خودکشی؛ تهدید و مسئله اجتماعی
سرگرد الهام ناصری، دکترای علوم تربیتی اداره برآورد معاونت اجتماعی پلیس تهران اداره برآورد اجتماعی و افکارسنجی معاونت اجتماعی فرماندهی انتظامی تهران بزرگ، در پژوهشی، به بررسی درباره خودکشی به صورت توصیفی- تحلیلی با روش اسنادی و کتابخانهای و مصاحبه میدانی پرداخته است. ارائه آمار پلیس پیشگیری و عملیات پلیس تهران میتواند تعیینکننده علل و عوامل پدیده خودکشی در شهر تهران باشد که در این تحقیق به تفصیل بیان شده است. در این پژوهش آمده است: خودکشی بهمثابه پدیدهای اجتماعی است که با توجه به روند افزایشی آن در جامعه شکل آسیب اجتماعی به خود گرفته و دارای تأثیرات و پیامدهای مخرب و خانمانسوز هم برای فرد خودکشیکننده هم برای خانوادهها و هم در سطح گستردهتر برای جامعهای است که فرد به آن وابسته است. وقوع اینگونه اقدامات مخرب و ویرانگر بهمثابه راه خلاصی از مشکلات، مصائب و دشواریهای زندگی اجتماعی و کمبودها و تنگنا، بهویژه برای سرمایههای ملی و انسانی، یعنی نسل جوان بسیار مخرب و خطرناک است. خودکشی در شهر تهران به منزله مسئلهای اجتماعی مطرح میشود و بهعنوان مسئلهای که به بررسی نیاز دارد، حائز اهمیت است. شهر تهران بهعنوان پایتخت یکی از شهرهای در حال توسعه کشور است و در آن تعارض بین سنت و مدرنیته رو به افزایش است. مهاجرت از مناطق دیگر به این شهر زیاد شده و در نتیجه شهرنشینی افزایش چشمگیری داشته است پس میتوان ادعا کرد میزان وقوع خودکشی در جامعهای که در حال گذر از سنت به مدرن است و در فرایند توسعه ناهماهنگ و نامتوازن در سطح فردی یا جمعی یا ساختاری، افزایش درخورتوجهی مییابد. با تغییر در ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هم ارزشها و هم نهادها دچار تغییر و تحول شدهاند، بهطوریکه در این شهر همراه با تغییر در بسترهای عام توسعه و نفوذ و رخنه هرچه بیشتر وسایل ارتباط جمعی مانند ماهواره، اینترنت و... و همچنین شاهد تحول و دگرگونیهای شدیدی در ارزشهای سنتی جامعه هستیم و در این جامعه ارزشهای جدیدی ظهور کردهاند که در مقابل و در تضاد با ارزشهای سنتی هستند. در جامعه مورد بررسی ما این تغییر و تحولات شدید در ارزشها دارای دو پیامد بوده است که با خودکشی در ارتباط قرار میگیرد. یکی بهوجودآورنده شکاف نسلی است و دیگری به صورت نابسامانی اجتماعی نشان داده میشود که هرکدام میتوانند به خودکشی منجر شوند. در این گزارش اجتماعی نظر کارشناسان اجتماعی و فرهنگی نیز آورده شده و نتایج بهدستآمده از پژوهش نشان داد که پدیده خودکشی در شهر تهران اکنون بهسرعت به یک تهدید و مسئله اجتماعی تبدیل شده است. ویژگی بارزی که در پایتخت خودکشی را به سوی تبدیلشدن به یک مسئله اجتماعی و تهدید سوق میدهد این است که تعداد گروههای در معرض خطر افزایش یافتهاند و زنان، دانشجویان، جوانان و طبقات پایین جامعه و ساکنان مناطق توسعهنیافته را در بر میگیرد. خودکشی یکی از آسیبهای مهم و در عین حال قابل پیشگیری است. این پدیده در شهر تهران بسیار نگرانکننده محسوب میشود، چراکه منجر به پدیدآمدن عوارض و آسیبهای روحی و روانی در جامعه و خانواده میشود که از بسیاری جهات برای افراد جامعه تهدید واقعی و غیرقابل جبرانی به شمار میآید. خودکشی نوعی اختلال و آسیب چندبعدی رفتاری است که عوامل متعددی دارد. ازجمله عوامل روانی- عاطفی مانند اختلاف والدین، بیماری فرد، اختلاف با همسر، افسردگی، ناامیدی، بیکاری، اعتیاد، فقر، مشکلهای اقتصادی، احساس گناه، عوامل عاطفی و ارتباطی و... درواقع رسیدن به بنبست فکری، روانی و انگیزشی انسان باعث ایجاد فکر خودکشی در او میشود و این مسئله به قطع امید او از آینده برمیگردد. همچنین افزایش گسیختگیهای خانوادگی زمینه بروز بسیاری از مشکلات ازجمله خودکشی را در بین افراد خانواده فراهم میکند. از پیامدهای مادی خودکشی میتوان به ازبینرفتن نیروی انسانی جامعه، بروز مشکلات روحی و روانی در بین اعضای خانواده فرد خودکشیکننده، ازدستدادن اعتماد به فرد اقدامکننده به خودکشی، افت تحصیلی در بین افراد محصل، بیسرپرست یا تکسرپرستشدن فرزندان فرد خودکشیکننده و افزایش ناهنجاری و انحرافات جامعه اشاره کرد. راهکار پیشنهادی برای کاهش آمار خودکشی عبارت است از: تقویت روابط بین افراد، افزایش انسجام درون خانواده، تشکیل جلساتی برای تقویت روابط بین اعضای خانواده. در واقع هرچقدر ارتباط بین اعضای خانواده منسجمتر و بیشتر باشد توان اعضا نیز برای مقابله با مشکلات و بحرانها بیشتر خواهد بود و انتظار میرود از بروز چنین حوادثی بیشتر جلوگیری شود. همچنین تقویت و ایجاد سازمانها و نهادهایی که بتوانند از مشکلات بین زن و مرد جلوگیری کنند و با آموزش مهارتهای ارتباطی زمینه برقراری روابط مستحکم را فراهم کنند و در صورت بروز مشکل، از تشدید آن ممانعت کنند تا آرامش درونی خانواده برقرار بماند، نیز میتواند کمککننده و سازنده باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.