|

موفقیت در گرو همکاری‌های بین‌المللی است

بابک فرهادی

سالی که در آخرین روزهای آن به‌سر می‌بریم، برای بسیاری از مردم جهان سال سراسر تلخی بود. ویروس کرونا که از اواخر سال گذشته منتشر شده بود و در تمام سال جاری تاخت‌و‌تاز کرد. این ویروس تاکنون جان بیش از 2.6 میلیون نفر را گرفته است. چندی است که واکسیناسیون علیه این بیماری آغاز شده، اما تا اتمام واکسیناسیون در همه کشورهای جهان، راه درازی باقی مانده است و هنوز هم با وجود همه تلاش‌ها برای دوری از این ویروس، هر‌روزه افراد بسیاری جان می‌بازند. با وجود همه این مشکلات، سال جاری، سال خوبی برای کشور کوچک امارات متحده عربی بود.
-‌کشور امارات در سال جاری توانست فضاپیمایی را با موفقیت به مدار مریخ ارسال کند. این فضاپیما که «امید» نام دارد، در تقریبا هفت ‌ماه، ۴۸۲ میلیون کیلومتر مسافت را طی کرد تا اینکه روز سه‌شنبه ۲۱ بهمن (۹فوریه) به مقصد رسید. انجام موفقیت‌آمیز این مأموریت، افتخار بزرگی برای کشور امارات است؛ چراکه این کاوشگر، اولین مأموریت بین‌سیاره‌ای جهان عرب است که به مدار مریخ ‌رسیده است. به همین دلیل، کشور امارات از چند هفته پیش از رسیدن این کاوشگر به مقصد، به پیشواز موفقیت ماهواره امید رفته بود و مکان‌های دیدنی شهرهای خود را با چراغ‌های قرمز (به نشانه مأموریت به سیاره سرخ) تزیین کرده بود. برج خلیفه، نماد مشهور شهر دوبی نیز به رنگ قرمز درآمد و جشن‌هایی به‌مناسبت این رویداد تاریخی برگزار شد. برنامه‌ریزی‌های مقامات به‌گونه‌ای بود که ورود ماهواره به مدار مریخ هم‌زمان با پنجاهمین سال تأسیس کشور امارات انجام شود. مقامات اماراتی از این موفقیت به‌عنوان فرصتی برای تقویت «غرور ملی» استفاده کردند. دولت و کشور امارات تاکنون متکی بر اقتصاد نفتی بود، اما برنامه‌ریزی‌های مفصل این کشور در سال‌های اخیر برای خروج از اقتصاد نفتی، بسیار چشمگیر است، به همین دلیل این کشور در سال‌های گذشته در بخش علم و فناوری، بسیار سرمایه‌گذاری کرده است. این کشور پروژه اعزام کاوشگر به مریخ را هفت سال قبل در سال ۲۰۱۴ میلادی آغاز کرده بود و پیش از این نیز در سال ۲۰۱۹ نخستین فضانورد خود را با همراهی روس‌ها به ایستگاه فضایی بین‌المللی رساند.
-‌موفقیت ماهواره اماراتی در ورود به مدار مریخ یک پیشرفت درخور توجه در فعالیت‌های فضایی این کشور به شمار می‌رود. یکی از مهم‌ترین نکات در این مأموریت، همکاری‌های بین‌المللی برای انجام آن است. در طراحی و ساخت این ماهواره که در مرکز فضایی محمد بن‌راشد امارات انجام شده است، ۱۵۰ دانشمند اماراتی با ۲۰۰ محقق از دانشگاه‌های آریزونا، برکلی و کلرادوی آمریکا همکاری کردند. علاوه ‌بر این، یک موشک ژاپنی از مرکز فضایی تانه‌گاشیما واقع در استان کاگوشیمای ژاپن، کاوشگر «امید» را ۲۰ ژانویه ۲۰۲۰ به سوی مریخ پرتاب کرده بود.
-‌البته باید دانست با وجود آنکه این فعالیت فضایی امارات با استقبال جهانی مواجه شده بود، برخی از این دستاوردهای علمی کشور کوچک همسایه که به تعبیر آنها سابقه‌ای فقط 50‌ساله دارد، ناخرسند بودند و تلاش کردند با عبارت‌هایی مانند «شوآف فضایی امارات»، «امید دوپینگی» و «ذوق‌زدگی امارات از ماهواره‌ای که در آمریکا ساخته و از ژاپن پرتاب شد» این دستاورد امارات را که حاصل همکاری‌های بین‌المللی است، مخدوش کنند. اما باید دانست نه‌فقط کاوشگر امید که بسیاری از فضاپیماها و اصولا ابزارهای علمی در کشورهای مختلف ساخته می‌شود و استفاده