نخستوزیر ژاپن، نخستین میهمان جو بایدن در کاخ سفید
چین، درد مشترک
شاید اگر چین به رتبه نخست نگرانیهای کاخ سفید صعود نمیکرد، کسی به غیر از یوشیهیده سوگا، نخستوزیر ژاپن، نخستین میهمان خارجی جو بایدن، رئیسجمهوری ایالات متحده در کاخ سفید بود. به گفته تحلیلگران ژاپنی و آمریکایی، علت اصلی انتخاب سوگا بهعنوان نخستین رهبر خارجی که با بایدن دیدار حضوری داشت، تشدید رویاروییها میان آمریکا و چین است و این مسئله ژاپن را به متحد اصلی واشنگتن در منطقه تبدیل کرده است. بایدن قصد دارد در راستای بخشی از رویکرد چرخش به ایندو-پاسیفیک که آن هم با هدف مهار چین انجام میشود، نقش بیشتری برای متحدان قدیمی چون ناتو، اتحادیه اروپا و همینطور دوستان منطقهای واشنگتن همچون ژاپن و هند تعریف کند. نخستین دیدار حضوری او با یک متحد آسیایی نیز شاهدی بر این ادعا است. از سوی دیگر، این نخستین سفر یوشیهیده سوگا به آمریکا از زمان انتصابش در این سمت نیز است. جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید پیش از ورود سوگا به ایالات متحده گفت: «در دیدار سران دو کشور آمریکا و ژاپن، رویکرد ما در برابر چین، همکاری و هماهنگی مشترک دو کشور درباره پکن مورد بحث و تبادل نظر قرار خواهد گرفت. همچنین تعهد مشترک دو کشور بر هستهایزدایی از کره شمالی و امنیت منطقهای نیز در دستور کار دیدار قرار دارد. رابطه آمریکا و ژاپن، طیف گستردهای از همکاریها را در بر میگیرد و این دیدار فرصتی خواهد بود تا این مسائل را رودررو به بحث و تبادلنظر بگذاریم». این در حالی است که انتظار میرود که به غیر از مسائل مورد اشاره سخنگوی کاخ سفید، رهبران دو کشور توافق کنند که جبهه متحدی در حمایت از تایوان تشکیل دهند؛ موضوعی که یکی از حساسترین مسائل در فهرست سیاست خارجی پکن محسوب میشود. آخرین باری که رهبران آمریکا و ژاپن در بیانیهای مشترک به مسئله تایوان ارجاع دادند، به سال ۱۹۶۹ بازمیگردد؛ زمانی که نخستوزیر وقت ژاپن گفت حفظ صلح و امنیت در «منطقه تایوان» برای امنیت کشورش مهم است. البته بعد از آنکه توکیو و پکن عادیسازی روابطشان را آغاز کردند، حساسیت این مسئله برای ژاپن از بین رفت. اما اکنون و با اوجگیری پکن در عرصه بینالملل و سیاستهای افراطی این کشور در برابر مسلمانان سینکیانگ چین و همچنین افزایش نفوذ بر هنگکنگ، دو کشور سعی دارند تا از این اهرم در برابر چین بهره ببرند. هرچند اینگونه به نظر میرسد که هر اقدامی از سوی واشنگتن با آنچه سوگا انتظارش را دارد، متفاوت باشد؛ نخستوزیری که سیاست مربوط به چین را از دولت قبل از خود به ارث برده است. در دکترین سیاست خارجی توکیو، ژاپن همواره به دنبال آن بوده که بین نگرانیهای امنیتی و روابط اقتصادی با چین، توازن و تعادل ایجاد کند. گواه این سخن، موضعگیریهای مقامهای ارشد وزارت خارجه ژاپن است. به گفته یکی از مقامهای ارشد این وزارتخانه چند روز پیش از این دیدار، هنوز این کشور درباره مسئله بیانیه مشترک تصمیم قطعی نگرفته و دو قانونگذار حزب حاکم ژاپن که در جریان بحثها بودهاند، گفتند مقامها نسبت به اینکه سوگا از بیانیهای قاطع در قبال تایوان حمایت کند، دچار اختلافنظر بودهاند. البته کاخ سفید نیز شرایط منطقهای توکیو را درک خواهد کرد. همانطور که یک مقام آمریکایی تأکید کرد که برای تأیید تمامی ابعاد به ژاپن فشاری وارد نخواهیم کرد. این دیپلمات آمریکایی افزود: همچنین روابط اقتصادی و تجاری عمیق میان ژاپن و چین را تصدیق میکنیم و نخستوزیر سوگا میخواهد که در مسیری محتاطانه قدم بردارد و ما به آن احترام میگذاریم. به گفته بسیاری از تحلیلگران، به نظر میآید تفاوت چندانی در سیاست خارجی دولت بایدن نسبت به آنچه در دولت دونالد ترامپ سلف او، پی گرفته میشد، مشاهده نمیشود. رئیسجمهوری لیبرال آمریکا نیز مانند ترامپ به دنبال منزویکردن چین از طریق شرکای منطقهای پکن است. او پذیرفته که شرایط امروز با سالهای حضورش در کسوت معاون اولی ریاستجمهوری تفاوت دارد و آمریکا دیگر به دنبال همدلی راهبردی با چین نیست و برخلاف آن دوران، واشنگتن تقریبا در تمامی جوانب در مقابل پکن قرار خواهد گرفت و در این مسیر به همکاری و مشارکت توکیو، دهلی و دیگر کشورهای آسیایی نیازی مبرم دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.