|

تسلیحات آلمانی در خاورمیانه

محمود فاضلی : دولت آلمان در سال 2002 مجوز درخواست سلاح به ارزش بیش از یک میلیارد یورو را به کشورهایی صادر کرده که در جنگ و اختلاف‌های یمن و لیبی سهیم هستند. صدور مجوز برای صادرات سلاح تا آخر سال 2020، فقط به مصر بالغ بر 752 میلیون یورو بوده است. در سال گذشته از سوی دولت آلمان مجوز صدور سلاح به قطر به ارزش 305 میلیون یورو، به امارات به ارزش 51 میلیون یورو، کویت به ارزش 24 میلیون یورو و 23 میلیون یورو به ترکیه و برای بحرین و اردن نیز به ارزش هر‌کدام یک‌میلیون‌و‌نیم یورو صادر شده بود. در یمن ائتلافی به رهبری عربستان علیه جنبش حوثی‌ها که در حال جنگ هستند، شکل گرفته است. امارات، مصر، کویت، اردن و بحرین جزء این ائتلاف هستند که البته جنگ‌کننده اصلی در یمن، عربستان است. در لیبی نیز قطر و ترکیه با دخالت نظامی خود از دولت به رسمیت شناخته‌‌شده در طرابلس حمایت می‌کنند. آلمان در میان پنج صادرکننده اول تسلیحات در جهان قرار گرفته است. اگرچه پس از رکورد ثبت‌شده در سال 2019، روندی نسبتا نزولی درخصوص صدور مجوز صادرات سلاح آلمانی در سال 2020 قابل مشاهده بود، اما حجم تسلیحات و دیگر ادوات نظامی به منطقه پر از درگیری خاورمیانه، همچنان بسیار بالاست. در قرارداد تشکیل دولت ائتلافی آلمان، موسوم به «دولت ائتلافی بزرگ» میان «دموکرات‌مسیحی‌ها» و «سوسیال‌دموکرات‌ها»، قید شده که آلمان ملزم به توقف ارسال تسلیحات به کشورهایی است که به صورت مستقیم در درگیری‌های یمن مشارکت دارند. این توافق به‌جز برای عربستان و آن‌‌هم به ‌دلیل تحولات مربوط به قتل جمال خاشقجی، درباره دیگر کشورها هیچ‌گاه به صورت کامل اجرا نشد. این ممنوعیت درخصوص سودان و یمن نیز رعایت شده است. طبق مجوزهای صادرشده برای صادرات تسلیحات آلمانی در سال 2020 نیز کشورهای عربی مهم‌ترین دریافت‌کنندگان تسلیحات آلمانی خواهند بود. با وجود تمدید ممنوعیت فروش سلاح به عربستان، روند رو به رشد صادرات تسلیحات به کشورهای عربی از آغاز هزاره سوم میلادی و به‌ویژه از سال 2010 به بعد، همچنان ادامه پیدا می‌کند. مجوزهای صادرات تسلیحات آلمانی به کشورهای عربی، 32 درصد مجموع مجوزهای صادرات تسلیحات آلمان را شکل می‌دهد. سهم مجوزهای صادرات سلاح‌های کوچک 8.5 درصد است. این موضوع با توجه به تحولات منطقه، مسئله‌ساز است؛ چرا‌که در سال‌های گذشته سیاست خارجی مهم‌ترین کشورهای دریافت‌کننده این تسلیحات دچار تغییراتی شده است؛ رفتار آنها کمتر قابل پیش‌بینی بوده و آنها به سمت‌و‌سویی پیش می‌روند که از ابزار نظامی برای رسیدن به منافعشان استفاده می‌کنند. صادرات تسلیحات می‌تواند درگیری‌های خاورمیانه و شمال آفریقا را بیش از گذشته شعله‌ور کند. در سال‌های اخیر آلمان سعی کرده حضور مؤثری در بازار تسلیحاتی خاورمیانه داشته باشد. در این راستا فروش تانک‌های لئوپارد به عربستان و زیردریایی‌های کلاس دولفین به اسرائیل و پیشنهاد فروش هواپیماهای جنگنده به امارات از مهم‌ترین موارد فروش تسلیحات آلمان در منطقه است. یکی از کشورهای دریافت‌کننده تسلیحات آلمان، مصر است که امسال در صدر فهرست کشورهای مقصد صادرات تسلیحات آلمان قرار گرفت. آلمان به رژیم نظامی مصر چهار زیردریایی تیپ 209 صادر کرده است. این زیردریایی طبق استاندارد 62 متر طول دارد و به 14 اژدر مجهز است. اولین زیردریایی این مدل، یعنی «S41»، در ماه دسامبر 2016 به ناوگان دریایی مصر اضافه شد. آلمان تا سال 2024 به دولت بسیار بدهکار مصر سلاح‌های جنگی به ارزش دو‌‌و‌نیم میلیارد یورو صادر خواهد کرد. روابط تسلیحاتی آلمان با مصر در شرایطی ادامه دارد که طبق آخرین گزارش سازمان عفو بین‌الملل، وضعیت حقوق‌ بشر در مصر تحت ریاست‌جمهوری سیسی، به پایین‌ترین سطح خود رسیده است. هزاران نفر ماه‌‌ها یا سال‌‌ها در شرایط غیر‌انسانی در زندان‌های پرازدحام و شلوغ بازداشت هستند. سخنگوی سیاست خارجی فراکسیون در بوندستاگ می‌گوید: «در ارتباط با مصر ما یک‌سری منافع داریم که سعی می‌کنیم عمل‌گرایانه آنها را عملی کنیم. البته اولین هدف ما تأمین ثبات است. دولت مصر خیلی دوست دارد این کشتی‌های جنگی را داشته باشد و به میزانی که ما بتوانیم مطابق خواسته‌های قاهره عمل کنیم، آن‌وقت شاید فرصت تأثیرگذاری بر سیاست این کشور را به دست آوریم. مصر بخشی از اتحادی است که به رهبری عربستان، شهرهای یمن را بمباران و بنادر این کشور را محاصره دریایی می‌کند. در اصل هیچ مشكلی در تأمین سلاح‌های جنگی قاهره از سوی آلمان نمی‌بینم». طبق آخرین محاسبات عمومی ناتو، هزینه‌های دفاعی آلمان در سال 2020 با سهم تولید ناخالص داخلی 1.57‌ درصدی مطابقت داشته است. افزایش بودجه نظامی با وجود رکود اقتصادی ناشی از بحران کرونا انجام می‌گیرد. بر اساس گزارشی از اشپیگل، تجزیه ‌و‌ تحلیل بیلان مالی 2022 نشان می‌دهد بخش نظامی آلمان همچنان با کمبود بودجه مواجه است. حجم و ارزش مجوز صادرات تسلیحات آلمانی در سال 2019 با بیش از هشت میلیارد یورو یک رکورد بود. در سال 2020 تا 10 دسامبر ارزش مجوزهای صادرشده حدود 5.635 میلیارد یورو بوده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.