|

تدبیری برای توفان بحران‌ها

الهام فخاری-عضو شورای شهر تهران

گرماگرم توفان و درست در میانه بحران چیزهایی رخ داده‌اند. برخی کم آوردند و برخی فراتر از انتظار بوده و کار کرده‌اند. جمله‌ای هست که می‌گوید آدمی که از توفان، بخوانید بحران، زنده بیرون بیاید، متفاوت خواهد بود. فشارها و تنش‌های بحران سازه‌‌های فیزیکی و هم پنداره‌های شناختی و باورهای (ذهنی) را به چالش می‌کشند. چیزهایی در هم می‌شکنند، تاب‌آوری‌هایی نمود می‌یابد. چه بسا بحران خود بحران‌های دیگری بیفزاید و پیچیدگی‌ها بیشتر شود. افزایش تنش و فشارها به رفتارهای آنی، هیجان‌بنیاد و واکنشی دامن می‌زند. خشم و خشونت به خود یا دیگران، ترس و ناامیدی رفتارهای هیجان‌بنیاد را به پیش می‌برند و چه بسا به پیامدهایی جبران‌ناپذیر بینجامند. چند سال فشار تحریم‌های ظالمانه و بیش از یک سال فشار بحران همه‌‌گیری کووید۱۹ توان روانی و اقتصادی مردم را به چالش کشیده است. ناپایداری‌های اقتصادی، پیش‌بینی‌ناپذیری رویدادهای تعیین‌کننده، نوسان قیمت‌ها، گرفتارشدن در اوج و فرودهای کرونایی و درخانه‌ماندن‌های طولانی از یک سو، و از سوی دیگر فشاری که بسیاری از کسب‌وکارها را درهم شکسته، توان مردم را فروکاسته است. در چنین شرایطی مدیریت بحران بیش از همیشه جست‌وجو و به زبان آورده می‌شود. چارچوب مدیریت بحران دربردارنده پیشگیری از بحران‌های تازه، پیشگیری و کاهش آسیب‌ها، بسامان‌کردن شرایط، رسیدگی به گروه‌‌های در خطر و بازتوانی و زمینه‌سازی برای بازگشت به شرایط عادی است. امروز ما در میانه چند بحران تنش‌زا هستیم. خستگی جامعه چشمگیر است، فشار بر نهادها و سازمان‌ها فرساینده است و همچنان بیماری می‌تازد. برخی به نقد و برخی به دفاع می‌پردازند، کسانی هم از آب گل‌آلود بحران ماهی می‌گیرند و بر دشواری‌ها می‌افزایند. با این همه مردم از مدیریت ملی و محلی انتظار دارند بحران را مدیریت کنند. مدیریت بحران به فرماندهی مسلط، اقتدار بایسته، کل‌نگری و احاطه بر امور و پاسخ‌گویی به جامعه نیاز دارد. جامعه در میانه بحران به ازخودگذشتگی و همدلی نیاز دارد و چنین چیزی شدنی نیست مگر به پشتوانه اعتماد متقابل و امید به آینده. در شرایط دشوار امروز که بیماری جان بسیاری از عزیزان و شهروندان را گرفته، فشار اقتصادی بر مردم طاقت‌فرساست و ناپایداری‌های کسب‌وکارها چشمگیر شده، ما همگی باید نسبت به بحران ویرانگر دیگری هوشیار باشیم. بحران ناامیدی و بی‌اعتمادی توفان سهمگینی است که از دل بحران‌های بزرگ سر بر می‌کند. مدیریت ملی و محلی باید بتواند هم در مدیریت بحران‌ها استوار ایستادگی و جامعه را شایسته اداره کند و هم از بحران توفنده بی‌‌اعتمادی و ناامیدی پیشگیری کند. نیاز امروز ما برنامه جامع اقدام ملی برای گذار از چنین روزهای پرابهامی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.