|

مدال نوبل داخل افق رویداد

سال میلادی گذشته برای برندگان جایزه نوبل سرشار از شگفتی بود و یکی از آن رویدادهای شگفت‌انگیز جایزه نوبل فیزیک بود که به سه پژوهشگر رسید. به یک اخترشناس زن از دانشگاه کالیفرنیا و یک اخترشناس مرد از مؤسسه ماکس پلانک آلمان. این دو نفر، «آندره‌آ گز» و «راینهارت گنزل»، هر دو رصدگران زبردستی هستند که مستقل از هم اما هم‌گرا، با استفاده از فن‌های رصدی مدرن موفق شدند نه‌تنها ثابت کنند در مرکز کهکشان راه شیری سیاهچاله‌ای خفته است، بلکه برخی ویژگی‌های آن را هم با دقت بالایی اندازه‌گیری کردند. اگر بخواهیم خیلی دقیق صحبت کنیم، آن‌گونه که سایت رسمی جایزه نوبل هم نوشته، این دو رصدگر کارکشته با بررسی مدار ستارگانی که در نزدیکی مرکز کهکشان قرار دارند، نشان دادند که جرمی بسیار چگال و پرجرم در مرکز کهکشان حکمرانی می‌کند و گرانش پرقدرت آن بر مدار ستارگان تأثیری انکارناپذیر دارد. پذیرفتنی‌ترین نظریه هم این است که نام آن جرم ابرسنگین چگال مرکزی را سیاهچاله بگذاریم و به آن خوشامد بگوییم. اما «راجر پنروز»، دانشمندی که در آستانه 90سالگی جایزه نوبل را بعد از چندین جایزه معتبر که قبلا دریافت کرده بود، در دست گرفت؛ پیش‌ازاین هم نوشته بودم که برای مدال نوبل افتخاری است که در دستان دانشمندی همچون «پنروز» باشد؛ «پنروز» بخش مهمی از عمر علمی‌اش را صرف کاویدن در دل معادله‌های نسبیت عام اینشتین کرده و نشان داده سیاهچاله‌ها پیامد مستقیم و اجتناب‌ناپذیر نسبیت عام است. تحقیقات روی سیاهچاله‌ها نیم‌قرن است که پرحرارت باقی‌ مانده و بی‌شک سال‌های پیش‌رو هم به همین شکل سپری خواهد شد. حالا می‌دانیم در مرکز کهکشان راه شیری، مثل خیلی از کهکشان‌ها سیاهچاله‌ای آرمیده است. امواج گرانشی را آشکارسازی کرده‌ایم و نخستین تصویر از سیاهچاله را که با بهره‌گیری از فناوری و برنامه‌نویسی و شبیه‌سازی پیشرفته گرفته شده است، هم در اختیار داریم. امروز در آستانه اتمام قرن بنا به تقویم خورشیدی، نوید این را می‌دهم که آن تصویر زیبا به‌زودی در کتاب‌های درسی کشورهای حامی علم دیده خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.