و بهره‌برداری از آن نیز با همکاری‌های بین‌المللی صورت می‌گیرد. اگر همکاری بین‌المللی نقطه‌ضعف باشد و اگر بتوان به طراحی و ساخت ابزاری علمی، در کشوری دیگر خرده گرفت، این انتقاد به تلسکوپ و رصدخانه ملی ما نیز وارد است که در یک جا طراحی و در جایی دیگر ساخته شد، ولی در کشور ما نصب و در آینده از آن بهره‌برداری می‌شود. اما این همکاری بین‌المللی، موفقیتی برای کشور ماست و ما هم به‌درستی به موفقیت برای بهره‌برداری از این مشارکت بین‌المللی افتخار می‌کنیم.
-‌مدت مأموریت کاوشگر اماراتی دو سال تعیین شده و قرار است اطلاعات گوناگونی درباره وضعیت اقلیمی و جوی مریخ جمع‌آوری کند. دانشمندان امیدوارند بتوانند با داده‌های به‌دست‌آمده از این کاوشگر، مدل آب‌وهوایی مریخ را بازسازی کنند. «سارا الامیری»، وزیر علوم و تکنولوژی پیشرفته امارات، درباره برنامه پژوهشی این کاوشگر می‌گوید: «قرار است این کاوشگر داده‌های واقعی درباره مریخ را جمع‌آوری کند و به زمین بفرستد. چرا این کار مهم است؟ یکی از دلایل آن تغییرات آب‌وهوایی است. درک بهتر از تغییرات جوی مریخ به ما کمک می‌کند تا بتوانیم برای حل معمای مریخ و آنچه در آن سیاره می‌گذرد، آگاهی‌های بیشتری به دست آوریم. این کار حتی به ما کمک می‌کند تا تغییرات آب‌وهوایی سیاره زمین را نیز بهتر درک کنیم. این اطلاعات به ما کمک می‌کند تا بتوانیم قبل از فرستادن انسان به مریخ، بسیاری از چیزهایی را که ممکن است در آنجا با آن روبه‌رو شود، پیش‌بینی کنیم».
-‌همچنان‌ که پیش‌تر نیز گفته شد، در رأس این پروژه دانشمند جوانی است به نام «سارا الامیری» به‌عنوان وزیر علوم و تکنولوژی پیشرفته امارات. «سارا الامیری» متولد امارات است، اما اصالتا از بلوچ‌های ایران است و خانواده‌اش اهل نیک‌شهر ایران بودند. موفقیت این کاوشگر، نه‌فقط موفقیت امارات بلکه در نگاهی گسترده‌تر موفقیت زنان و موفقیت بلوچ‌های ایران هم محسوب می‌شود. هم‌اکنون در سیستان‌و‌بلوچستان استعدادهای فراوان دیگری مانند «سارا الامیری» هستند، اما چون امکانات در اختیارشان نیست، بسیاری از این استعدادها ناشناخته می‌مانند یا بدون شکوفایی پژمرده می‌شوند. موفقیت خانم «الامیری» به ما یادآوری می‌کند که ما مدیون فرزندان این خطه از خاک ایرانیم و برای پیشرفت آموزش در مناطق محروم مانند سیستان‌و‌بلوچستان باید بیشتر فعالیت کنیم. برای مثال معاون وزیر آموزش‌و‌پرورش بهمن سال جاری (یعنی حدود یک ‌سال پس از همه‌گیر‌شدن کرونا)، گفت سه میلیون دانش‌آموز معادل 28 درصد کل دانش‌آموزان کشور به‌دلیل فراهم‌نبودن زیرساخت‌های اینترنتی و همچنین نداشتن تبلت یا گوشی تلفن همراه هوشمند از تحصیل مجازی و آموزش در شبکه شاد محروم هستند.
-‌متأسفانه کشور ما با وجود داشتن استعدادهای فراوان، نتوانسته است اولین و ضروری‌ترین لوازم را برای تحصیل فرزندان این خاک فراهم کند. واقعیت آن است که «سارا الامیری» و امثال «الامیری»ها در ایران بسیارند و مانند «سارا» در سیستان‌و‌‌بلوچستان و دیگر مناطق ایران محروم فراوان‌اند، اما کسی زحمت کشف و پرورش این استعدادها را به خود نمی‌دهد. بسیاری از فرزندان ایران، پیش از این در بسیاری از مؤسسه‌های علمی و پژوهشی جهان مشغول تحقیق بودند و اگر ما مقدمات عدالت آموزشی را مهیا و لوازم تحصیل همه فرزندان ایران را فراهم آوریم، در آینده نیز شاهد درخشش ذهن‌های زیبای فرزندان کویر خواهیم بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.