لزوم حل ریشهای مشکلات مردم در بورس
محمدرضا رسولی
حسن قالیبافاصل، رئیس سازمان بورس در تاریخ ۳۰ دیماه با ارسال نامهای خطاب به وزیر اقتصاد از ریاست سازمان بورس و عضویت در هیئتمدیره آن استعفا داد. او در فروردینماه سال جاری ریاست جدید بورس اوراق بهادار تهران را بر عهده گرفته بود و حدود ۱۰ ماه ریاست آن را بر عهده داشت. او علت این استعفای قابلتأمل خود را اقدامات سیاسی و ورود غیرحرفهای و بیش از حد اشخاص و مسئولان به مباحث بازار سرمایه و بروز افتوخیز شدید شاخص کل بورس تهران اعلام کرد. فرهاد دژپسند نیز بلافاصله در حکمی با ارزنده توصیفکردن خدمات، تعهد، تخصص و تجارب ایشان بهویژه در حوزه مالی و بازار سرمایه، او را به سمت مشاور خود در امور تأمین مالی منصوب کرد. پسازآن با تصمیم شورای عالی بورس، علی دهقاندهنوی را که پیشازاین عضو هیئتمدیره بانک مسکن بود و هماکنون معاون وزیر اقتصاد است، بهعنوان رئیس جدید سازمان بورس و اوراق بهادار تهران منصوب کرد. از طرفی دیگر، نمایندههای مجلس ظرف چند ماه گذشته از پیگیری حقوق سهامداران و برخورد با متخلفان بازار سرمایه سخن گفتهاند. نمونه آن اظهارنظر عضو هیئترئیسه مجلس است. به اعتقاد ایشان «کنترل بورس دست دولت است اما احساس مسئولیت ندارد که همین مسئله باعث نگرانی است و در این راستا تدوین طرح استقلال بورس از دولت آغاز شده است» و نمونه دیگر آن میتوان به خبر احمد نادری، یکی از نمایندگان مجلس مبنیبر درخواست استیضاح فرهاد دژپسند، وزیر اقتصاد، اشاره کرد. نادری در توییت خود نوشته است: «استیضاح وزیر اقتصاد که شامل ۱۱ محور است، با ۱۰۲ امضا به هیئترئیسه مجلس ارسال شده و افتضاح بورس در صدر همه محورهاست» و در نمونه دیگری، رئیس کمیسیون اصل نود مجلس شورای اسلامی اعلام کرد: «دستورات مستقیم و دخالتهای شخص رئیسجمهور موجب نابسامانیهای اخیر در بازار سرمایه است و در نامهای محرمانه به ایشان تذکر دادیم». این در حالی است که محمود واعظی درباره اقدامات مجلس در زمینه بازار بورس گفته؛ شما نمایندگان مجلس اصلا در بازار بورس دخالت نکنید! مجلس مأموریت خود را دارد و کارش قانونگذاری و نظارت است. بازار سرمایه در چند ماه گذشته به محل منازعه سیاسی و جناحی تبدیل شده است. اظهارات نمایندههای مجلس شائبه اینکه بحث شناسایی و برخورد با تخلفات صورتگرفته در بورس، یک جدال جناحی و پوپولیستی بوده را تقویت میکند و این در واقع مانوری است برای آرامکردن افکار عمومی که در عمل جز منفیهای پیدرپی چیز دیگری عاید سهامداران نکرده است. بورس روزهای نگرانکنندهای را پشتسر میگذارد و سرمایه سهامدارانی که با تبلیغ و توصیههای گاه و بیگاه دولتمردان وارد بازار سرمایه شدهاند، درحال آبشدن است و اقداماتی که درحالحاضر در سازمان بورس جهت جلوگیری از افت بازار سرمایه صورت میگیرد، همه مسکنی است برای بهبود درد کوتاهمدت که بیماری را درمان نمیکند و در شرایط فعلی شبیه تجویز جراحی زیبایی برای بیمار مبتلا به سرطان است. به اعتقاد کارشناسان، چنانچه در بورس، قیمت سهام بیش از اندازه رشد کند، بازار دچار هیجان میشود ولی در بلندمدت این قیمتها به سمت ارزش ذاتی خود حرکت میکنند. مشکل ریزش بازار سرمایه نیز به همین جهت است. بر این اساس علت رشد شاخص در ماههای ابتدایی سال تشویق دولت به سرمایهگذاری در این بازار برای کسب سود و جبران کسری بودجه بود، برای همین دولت سعی کرد به دلیل کاهش درآمدهای نفتی و افت شدید منابع مالی ضمن تشویق مردم به سرمایهگذاری در این بازار، با افزایش عرضه صندوقهای قابل معامله دولتی نقدینگی زیادی را از این طریق جذب کند. مردم نیز به خاطر بحران بازار مسکن، رکود در صنعت و تجارت و در نهایت نبود گزینهای دیگر مجبور به ورود در بازار بورس شدند. رئیسجمهور در اردیبهشتماه سال جاری دلیل روند صعودی بورس را تلاش همه شرکتها، فعالان اقتصادی و عرضهکردن سهام شرکتهای بزرگ عنوان کرد. بسیاری از کارشناسان از همان ابتدا این رشد را حباب خوانده و گفته بودند دولت میتواند با بالابردن ناگهانی و مصنوعی ارزش سهام شرکتهای دولتی و تشویق مردم در خرید سهام آنها، اموال خود را به چندین برابر ارزش واقعی به فروش برساند و از این طریق کسب درآمد داشته و کسری بودجه خود را از این محل تأمین کند ولی این حباب دیر یا زود خواهد شکست و افراد زیادی متضرر خواهند شد. آنها از جمله به شرکتهای زیاندهی اشاره کرده بودند که در مدت کوتاهی ارزش سهام آنها چندین برابر شده بود! مشکلات بازار سرمایه چندان ارتباطی به عملکرد رئیس سازمان بورس نداشته و ریشه مشکلات بازار سرمایه را باید در اقتصاد کلان کشور جست. مطالبات بورسی با جنجال و اقدامات شتابزده و خارج از چارچوب حل نمیشود. مشکلات مردم باید بهصورت واقعی حل شود.
وضعیت بازار بورس، در تلاطم قیمتها و فرازونشیب مشکلات اقتصادی، یک مشکل به مشکلات دیگر مردم اضافه کرده است. شایسته است مسئولان به بازار سرمایه اهتمام ویژه داشته باشند. اگر دنبال افزایش مشارکت عمومی و مردمیسازی اقتصاد هستیم، کدام صحنه اقتصاد کشور، حضور بیش از 50 میلیون نفر را در خودش دارد؟ اگر میخواهیم شفافیت و رقابت در اقتصاد ما ارتقا پیدا کند، پیشرفتهترین شکل آن در بازار سرمایه شکوفا خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.