|

زير درختان زيتون

درباره فیلم «روشن» از انفعال تا خودزنی فریبا اشوئی فیلم «روشن»، مانیفست کارگردان درباره شیوه نگرش به زندگی است (زندگی به مثابه فیلم). او این مانیفست را همان آغاز کار با صدای بلند، از زبان قهرمان اول فیلمش، به آگاهی مخاطب رسانده و در ادامه نیز در موقعیت‌های مختلف درام، با ویزورِ انگشتیِ روشن (شخصیت اصلی)، چندین بار هم بر آن صحه می‌گذارد. «روشن» خودش، یک عشق فیلم است (اگرچه چند کاست بتامکس، سینمارفتن و قاب‌بستن با انگشت، نشانه‌های کافی برای این عشق نیستند). به همین واسطه هم زندگی برای او به مثابه یک فیلم است و حقایق و تلخی‌های آن را باور نمی‌کند و همه چیز آن، برایش گذراست. او تا پایان فیلم زندگی‌اش نیز، همچنان بر همین باور است. این اتفاق در متن، درحقیقت همان تناقضی است که در تفسیر معنی، متوجه زیرساخت درام است. مشکل اصلی فیلم، فیلم‌نامه آن است، تناقض در پیرنگ اصلی و شیوه پرداخت. رویکرد کارگردان در فیلم، زندگی‌کردن در لحظه و نگاه گذرا به تلخی‌‌هاست. اما شخصیت روشن (رضا عطاران) در فیلم خلاف این رویکرد را به نمایش گذاشته است. او به عنوان قهرمان و پرچم‌دار مانیفستِ فیلم‌ساز، از اساس به غلط گام برداشته و این غلط هم، همانا عدم همخوانی پرداخت با پیرنگ درام است. میان لحظه را زیستن با منفعل‌زیستن فاصله از زمین است تا آسمان. گویی سُرنا را از سر گشادش بنوازی. انتخاب عنوان «روشن» برای فیلم البته نمادین است. نمادی برای روشن‌زیستن و روشن‌نگریستن و نه حقایق را مخدوش‌کردن. روشنی‌‌ که مخاطب در فیلم با آن روبه‌روست جهان حقیقت را هم مخدوش می‌خواهد و سعی در پاک‌کردن تمامی صورت‌مسئله‌ها دارد. او از انفعال به حیرانی، از حیرانی به مازوخیسم (خودآزاری) و سرانجام هم به خودسوزی رسیده است. کاراکتر ساده‌لوح و کودک‌مسلک روشن، بیشتر منفعل است تا مثبت‌اندیش. مماشات رفتاری او موجبات فرسایش روح است تا گشایشِ بینش. پیرنگ گذرابودن زندگی از یک‌سوم پایانی یکباره رنگ و بوی انتقادی به خود گرفته و انحطاط و نیستی جایگزینش می‌شود. روح‌الله حجازی در این فیلم هم در ادامه همان خط‌شکنی و تحرکات جسورانه فیلم‌های گذشته‌اش، از نمایش چند تابوی دیگر اخلاقی-اجتماعی هم بهره می‌برد، اما نهایتا هیچ‌کدام از این تابوشکنی‌ها هم نتوانسته‌اند این داستان چندپاره، طولانی و ناهمگون را سروسامان دهند. «روشن» با انتخاب موضوع خاصش، می‌توانست بهترین روح‌الله حجازی در کارنامه هنری‌اش باشد. اما متأسفانه، همین موضوع خاص با چینش و کدگذاری غلط، این جایگاه را به شدت تنزل داده است.

واکنش فاطمه معتمدآریا به درگذشت علی انصاریان فاطمه معتمدآریا با ابراز تأسف از درگذشت مهرداد میناوند و علی انصاریان گفت: «فکر می‌کنم اگر من به جای آنها رفته بودم، امروز مردم ایران درد و غم کمتری داشتند». به گزارش «شرق»، عصر پنجشنبه ۱۶ بهمن‌ماه فیلم «روزی روزگاری آبادان» که اولین فیلم حمیدرضا آذرنگ در مقام کارگردان است، در سینمای رسانه‌ها در برج میلاد نمایش داده شد. این فیلم علی‌رغم نامش به‌ دلیل شیوع کرونا شرایط فیلم‌برداری در آبادان را پیدا نکرد و برای همه فضاها، در تهران دکور ساخته شد. نشست پرسش و پاسخ این فیلم با حضور آذرنگ و نیز فاطمه معتمدآریا، الهام شفیعی، هیراد آذرنگ (بازیگر)، سپیده عبدالوهاب (تدوینگر)، بابک بنی‌اردلان (صدابردار)، سهیل دانش‌اشراقی (طراح صحنه) و علی اوجی (تهیه‌کننده) برگزار شد و مثل دو نشست قبلی جشنواره تحت تأثیر درگذشت علی انصاریان بود. در این نشست فاطمه معتمدآریا در ابتدای صحبت خود گفت: «ابراز تأسف می‌کنم برای ازدست‌دادن دو الگوی سرزندگی، شادابی، انسانیت، مردانگی و پهلوانی که به‌خاطر کرونا مردم ایران را این روزها عزادار کردند. امروز فکر می‌کردم اگر من رفته بودم و آنها زنده بودند، غمگینی امروز مردم کمتر بود و درد کمتری در مردم ایران ایجاد می‌شد». این بازیگر درباره بازی در فیلم «روزی روزگاری آبادان» با اشاره به اینکه مدت زیادی را برای شروع این کار صبر کرده بود، گفت: سابقه تئاتری من با آقای آذرنگ و سابقه همکاری ما در فیلم «آباجان» به کارگردانی هاتف علیمردانی باعث شد که جدی‌تر به پیشنهاد حضور در این فیلم فکر کنم. این فیلم فراز و نشیب‌های بسیاری در پیدا‌کردن تهیه‌کننده و بازیگر داشت، اما برای من از جاذبه بسیاری برخوردار بود. فکر می‌کنم نگاه این فیلم بیشتر خانوادگی است و همه با هم هماهنگ هستند و یک بازیگر به‌تنهایی به چشم نمی‌آید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.