|

بازی ظریفِ ظریف

‌محمدحسین یاوری

انتخابات 1396 برگزار می‌شود و قشر خاکستری کشور به‌دلیل بهبود شرایط اقتصادی متأثر از برجام یک‌صدا با شعار تا 1400 با روحانی، حسن روحانی را برای ادامه فعالیت تا 1400 انتخاب می‌کنند. در آن سوی آتلانتیک بخت با برجام محمدجواد ظریف همراه نبود و لویاتان (نماد دولت) جدید با نام دونالد ترامپ سکان کشتی آمریکا را به دست می‌گیرد و در 18 اردیبهشت 1397 به‌صورت یک‌طرفه از برجام خارج می‌شود. حال در مقابل دیدگان ظریف دو راه پیداست؛ راه اول، راه بی‌فرجام برای برجام است که مخالفان ابتدایی برجام آن را فریاد می‌زنند و خروج کامل از برجام است که در این صورت نه‌تنها ایران با تحریم‌های آمریکا روبه‌رو می‌شد، بلکه با تحریم‌های جهانی و سازمان ملل نیز روبه‌رو بود که شرایطی بدتر از اکنون به وجود می‌آمد. راه دوم که نیمش ننگ و نیمش نام است انتخاب می‌شود؛ ننگ آن توسط جبهه مخالف برجام چه در داخل و چه در خارج به اندازه نشان داده شده و روزبه‌روز مردم ناامیدتر می‌شوند، اما نیمه دیگر که انتخاب استادان و کارشناسان این زمینه بود یعنی ادامه برجام انتخاب می‌شود.

