معدن سرب در خانه مرال، شوکا پلنگ، خرس و درختان هیرکانی
سپهر سلیمی
اگر یکی از مهمترین اصول در حفاظت از حیوانات وحشی را حفظ زیستگاه بدانیم، باید گفت شوربختانه فعالیتهای مخرب معادن یکی از اصلیترین تهدیدات حیات وحش در کشور است. این بار خبر میرسد زیستگاه بینظیر مرال در البرز مرکزی شمالی هدف قرار گرفته است.
منطقه حفاظتشده البرز مرکزی شمالی در نزدیکی کاسه معروف گلستانک زیستگاه بینظیر مرال، خرس، پلنگ، شوکا و کلبز است که به عنوان یکی از کاملترین زیستگاههای حیات وحش در استان مازندران مطرح است. ایجاد جاده برای اکتشاف و احتمالا احیای یک معدن قدیمی سرب و روی باعث شده تا امروز حداقل ۵۰۰ متر از این منطقه برای ایجاد جاده دسترسی به معدن تخریب شود و این تخریب همچنان ادامه دارد. این معدن در منطقهای واقع شده که زیستگاه زمستانگذرانی مرال است و وجود این جاده و معدن زمینه را برای شکار و آسیب به این گونه فراهم خواهد کرد. درخصوص آسیب جادههای دسترسی به معادن باید گفت موارد بسیاری گزارش شده است که پرسنل معادن برای حیات وحش منطقه ایجاد مزاحمت کرده یا اقدام به کشتن و شکار حیوانات میکنند. در برخی موارد، وجود جادههای اشارهشده سبب تسهیل ورود آفرود و موتورسواران به منطقه میشود. تخریب خاک، نابودی پوشش گیاهی و گاهی زیرکردن گونههای جانوری در کنار ایجاد سروصدا و مزاحمت برای حیات وحش از آسیبهای ایجادشده توسط این گروه در مناطق حفاظتشده است. اقدامات اخیر در معدن مذکور در حالی است که ناصر مقدسی، رئیس وقت شورای عالی جنگل، مراتع و آبخیزداری کشور در سال ۱۳۹۶ اعلام کرده بود براساس مصوبه شورای عالی امنیت ملی هرگونه ساختوساز و تغییر کاربری در سراسر پهنه البرز مرکزی به دلیل حساسیت بالای حوضههای آبخیز کلانشهر تهران و تأمین آب شرب پایتخت ممنوع اعلام شده است. یکی دیگر از مشکلات معادن، ایجاد سروصدای حاصل از عبور و مرور وسایل نقلیه سنگین یا انفجارهای معدنی است. سروصدا باعث ایجاد ترس و وحشت در حیوانات وحشی شده و منطقهای که باید پناهگاه این حیوانات باشد، به محیطی ناامن و پراسترس تبدیل میشود. ضمن اینکه معادن سرب و روی جزء آلودهکنندهترین معادن به شمار میروند. وجود معادن در مناطق حفاظتشده جنگلی با تخریب جنگل و قطع درختان همراه است و اینجا منجر به نابودی درختان هیرکانی خواهد شد. ایجاد گردوغبار از دیگر عوامل آسیبزننده توسط معادن است که به تشدید آلودگی هوا و ریزگردها منجر میشود. نشستن این گردوخاک روی گونههای گیاهی مناطق حفاظتشده میتواند سبب ایجاد مشکل شود. رعایتنکردن اصول حفاظت از خاک میتواند نقش مؤثری در فرسایش خاک داشته باشد. در مناطقی که معادن در مجاورت سدها و رودخانهها هستند، خاک فرسایششده پس از بارندگیهای شدید در بستر رودخانهها و پشت سدها تجمع میکند. شوربختانه تغییرات انجامشده در قانون معدن به شکلی است که اجازه دسترسی معدنکاران به زیستگاههای حیات وحش را تسهیل میکند و از این رو معادن از جمله تهدیدات جدی زیستگاههای حیات وحش در کل کشور است. اصلاح قانون معدن یکی از مطالب جدی و فراگیر حامیان حیوانات و محیط زیست بوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.