یاران امن
زهرا مشتاق
در كابل آمدوشدها همه با ماشین است؛ ماشینهای پلاک عادی، اصطلاحا پلاکسفید، با نمرههای معمولی کابل برای جلوگیری از هرگونه حساسیتی. برای اینکه طالبان یا داعش رد کسی را نگیرند و دست به کشتار نزنند.
تنهارفتن به شهر قدغن است. ما را حلقهای از یاران امن محافظت میکنند. از شب قبل برنامهریزی میکنند که کجاها میتوانیم برویم و چقدر تأمین امنیت ما ممکن است. ما میخواهیم برویم هرات که نرفته از تعریفهای دکتر حسینی و مجید جانسلطانی واله و شیدایش شدهایم؛ از عکسها و فیلمهایی که نشانمان دادهاند؛ از وجهه فرهنگی شهر و خواجهعبدالله انصاری که زیارتگاه اهل دل است. قرار است بعد از هرات، زمینی از مرز تایباد وارد مشهد بشویم، برویم زیارت امام رضا و بعد برگردیم تهران. قبل از هرات هم میخواهیم برویم مکتب معرفت که مدرسهای خاص است برای کودکان شش تا 18 سال که درس و فلسفه را با هم میآموزند؛ از سخنرانی دکتر سروش تا دکتر ملکیان. راکتها برنامهها را عوض میکنند و نامههای محرمانه که سفر هرات و دیدار مکتب معرفت را اکیدا ممنوع میکند. درست انگار که جان خارجیها عزیزتر باشد که نیست. مسئله مرگ شهروندان خارجی است که دولتها را گرفتار میکند و دولتها موظف به حفظ جان این آدمها هستند و حالا ما چند خارجی میخواهیم برویم شهرگردی و بازارگردی که کابل از هر طرف که نگاهش کنی از در و دیوارش غصه و قصه و روایت و داستان و داستانک میبارد و فقط کافی است چشمهایت را کاسه کنی که انباشته شود و در روحت رسوخ کند. دعوت پشت دعوت در همین شبهای فیلم. جشنواره زنان فیلمساز هرات تمام شده و درست فردایش جشنواره فیلم لاجورد شروع شده است. ما همگی برای چاشت دعوت شدهایم خانه خانم حسیبا که یکی از فعالان قدیمی حقوق بشر در افغانستان است. افغانستانیها مثل ما کسره نمیگذارند که مثلا خانمِ حسیبا، بلکه روی حرف میم در کلمه خانم ساکن میگذارند؛ اما سیما جان که خودش از فعالان شناختهشده مدنی است و رویاسادات جان با هراس زنگ میزنند و میهمانی چاشت را لغو میکنند. شهر خونین است. انفجار پشت انفجار. 15 راکت. از شهر بیوقفه صدای آژیر شنیده میشود. آمبولانسها خود را به شهرنو میرسانند. نفسم بالا نمیآید. ما دیروز درست همین وقت شهرنو بودیم و من در گشتوگذارم با یک عالمه قوماندان و پولیس صحبت کردهام و اگر این راکتها دیروز شلیک شده بود، شاید ما نیز در یکی از همین آمبولانسها یا در حال انتقال به بیمارستان بودیم یا سردخانه؛ درست مثل برادر و خواهر جوان و زیبایی که میان جیغ مادر و چشمهای بهتزده پدرشان در کاوری سیاه پنهان میشوند. اگر امنیت نباشد هیچچیز نیست و همین، کابل را شهری ترسناک میکند. شهری که بهوفور میان مرگ و حیات شناور است. همهچیز پررونق است. بازارها تا بیخ بیخ انباشته از جمعیت خریدکننده است. کنار پایت درست همان لحظه که داری به یک پارچه زیبای ابریشم و دستدوز دست میکشی و نرمی و ظرافت آن را تحسین میکنی، بمبی منفجر میشود. کسانی میمیرند. ممکن است خود شما یا صاحب مغازه باشد که همین لحظاتی قبل داشت کالایش را به شما عرضه میکرد. آنها که زنده میمانند، بلند میشوند. خودشان را میتکانند. بهتشان را قورت میدهند و زندگی ادامه مییابد. این تصویری کلی از پایتخت کشوری است که در دههها جنگ خانمانسوز هنوز سرپا مانده و مردمانش گویا جانسختتر شدهاند. شاید همین است که کرونا هم بر آنها کارگر نبوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.