تفاوت تحریم دولت روحانی با تحریم دولت بهار سؤالی که بسیاری از افراد بیان می‌کنند، این است که مگر قبل از برجام و در دولت احمدی‌نژاد ایران تحریم نبود؟ پس چرا وضعیت دلار و اقتصاد نسبت به زمان دولت احمدی‌نژاد بدتر شد؟ پاسخ سؤال در سوییفت است. سوییفت یک سیستم مبادله ارزی از یک بانک داخلی به خارجی است که یکی از مهم‌ترین رکن‌ها در صادرات و واردات یک بازرگان و سیستم دولتی است. دولت جمهوری‌خواه ترامپ از اشتباه تحریمی باراک اوباما درس گرفت. این درس، این بود که زمان تحریم ایران از سوی اوباما در زمان دولت بهار سوییفت مانند باقی سیستم‌ها از ایران خارج شد و ایران به روش‌های گذشته مانند Telex روی آورد و در نتیجه تحریم‌ها را راحت‌تر دور زد و ارز بیشتر وارد کشور شد، اما در زمان ترامپ یک‌سری کالاها مانند خوراکی و بهداشتی معاف از تحریم شدند و سوییفت این بار برخلاف تحریم‌های زمان دولت بهار در ایران ماند و به رصد تجارت ایران پرداخت و مبادلات ارزی از یک بانک خارجی به داخلی یا برعکس سخت‌تر شد. مورد فرعی که باعث افزایش قیمت کالا شد، انتقال کالا به گمرک کشور واسطه است. پس در نتیجه پرداخت هزینه‌های گمرکی کشور واسطه و صادرات و واردات مجدد آن از کشور واسطه به اصلی، دو برابر نسبت به گذشته هزینه شد. مورد فرعی بعدی تحریم سیستم حمل‌ونقل ایران بود که در اینجا ایران مجبور شد اکثر مواقع از سیستم حمل‌ونقل کشور دومی استفاده کند که باز هم شرکت حمل‌ونقل خارجی از ترس تحریم آمریکا با ایران همکاری نمی‌کرد یا خود شرکت صادرکننده به ایران شرکت حمل‌ونقل پیدا نمی‌کرد. برای نمونه تنها ایرلاین ایرانی که توانایی انتقال تجهیزات پزشکی را دارد ماهان است که آن هم تحریم‌ شده و شرکت‌های خارجی نیز به‌سختی از ترس تحریم آمریکا کالاهای بهداشتی ایران را حمل‌ونقل می‌کنند. توافق ظریف با چین در اواخر سال 97 هستیم، کم‌کم به‌خاطر تحریم‌های آمریکا و خصوصی‌بودن شرکت‌های غربی و ترس از تحریم آمریکا، شرکت‌های غربی ایران را ترک می‌کنند. حال سؤال ایجاد می‌شود که چرا ترک کردند؟ دلیل آن این است که شرکت‌های خصوصی درآمد و ویژگی‌های بیشتری در آمریکا نسبت به ایران دارند. پس اگر خود شما هم بودید بازار ایران را ترک می‌کردید و به طرف سود بیشتر می‌رفتید. این خلأ ایجادشده در صنعت و اقتصاد ایران توسط شرکت‌های چینی تا حدودی جبران می‌شود؛ برای مثال تا قبل از تحریم گوشی‌های سونی در داخل ایران به فروش می‌رفتند، اما اکنون گوشی شیائومی جای آن را گرفته و مواردی از این دست در صنایع دیگر از نفت تا پزشکی موجود است. چین از این موضوع آگاه است که ایران تا آخر دنیا با غرب بد نیست و روزی می‌رسد که دوباره برجام احیا شود و در آن روز خدمات و کالاهای غربی جای کالا و خدمات چین را می‌گیرد و سهم چین از بازار ایران به حداقل می‌رسد. پس در فکر قراردادی بلندمدت برای کسب حداکثر سهم در بازار ایران است. در این بازی هر دو کشور سود می‌کنند و این‌طور نیست که برد کامل به نفع چین باشد، چون چین از تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران اطلاع دارد و خوب می‌داند قرارداد برد و باخت در ایران همان داستان قراردادهای انگلیسی و ایرانی زمان قاجار را دارد که با اعتراض مردم ایران فسخ شد. برد چین در این است که حداکثر ممکن بازار ایران را در صورت ورود غربی‌ها دارد و برد ایران این است که در صورت ادامه وضعیت تحریمی، تکیه‌گاهی داشته باشد و علاوه بر آن غرب را به دلشوره و اضطراب انداخته که ماهیت این قرارداد چیست و تا دیر نشده بهتر است برجام را احیا کند. نتیجه؛ ظریف و احیای برجام در دقیقه 90 لیگ 1400 دقیقه به دقیقه با نزدیک‌شدن به انتخابات 1400 برجام نیمه‌جان روحانی و ظریف به فرجام خود نزدیک می‌شود. با تغییر دولت در آمریکا و همچنین بسته‌شدن قرارداد 25ساله با چین و در مقابل به‌اضطراب‌افتادن غرب به‌دلیل ازدست‌دادن ناگهانی بازار ایران و از همه مهم‌تر ترس از اینکه نکند فردای بعد از انتخابات 1400، گروهی بر سر کار آمده که حالت ترامپی از نوع ایرانی را داشته باشند و مخالف تمام‌عیار دیپلماسی و غرب باشند، حال همه گروه‌ها در فصل بهار بر بالای پیکر نیمه‌جان برجام در وین جمع شده‌اند تا به کمک دکترین روابط بین‌الملل و دیپلماسی، پیکر مریض برجام را قبل از فرجام آن، در تابستان 1400 با سرپرستی دکتر محمدجواد ظریف، پزشک مورد تأیید چین، روسیه، اروپا و دوست بایدن رئیس‌جمهور آمریکا احیا کنند، قبل از آنکه طبیب سنتی جای پزشک حاذقی مانند ظریف را در ایران بگیرد. حال همه منتظر وزیدن یک دم مسیحایی بر پیکر بی‌جان برجام قبل از فرجام در وین هستند که نتیجه آن بازگشت اوضاع اقتصادی مانند به شرایط قبل تحریم‌ها و انتخابات 96 است که قشر خاکستری با قدرت گفتند با روحانی تا 1400.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.