته است. از تور رمضانی تا سفر فطریه خبر سفر ظریف بعد از عید فطر به ابوظبی در حالی می‌رسد که او در یکی، دو هفته گذشته به قطر، عمان، کویت و عراق سفر کرده بود. سفرهای او با مجموعه اتفاقاتی که پیش‌تر افتاده بود، تصویری از یک روند مثبت را شکل می‌داد. حالا با کنار هم گذاشتن اخبار رسمی و غیررسمی هفته‌ها و روزهای گذشته بین ایران، آمریکا، عربستان، عراق، قطر، کویت و حالا امارات متحده عربی، می‌توان به این نتیجه رسید که وزارت خارجه ظریف در دو پروژه مهم در مسیر موفقیت است. در‌حالی‌که سیدعباس عراقچی، معاون ظریف در وین، فرایند احیای برجام را دنبال می‌کند، خود ظریف در منطقه در حال حل تنش چندین‌ساله ایران با عربستان سعودی و متحدانش است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.