یونان و ترکیه؛ انتقاد از رعایتنشدن حقوق اقلیتها
محمود فاضلی: اختلافات یونان و ترکیه در تمامی عرصههای سیاسی، نظامی، اقتصادی و اختلافات مرزی همچنان ادامه داشته و در هفتههای اخیر به عرصه اقلیتهای قومی در دو کشور کشیده شده است. ابتدا آقای دندیاس، وزیر خارجه یونان در سخنانی در جلسه مجازی انجمن ساکنان جزیره ایمروس، ترکیه را به رعایت حقوق اقلیت یونانی مقیم استانبول فراخواند. او اعتقاد دارد ترکیه باید به این درک برسد که اقلیت یونانی مقیم استانبول و چند جزیره دیگر، دشمن جامعه ترکیه نیستند و این اقلیت بخش جداییناپذیر تاریخ این اماکن و عامل دوستی و همزیستی مسالمتآمیز مردم دو کشور هستند. ترکیه باید به حقوق اقلیت یونانی بهطورکامل احترام گذاشته و تلاش کند به استانداردهای اروپایی و بینالمللی در زمینه رعایت حقوقبشر اقلیتها نزدیک شود. طرف یونانی با استناد به ماده 14 پیمان لوزان در ارتباط با حفاظت از جمعیت غیرمسلمان ترکیه بر این باور است بر اساس پیمان لوزان، حفاظت از اقلیت یونانی استانبول، ایموروس و تندوس بهعنوان وظیفه بینالمللی ترکیه به قوت خود باقی است. آنها به قطعنامه 27 ژوئن 2008 مجمع پارلمانی شورای اروپا اشاره میکنند که در آن از ترکیه دعوت شده تا راهحلهایی برای همزیستی مسیحیان و مسلمانان پیدا کرده و زمینه برای بازگشت اعضای اقلیت یونانی به این جزایر را فراهم کند. انجمن ساکنان ایموروس تحت شرایط دشوار جهت برجسته کردن اقدامات غیرعادلانه و سرکوبگرانه مراجع ترکیه علیه ساکنان یونانی ایموروس تلاش کرده و تاریخ یونانیان این جزیره را زنده نگه داشته است. وزارت خارجه یونان به کمکهای خود به این انجمن، جهت احیای حضور یونانیان در این مناطق و استقرار خانوادههای جدید در این جزیره ادامه خواهد داد. طبق پیمان لوزان جزایر ایموروس و تندوس به ترکیه واگذار شدند. درحالیکه در آن زمان تعداد ساکنان یونانی ایموروس حدود 9هزارو500 نفر و سههزارو 700 نفر در تندوس بودند اما در پی محدودیتهایی که توسط ترکیه در دهه 1920 و 1960 در مغایرت با پیمان لوزان اعمال کرد، اکثریت اقلیت به یونان مهاجرت کرده و امروزه تعداد ساکنان یونانی به حدود 500 نفر رسیده که اکثر آنان سالمندان یونانی هستند. همچنان که پیشبینی میشد، سخنگوی وزارت خارجه ترکیه در واکنش به اظهارات وزیر خارجه یونان، مدعی شد «خندهدار است که وزیر خارجه کشوری که به دلیل سیاست سرکوبگرانه آن علیه اقلیت ترک در تراس (تراکیه) غربی، از سوی دادگاه حقوقبشر اروپا سه بار محکوم شده است، از نحوه برخورد ترکیه با اقلیتها انتقاد کند. بسیاری از اقدامات سازنده دولت ترکیه برای حل مشکلات اقلیت ارتدوکس یونانی در چند سال گذشته با هماهنگی آنها محقق شده است. یونان بهعنوان عضو اتحادیه اروپا که خود را مهد دموکراسی میداند، برای حل مشکلات اقلیت ترک «تراس غربی» نهتنها پیشرفتی نداشته بلکه عقب مانده است». به اعتقاد ترکیه، یونان به بستن مدارس اقلیتها در تراس غربی ادامه میدهد. تعداد مدارس اقلیتها در این منطقه در 25 سال گذشته از 231 به 115 کاهش یافته است. وزیر خارجه یونان پیش از اینکه چنین اظهاراتی داشته باشد، باید به نتایج اقدامات خود بنگرد و ابتدا جلوی خانه خود را جارو کند! او که یونان را به نقض سیستماتیک حقوق ناشی از پیمان لوزان اقلیت ترک تراس غربی متهم میکند، باید در مسائل آزادیهای دینی، انکار هویت ترک و مسائل آموزشی با اقلیت ترک گفتوگو کند. آنکارا حتی از فرصت استفاده کرده و به مناسبت «روز مقاومت ملی و همبستگی با تراس غربی»، آتن را بابت سرکوب اقلیت ترکتبار مورد حمله انتقادی قرار داد و به بیتوجهی به احکام دادگاه حقوق بشر اروپا متهم کرد. به ادعای ترکیه، ترکهای تراس غربی بیش از 30 سال است که برای بهرسمیتشناختن هویت ترکی خود میجنگند». مسلمانان که از سوی یونانیان «اقلیت» نام گرفتهاند، پس از الحاق آنها به یونان، یک اقلیت بزرگ محسوب میشوند. آنها در استانهای شمال غربی یونان و تا حدودی بهصورت پراکنده و در کنار جمعیت مسیحی و بومی زندگی میکند. اقلیتی که در فرازونشیب تاریخ توسط نهادهای مختلف مرکزی یونان با اسم و ویژگیهای متفاوت و بعضا متضادی مانند «دشمن» معرفی میشوند یا گاهی توسط مسیحیان ارتدوکس، قربانی آزار و اذیت در دورههای مختلف تاریخی قرار داشته و همین موضوع موجب اختلاف سیاسی و نوعی تفرقه ملی و فعالیتهای این کشور در عرصه سیاست خارجی در رد چنین ادعاهایی میشود. رویدادهای مختلف سیاسی، فرهنگی و مذهبی در این مناطق بر سرنوشت آنها تأثیرگذار بوده است. منطقهای که یک دوره کامل از تغییرات و تنشها، مانند چند درگیری و جنگ (جنگ بالکان، جنگ جهانی اول و آسیای صغیر) را به خود دیده یا از آنها تأثیر گرفته است. مسلمانان یونان بزرگترین اقلیت این کشور و کمتر از دو درصد کل جمعیت این کشور را تشکیل میدهند. یک صد سال پس از استقلال یونان از ترکیه و بهمنظور مشخصشدن مرزهای رسمی، پیمان لوزان میان دو کشور در سال 1923 با هدف مبادله اجباری جوامع اقلیت دو کشور میان دو کشور امضا شد؛ پیمانی که در دهههای اخیر هریک از دو طرف یکدیگر را به نقض مفاد آن متهم میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.