غم نان و غم جان
قادر باستانی- پژوهشگر ارتباطات و رسانه
این روزها همه حرف و حدیث مردم در خانه و بیرون، درباره کرونا یا اقتصاد و معیشت و گرانی سرسامآور است. انگار در هرم نیازهای مازلو به پایینترین مرتبه نیاز بشر سقوط کردهایم. کاش اهالی سیاست میفهمیدند غم نان یعنی چه؟! دیدن چهره زرد و تکیده مردم بینوا ناراحتکننده است که هر روز در پی لقمهای نان برای اهل و عیال خود در عذاباند و قیمتهای کمرشکن و فزاینده، حساب خالی و قرض و قسط عقبافتاده، نایی برای نشاط و زندگی برایشان باقی نمیگذارد. زجرآورتر از اینها، دیدن چهره گلگون و فربه پولدارانی است که بیتوجه به آلام بینوایان، با خرید و مصرف متظاهرانه و نمایش آن در فضای مجازی، تمایز طبقاتی خود را به رخ فقیر بیچارهها میکشند. نوباوگان و جوانان، در معرض انبوه تصاویر و ویدئوهای به نمایش درآمده از زندگیهای لوکس طبقات برخوردار در اینستاگرام و سایر رسانههای اجتماعی، آه حسرت میکشند و برایشان احساس محرومیت و نارضایتی و شکاف طبقاتی، پررنگتر از گذشته جلوهگر میشود. شاید آزار و اذیتهای مجازی، فحاشی و بزهکاری جوانان و انواع کجروی اجتماعی، ریشه در این محرومیت اقتصادی داشته باشد. برخی رسانهها با نمایش رنگین امتیازات طبقه خاص و مانور تجمل برخورداران جامعه، نمک بر زخم میپاشند و بیش از پیش، این حس محرومیت بینوایان را تشدید میکنند. سیاسیون هم چپ و راست، درمانده از یک حکمرانی خوب، همدیگر را نشانه گرفته و مقصر وضع حال نشان میدهند و مردم خسته از قال و مقال آنها، چشم به آسمان دوختهاند. میگفتند ترامپ برود، گشایشی حاصل میشود. آمدن بایدن، بارقه امیدی در چشم بیرمق مردم روشن کرد، اما انگار بازی روزگار با مردم ایران، رندانه پیچ و تاب میخورد و میل به سکون و آرامش ندارد. بیماری کرونا، مرگ را جلوی چشم مردم آورده و سببساز «غم جان» شده و احوال ناگوار بازار، «غم نان» را شدت بخشیده و هر دو توأمان روزهای سختی را بر مردم سرزمینمان جاری کرده است. در این شب عید که چشم کودکان و جوانان به جیب پدر است، عرق شرم بر چهره سرخ پدر مینشیند و دوختن دخل و خرج ماهانه خانواده به هم، هنری بزرگ شده است که هر روز دشوارتر میشود. اقشار طبقه متوسط که دستشان به دهانشان میرسید، بیشترین ضربه را در این وانفسای معیشت خوردهاند و با ناچاری و درماندگی، شرایط را تحمل میکنند. سیاستپیشگان، مستظهر به بودجههای میلیاردی، در جای گرم و نرم، نشسته و دستور صادر میکنند و خبری از این دوگانه غم نان و غم جان ندارند. آنها سرگرم بازی شطرنج سیاسی هستند و وقتشان صرف تر و خشک کردن مهرههایشان برای بازی انتخابات آتی میشود. پارلماننشینان که خیری از مشارکت عمومی ندیدهاند، پس وامدار مردم نیستند و مصوباتشان، عموما تقویت حداکثری جبهه خودیشان است. ثروتمندان نوکیسه هم غم نان ندارند و پیش این مردم بینوا، با ماشینهایشان و خریدهای آنچنانی و زندگی مطنطنشان، مانور تجمل میدهند. قطببندی بزرگی ایجاد شده؛ شکاف میان برخورداران و تهیدستان. طبقه متوسط جامعه هر روز که میگذرد بیشتر به قعر طبقه ضعیف سقوط میکند. جوانان تحصیلکرده، ناامید از یافتن شغل، شرمنده بر سفره پدر نشستهاند و ناگزیر صبوری میکنند. چه استعدادهای درخشان و نخبگان نادری که برای مهاجرت از این سرزمین صف بستهاند. شاید غم نان و غم جان برطرف شود، باز اصرار به رفتن داشته باشند. آنها غرورشان پایمال شده و چنان آزردهخاطر از اهالی سیاست هستند که قانعکردنشان به ماندن، کاری سخت و ناشدنی مینماید. حکمرانی آن نیست که آرمانهای زیبایی ردیف شود و مدام نوید رسیدن به آن بدهند، بیآنکه در عالم واقع نشانههایی از نزدیکشدن به آن آرمانها، حتی در افق پیدا باشد. حکمرانی خوب آن است که وضعیت رو به سمت بهبود برود. حال رسانهها، نماینده و زبان گویای مردم باشند و این خواسته بحق مردم را مطالبه کنند. درست است که روزنامهنگاران شریف سرزمینمان خیلی هزینه دادند، اما نسل روزنامهنگار، وظیفه مطالبه از حکمرانی دارد. باید بپرسند نقشه راهشان چیست؟ مردم تا کی باید صبوری کنند؟ مردم ما انقلاب کردند که دنیا و آخرتشان آباد شود. آنها همیشه هم در هر شرایط سختی پای کار بودند، پس باید پاسخگوی این مردم نجیب باشند. شکستن کاسهوکوزهها بر سر دولت و عبور از پاسخگویی درست، راه به جایی نمیبرد. مردم ما وضع کشورهای دیگر را میبینند که چطور برای مقابله با بیماری کرونا، برنامه مصونسازی با واکسن را بهسرعت اجرا میکنند و آن را با شرایط کُند کشورمان مقایسه میکنند. آنها پیشرفتهای اقتصادی و فرهنگی کشورهایی را شاهد هستند که بهمراتب ضعیفتر از ما بودند و اکنون گوی سبقت را ربودهاند. کارنامه دولتهای گذشته و حال هم نشان میدهد ایراد کار فقط در عملکرد دولتها نیست. کاش مسئولان با مردم روراست باشند و خود را در غم جان و غم نان مردم نجیب ایرانمان شریک کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.