|

نقش خانواده در پیشگیری از اعتیاد جوانان

سرتیپ دوم علی آزادی، فرمانده انتظامی استان کردستان: خانواده به‌عنوان اولین، کوچک‌ترین، اساسی‌ترین و پایدارترین واحد اجتماعی شناخته می‌شود که برای رفع نیازمندی‌های اساسی انسان و بقای جامعه لازم است. این نهاد از طریق ازدواج تشکیل می‌شود و در جوامع مختلف یکی از عوامل مهم در شکل‌‌گیری شخصیت و جامعه‌پذیری افراد تلقی می‌شود. یکی از مهم‌ترین وظایف پدر و مادر در این واحدهای اجتماعی، تربیت‌کردن فرزندان صالح است؛ زیرا بنیان اولیه این فرزندان در بطن خانواده شکل می‌گیرد. در وهله دوم نیز گروه‌های هم‌سالان، دوستان و هم‌کلاسی‌ها هستند که در رشد اجتماعی فرد تأثیرگذار بوده و در فرایند جامعه‌پذیری آنها مداخله می‌کنند. در این راستا نگاه ویژه والدین به حریم خانواده و بذل توجه به آن می‌تواند اعضای خانواده را از بسیاری کژی‌ها و انحرافات دور نگه دارد. از بین‌رفتن حریم خانواده می‌تواند زندگی اعضای آن را از شکل عادی خارج کند و منجر به اختلافات خانوادگی، انحرافات رفتاری، شکاف عاطفی میان والدین و فرزندان، جدایی عاطفی پدر و مادر، جدایی‌ها، چندهمسری و... شود که در دراز‌مدت می‌تواند اثرات سوئی بر رفتار و کنش فرزندان داشته باشد. اعتیاد از آن دسته انحرافات و آفت‌های اجتماعی است که یکی از دلایل اصلی آن می‌تواند نتیجه عدم توجه کافی به حریم خانواده از جانب والدین و در نهایت به‌وجود‌آمدن خلأ ارتباطی و عاطفی بین خانواده و فرزند باشد. اعتیاد به‌عنوان غده‌ای چرکین در بدنه خانواده است که چهره این واحد اجتماعی را دچار زوال و فروکاست می‌کند. غالبا اعتیاد از خانواده آغاز می‌شود. اکثرا مشاهده می‌شود فرزندانی که والدینشان به مصرف مواد مخدر معتاد شده‌اند یا خانواده‌هایی که کانون تنش و ناآرامی بوده یا خانواده‌هایی که در آنها فرزندان، شاهد جدایی والدین خود از یکدیگر بوده‌اند، بیشتر از دیگر خانواده‌ها از اعتیاد فرزندان خود به‌ویژه در سنین پایین رنج می‌برند. این کژکارکردهای خانواده به تدریج، زوال و تنزل سرمایه اجتماعی آن را به همراه خواهد داشت. از آنجا که رفتار والدین بی‌تردید در کردار آینده فرزندان نقش اساسی دارد، توجه آنان به رفتار میان‌‌فردی‌شان می‌تواند از بسیاری معضلات متعاقب پیشگیری به عمل آورد. والدین به‌عنوان اولین معلمان و موجه‌ترین افراد، مستقیم و غیرمستقیم، رفتار خوب و بد را به فرزندان خود آموزش می‌دهند؛ در واقع، والدین نخستین الگوها و نمادهای رفتاری، گفتاری و کرداری فرزندان خود هستند. بنابراین نباید انتظار داشت که خود رفتار ناپسندی داشته، ولی فرزندان سالمی را تحویل جامعه دهند. روابط خانواده‌ها در ساختار شخصیت نوجوانان و جوانان بسیار مهم است و باید پیگیری و پیشگیری به‌عنوان دو عامل مهم در خانواده‌ها نهادینه شده و سعی بر آن باشد تا برای داشتن جوانانی سالم، در ارتقای سرمایه اجتماعی خانواده بیش از پیش تلاش کنند. در واقع توجه به بنیان خانواده از طرف والدین می‌تواند خانواده‌ها را از بسیاری معضلات و مشکلات متعاقب دور نگه دارد. فرزندان نخستین رفتارها و کردارها را از والدین خود یاد گرفته و از رفتار، کردار و گفتار آنان الگوبرداری می‌کنند. با این وصف، بازخورد رفتار والدین با یکدیگر و با فرزندان‌شان، در آینده به خود آنها بازمی‌گردد. محیط امن و با‌ثبات خانوادگی می‌تواند در پویایی کارکنان در محیط کار نیز تأثیر مستقیم داشته باشد؛ بنابراین کارکنان با ایجاد ثبات و آرامش در میان اعضای خانواده و پیروی از هنجارهای ارزشی و اعتقادی می‌توانند در تربیت فرزندان خود گام برداشته و آنان را از بسیاری دام‌های پیش‌رو در جامعه دور نگه دارند. از طرفی نیز تمسک به سیره انبیا، اولیا و صالحان نیز می‌تواند چراغی درخشان در مسیر نیل به رستگاری خانواده باشد. پیشنهادها و راهکارها 1. رفتار، کردار و گفتار والدین با همدیگر توأم با احترام و رعایت حقوق همدیگر باشد؛ به‌طوری‌که فرزندان این صمیمیت و تعاون را میان والدین خود بعینه مشاهده کنند. چنین تعاملی میان والدین می‌تواند الگویی ماندگار در ذهن فرزندان ایجاد کند. ۲. پرهیز از بحث و تنش‌هایی که می‌تواند محیطی پرتشنج برای فرزندان فراهم کند. حتی‌الامکان اختلاف‌نظرها پیش‌روی فرزندان بازگو نشود؛ زیرا فرزندان برداشت‌های سوئی از آن خواهند داشت. ۳. ایجاد محیط دوستی و رفاقت میان فرزندان و والدین‌شان؛ به‌طوری‌که فرزندان از درون تمایل داشته باشند دغدغه‌ها و مسائل خود را با والدین در میان بگذارند. 4. لزوم هوشیاری والدین در توجه وافر به گروه‌های دوست که فرزندان به آنها تعلق دارند. این گروه‌ها می‌توانند هم زمینه ارتقای رفتاری- تربیتی و هم انحراف فرزندان را به همراه داشته باشند؛ بنابراین والدین باید کنترل و نظارتی نامحسوس بر دوستان فرزندان خود داشته باشند. ۵. مدیریت فضا و زمان باید به‌گونه‌ای باشد که بتوان فضایی عاطفی را در حد مطلوب به فرزندان اختصاص داد و دغدغه‌های شغلی و روزمره زندگی سبب نشود که از احوال فرزندان‌مان غافل بمانیم. ۶. تشویق و ترغیب فرزندان به شرکت در کلاس‌های علمی‌فرهنگی و باشگاه‌های ورزشی برای مشغول‌کردن آنها به فعالیت‌های سازنده و دورنگه‌داشتن‌‌شان از افکار سوء. ۷. الگوسازی از چهره‌های ملی-ارزشی برای فرزندان و سوق‌دادن آنها به مطالعه داستان زندگی این چهره‌ها.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.