|

کلامی درباره «اسماعیل سعادت» (۱۳۰۴ - ۱۲ شهریور ۱۳۹۹)

مجمع علم و اخلاق و نجابت و فروتنی

لطف‌الله ساغروانی.مدیر پیشین انتشارات هرمس

وقتی که در سال‌های نوجوانی، برای نخستین‌بار کتاب «تلخکامی‌های سوفی» را دیدم هیچ‌گاه فکر نمی‌کردم روزی این سعادت نصیب من بشود که با آفریننده ترجمه فارسی آن آشنا شوم و توفیق زیارت او را داشته باشم. سال‌ها بعد و در آغاز کار انتشارات هرمس، به استاد سعادت پیشنهاد ترجمه کتاب دیگری از کنتس دوسگور را دادم که ایشان بزرگوارانه پذیرفتند و کتاب «ژان غرغرو و ژان خنده‌رو» پس از چندی منتشر شد. در دهه‌های 40 و 50 نشریه پیک برای دانش‌آموزان دبستان و دبیرستان منتشر می‌شد و استاد سعادت نقش مهمی در نشریه پیک ویژه دبیرستان داشتند. همه اینها نشان‌دهنده توجه ایشان به کودکان و نوجوانان است. استاد سعادت حق بزرگی هم بر گردن من و انتشارات هرمس دارند. ترجمه‌های ایشان حاصل انتخاب هوشمندانه و نظم و پشتکار بود. مثلا زمانی که ترجمه آثار ارسطو را آغاز کردند، برای ترجمه هر اثر ترجمه‌های مختلف انگلیسی و فرانسه را، حتی‌الامکان، تهیه می‌کردند و همین امر موجب می‌شد که کار ترجمه آهسته ولی با دقت هرچه تمام‌تر پیش برود. گمان می‌کنم که در ترجمه‌های اخیر، مثل «خطابه»، تعداد بیشتری از منابع را به نسبت ترجمه‌های پیشین خود از «در کَون و فساد» یا «در آسمان» در اختیار داشتند. به یاد می‌آورم که برای ترجمه کتاب «خطابه»، ترجمه‌هایی از زبان انگلیسی و فرانسه در اختیار داشتند و من هم در سفر کوتاهی که به فرانسه داشتم، موفق شدم دو ترجمه دیگر برای ایشان بیابم. استاد دکتر معصومی‌همدانی هم ترجمه‌هایی از آثار ارسطو در اختیار ایشان گذاشته بود و دوست نازنین دکتر محمدجواد اسماعیلی نیز تا آخرین روزها منابع مورد نیاز استاد سعادت را در اختیار ایشان می‌گذاشت. هنگامی که «تاریخ فلسفه» امیل بریه را در دست ترجمه داشتند، موفق شدم ترجمه عربی آن را هم پیدا کنم و در اختیار ایشان بگذارم. طبعا ایشان کتاب را از زبان اصلی یعنی فرانسه ترجمه می‌کردند و ترجمه انگلیسی اغلب مجلدات را داشتند و در صورت لزوم به ترجمه‌های انگلیسی و عربی هم نظری می‌انداختند. چنین دقت و اهتمامی در ترجمه یک متن فلسفی، به گواهی انبوه ترجمه‌های متون فلسفی در سال‌های اخیر، بی‌نظیر است. یک بار که پیگیر ترجمه مجلدات بعدی تاریخ فلسفه امیل بریه بودم، ایشان فرمودند که به بحث فیخته رسیده‌اند و برای آشنایی بیشتر با اندیشه او تصمیم گرفته‌اند ابتدا رساله کوتاهی را از او ترجمه کنند و بعد کار را ادامه دهند که چنین نیز شد. استاد سعادت مجمع علم و اخلاق و نجابت و فروتنی و نادره روزگار ما بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.