افزایش سرمایه و دلایل اهمیت آن در فعالیتهای اقتصادی
الهه ظفری
هر واحد فعال اقتصادی پس از گذشت چند سال از شروع کسبوکار خود بهمنظور ارتقا و رشد یا حفظ جایگاه در صنعت و حتی شاید صرفا برای ادامه بقا نیاز به تأمین مالی را احساس میکند. در گذشته معمولا این تأمین مالی ازطریق بانکها صورت میگرفت، اما امروزه شرکتهای پذیرفتهشده در بورس برای تأمین مالی موردنیاز خود از بستر بازار سرمایه اقدام میکنند. افزایش سرمایه به شرکتها کمک میکند تا با جمعآوری منابع مالی ارزانقیمت برای توسعه، نیازی به درگیری با سیستم بانکی پیدا نکنند و در گیرودار انواع وثیقهگذاریها و ضمانتها و پرداخت بهرههای سنگین قرار نگیرند.
افزایش سرمایه اکثرا برای تأمین منابع مالی جدید برای گسترش فعالیتهای شرکت یا اصلاح ساختار مالی شرکت انجام میشود و از چهار محل سود انباشته (سهام جایزه)، آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران، تجدید ارزیابی داراییها و روش صرف سهام صورت میگیرد. معمولا افراد در زمان مواجهه با اخبار مبنیبر افزایش سرمایه شرکتها بیشتر براساس نوع افزایش سرمایه و اینکه از کدام محل است درب آن تصمیم میگیرند و به نوعی اینکه افزایش سرمایه از کدام محل باشد در ذهن افراد جایگاه متفاوتی دارد. برای مثال افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی را بهطورکلی جذابتر از آورده نقدی سهامداران تلقی میکنند. اما نکته بسیار حائز اهمیت در بحث افزایش سرمایه چرایی آن است؟
اگر شرکتها برای تأمین منابع مالی در راستای یک طرح توجیهی خاص و بهمنظور بهبود فرایند کلی عملیات شرکت یا بهبود در وضعیت سودآوری، توسعه و رشد، اقدام به افزایش سرمایه کنند، باعث جذابیت افزایش سرمایه است نه اینکه این افزایش سرمایه از کدام محل صورت میپذیرد. در این موارد معمولا شرکتها به ورود نقدینگی واقعی (نه تغییر در حسابها) نیاز دارند و از محل آورده سهامداران اقدام میکنند که ممکن است با استقبال سهامداران روبهرو نشود. از طرفی برخی شرکتها بهدلیل عدم توانایی در پرداخت سود به سهامداران ممکن است اقدام به افزایش سرمایه از محل مطالبات حال شده کنند یا به دلیل مشکلات ساختار مالی دست به افزایش سرمایه بزنند. شرکتهایی که مشمول ماده ۱۴۱ شده و با زیان انباشته ممکن است اقدام به افزایش سرمایه از تجدید ارزیابی داراییها کنند و... که تمام این موارد نشاندهنده این است که دلیل افزایش سرمایه بهبود عملکردی شرکت نبوده و جدا از اینکه از کدام محل صورت میگیرد قرار نیست بهواقع تأثیر مستقیم در جهت تقویت عملکرد شرکت داشته باشد. بررسی این موضوع که پس از ورود منابع نقدی جدید به شرکت یا حفظ منابع در دل شرکت در نهایت چه
تأثیری بر درآمد آن خواهد داشت مهمترین نکته درخصوص تصمیمگیری برای شرکت یا عدم شرکت در افزایش سرمایه است. توجه به این نکته ضروری است که دلیل افزایش سرمایه بسیار مهمتر از روشی است که افزایش سرمایه ازطریق آن صورت میگیرد.
در بحث افزایش سرمایه مانند بسیاری از مباحث مالی دیگر، نگاه از جانب سهامدار و شرکت به این موضوع متفاوت است. به همین دلیل معمولا افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی داراییها و سود انباشته از آنجا که بر تعداد دارایی افراد اضافه میکند و معمولا در بازارهای رو به رشد پس از بازگشایی قیمت سهم افت پیدا نمیکند از دید سهامداران جذابتر از سایر روشهاست؛ اما از دید شرکت، هرچه افزایش سرمایه باعث ورود نقدینگی واقعی به داخل شرکت شود (صرفا بحث تبدیل حسابها و حسابداری نباشد) و منابع جدید وارد شرکت کند، جذابتر خواهد بود. در سال ۱۳۹۸، از مجموع ۶۴۷,۴۷۰ میلیارد ریال افزایش سرمایه حدود ۴۸ درصد از محل تجدید ارزیابی داراییها و ۴۰ درصد از محل اندوخته، سودانباشت و صرف سهام بوده است.
در پنج ماه نخست سال جاری از کل ۷۵۱,۹۰۱ میلیارد ریال افزایش سرمایه ۸۷ درصد از محل تجدید ارزیابی داراییها بوده است که نسبت به کل سال گذشته بیش از دو برابر رشد از محل تجدید ارزیابی داشتهایم. به نظر میرسد به دلیل تورم بالای حاکم بر اقتصاد کشور و رشد قابلتوجه ارزش داراییهای شرکتها، افزایش سرمایه از این محل برای شرکتها و سهامداران جذابیت پیدا کرده است؛ بهطوریکه بررسی روند قیمت سهام این شرکتها گواه اهمیت موضوع افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی در نگاه سهامداران است. از جمله مزیتهای افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی داراییها، امکان خروج از ماده ۱۴۱ قانون تجارت، افزایش کارایی اطلاعات و بهروزرسانی صورتهای مالی، تقویت ظرفیت تأمین مالی، واقعیترشدن وضعیت صورتهای مالی و... است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.