صخره شیشهای*
جوزف فالكمن و جك زلگنر تحلیلی براساس مجموعه پژوهشهایی كه درباره نحوه مدیریت زنان در بحران انجام شده، در هاروارد بیزینس ریویو ارائه دادهاند. در این تحلیلها به یك نكته مهم اشاره شده است و آن برتری زنان در مدیریت بهنگام بحران است. بخشهایی از این مقاله را در زیر میخوانیم. در طول این مدت گسترش ویروس كرونا درباره اینکه زنان در طول بحران عملكرد بهتری نسبت به مردان داشتهاند، بیان شده است. براساس تجزیه و تحلیل پایگاه «ارزیابی 360 درجه» که بین مارس و ژوئن سال جاری انجام شده است، زنان از سوی همكاران خود نسبت به مردان، مؤثرتر ارزیابی میشوند. شکاف بین زنان و مردان در انجام بهتر عملكرد در طول همهگیری حتی بیشتر از قبل بوده است که احتمالا نشان میدهد زنان در شرایط بحرانی عملکرد بهتری دارند. هنگام بحث درباره عملكرد رهبران زن، پدیدهای وجود دارد که به آن «صخره شیشهای» میگویند. این یک توصیف آشكارتر نسبت به اصطلاح سقف شیشهای است. سقف شیشهای بهعنوان مانع نامرئی پیشرفت زنان ارزیابی میشود و هنگامی به كار برده میشود كه زنان توانمند برای ارتقا به سطح عالی یک سازمان آماده هستند اما این ترفیع انجام نمیشود یا جلوی آنها گرفته میشود. «صخره شیشهای» این ایده را توصیف میکند که وقتی شرکتی دچار مشکل میشود، به یک رهبر زن برای نجات آن مسئولیت داده میشود. درواقع سرانجام زمانی زنان فرصت اثبات و حضور در مقام ارشد پیدا میكنند كه چیزی از قبل شکسته شده یا احتمال شکست در آن زیاد است. در آن زمان عرصه در اختیار زنان قرار میگیرد یا آن مقام به آنها تحویل داده میشود. ما بارها دیدهایم که این اتفاق افتاده و هر بار نیز باعث حیرت ناظران میشود. سؤال این است که آیا به همین دلیل است که وقتی شرایط سخت است به سراغ زنان میروند. مثلا این بار در بحران كرونا بود كه یك تحقیق عیان كرد نتایج مربوط به كووید19، از جمله تعداد موارد مرگومیر، به طور سیستماتیک در کشورهایی که توسط زنان هدایت میشوند، كمتر است. از سوی دیگر در ارزیابی عملكرد زنان فرماندار ایالات متحده مشخص شد كه ایالتهایی با مدیران زن، میزان مرگومیر كمتری دارند. این مقاله با نگاهی به دادههای جهانی پایگاه «ارزیابی 360 درجه» میخواهد بداند آیا الگویی در نحوه واکنش مدیران زن و مرد در طول بحران وجود دارد یا خیر و چه کسی صلاحیت بیشتری برای رهبری در یک بحران را دارد؟ سال گذشته، درباره چگونگی رتبهبندی زنان بهعنوان رهبران بهتر در مقایسه با مردان مقالهای نوشتیم. دادههای ما از تجزیهوتحلیل و ارزیابی بیش از 60 هزار رهبر (22 هزارو 603 زن و 40هزارو 187 مرد) به دست آمده است. ما میخواستیم دادههای مشابه جمعآوریشده در مرحله اول بحران کووید19 را بررسی کنیم تا ببینیم آیا این رتبهبندی تغییر کرده است یا خیر. بین مارس و ژوئن سال جاری، 454 مرد و 366 زن از نظر میزان تأثیر رهبری با استفاده از پایگاه «ارزیابی 360 درجه» بهعنوان رهبران فوقالعاده توسط ما ارزیابی شدند. با تجزیهوتحلیل قبل از همهگیری، دریافته بودیم که زنان به طور درخورتوجهی بالاتر از مردان در ارزیابیها قرارمی گیرند. در واقع شکاف بین زنان و مردان در همهگیری حتی بیشتر از آمارهای قبلی است که احتمالا نشاندهنده عملكرد بهتر زنان در شرایط بحرانی است. زنان در 13 مورد از 19 معیار از جمله معیار كلی رهبری مؤثر برتر از مردان هستند. مردان در یک معیار - تخصص فنی / تخصصی - رتبهبندی بهتری داشتند اما از نظر آماری تفاوتشان معنیدار نبود. سؤال این است که چرا رهبران زن مؤثرتر ارزیابی میشوند؟ هریک از رهبران براساس پاسخها و گزارشهای مستقیم كارمندان یا كسانی كه با آنها در ارتباط هستند، مورد ارزیابی قرار گرفتهاند. سطح تعامل کسانی که برای رهبران مرد کار میکنند، کمی کمتر از میانگین بود اما برای رهبران زن به طور درخورتوجهی بالاتر بود. برای درک بهتر آنچه باعث ایجاد اختلاف در سطح تعامل میشود، صلاحیتها بررسی شده و دریافتیم كه پاسخدهندگان به مهارتهای بینفردی، مانند «الهامبخشی و ایجاد انگیزه»، «برقراری ارتباط قدرتمندانه»، «همکاری/کار تیمی» و «ایجاد روابط» اهمیت بیشتری میدهند؛ معیارهایی كه زنان در این معیارها امتیاز بالاتری داشتهاند. تجزیهوتحلیل ما به همان چیزی منجر شد که پیشتر محققان در تحقیق ذکرشده درباره فرمانداران ایالات متحده دریافته بودند؛ (اینکه رهبران زن نسبت به ترسهایی که ممکن است مردم احساس کنند، نگرانی برای سلامتی و اطمینان به برنامههای خود، اشراف و آگاهی بیشتری نشان میدهند). شاید ارزشمندترین بخش اطلاعاتی که در طول بحران جمعآوری شده، توجه به هزاران گزارش مستقیم است. گزارش درباره آنچه در رهبری مؤثر است. براساس دادهها، مردم رهبرانی میخواهند که بتوانند مهارتهای جدید را به گونهای یاد بگیرند که حتی در شرایط دشوار سبب رشد کارمندان شود، در طول بحران صداقت و درستكاری را نشان دهند و نسبت به استرس، اضطراب و ناامیدی که مردم احساس میکنند حساس باشند و درک کنند. تجزیهوتحلیلها نشان میدهد که اینها صفاتی هستند که بیشتر اوقات زنان بهعنوان مدیران ارشد و رهبران موفق نشان دادهاند. *این اصطلاح از مقالهای كه سال 2011 سوزان برندون نوشته وام گرفته شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.