هزارتوی مندنی
زهرا مشتاق
از میان كابل نهر آبی عبور میکند که درست کنار بازار بسیار بزرگ است؛ بازار مندنی. مندنی برای کابلیها به معنای جایی برای عمدهفروشیهاست. بازاری چندین برابر بازار بزرگ تهران و یک هزارتوی عجیب که میشود در هر کوچه و پستویش گم شد. بازار غلغله است. خبری از ماسک و کرونا نیست. کمرمقترین، بساط مردی است که ماسک میفروشد و خودش ماسکی به صورتش نیست. تقریبا در تمام کابل کسی ماسک نزده یا شاید بهتر است اینطور گفته شود که بهندرت کسی را میشود دید که ماسک زده باشد. خودشان میگویند اوایل ورود کرونا فوتیهایی داشتهاند که اغلب مردها یا زنان سالمند و بیمار بودهاند و تقریبا به شکل خفیف همه مبتلا و سپس سلامت شدهاند و حالا دیگر کرونایی در افغانستان وجود ندارد. شاید نژاد، بنیه یا زندگی بسیار طبیعی و غذا و میوههای ارگانیک در این موضوع نقش داشته باشد. تمام بازارهای کابل پر از سیب و گلابی و انارهای درشت و خوشمزه کاملا طبیعی است که بدون استفاده از کود شیمیایی به دست میآید. غذاها نیز با روغن کنجد طبخ میشود؛ اما نگاه دیگری هم میشود داشت، شاید پایینبودن بهداشت عمومی که به آسانی قابل مشاهده است، به افزایش سطح ایمنی منجر شده است. برای مثال کانال آبی که درست از میانه شهر عبور میکند، کنار بازار بزرگ مندنی قرار دارد. نهری بسیار بزرگ با آبی اندک. نهری بسیار آلوده، محل انباشت زباله؛ بهطوریکه وقتی از دیوار حائل میگذریم و کنار نهر قرار میگیریم، نه روی زمین، بلکه روی زبالهای به عمق حدود 20 سانتی متر راه میرویم. شیرابه زباله همهجا جریان دارد و درست روی همین زباله که بهشدت بوی بد و آزاردهندهای دارد، گروه زیادی از معتادان و خانهبهدوشها یا در حال مصرف انواع مواد هستند یا در حال نشئگی و خماری. سگهای بسیاری که در تمام کابل پراکندهاند، میان همین زبالهها پرسه میزنند و عجیبتر انبوه دستفروشان و بازاریان مندنی که تنگاتنگ همین نهر بدبو به آسانی در حال کار و کاسبی هستند. سگها حضوری حداکثری دارند؛ اغلب در حال خواب یا در جستوجوی غذا، بیشتر میخوابند تا اندک قوای اندوخته از دست نرود؛ زیر آفتاب و اگر بچههایی داشته باشند یا از سینههای خشک و کمشیر آویزان هستند یا همان حوالی چیزی برای خوردن جستوجو میکنند. بدترین قسمت جنگهایی است که آدمها با علاقه میان سگها، خروسها یا پرندههای دیگر مثل کبکهای وحشی راه میاندازند. سگهای گرسنه نگهداشتهشده، سگهایی که غذایشان آغشته به فلفل قرمز تند است و به خشنترین شکل ممکن برای دعوا به جان هم انداخته میشوند؛ آنقدر که یک سگ تا حد مرگ بجنگد و شاید حتی بمیرد. خروسها و بقیه حیوانات هم همینطور. بعد پولها میان آنها که شرط بستهاند، ردوبدل میشود. گفته میشود گروههای مدافع حقوق حیوانات تلاش زیادی برای تمامکردن این جنگها کردهاند. اما هزارتوی مندنی حیوانات دیگری هم دارد. بازار پرندگان 10 برابر بازار مولوی تهران است که زمانی مرکز خرید و فروش انواع حیوانات و از جمله پرندگان بود. در راسته پرندهفروشهای مندنی، اول از همه گوش آدم است که میتواند کر شود. در باریکراهی که آدمها کیپ تا کیپ هم به زحمت راه میروند، صدها چشم سرگردان به امید آنچه که نمیدانند چیست، فریاد میکشند. هر پرنده با زبان خود تقاضای آزادی دارد. کبکهای وحشی درشت در قفسهای تنگ و کوچک. سهره و بلبل و فنچ. خوشبختترینشان کفترهای دستآموزی هستند که گویا دیگر تسلیم شدهاند و شوربختترین، گنجشکهای ترسیدهای هستند که جیغکشان عطر بدنهای نحیف کبابشده خود را استشمام میکنند. مردهای گنجشکفروش با تردستی تمام، سر گنجشکها را با حرکتی سریع جدا میکنند، پرها را میکنند و گنجشکها به سیخ کشیده میشوند. جیغ ترسناک گنجشکهای دیگر، هراس از مرگی است که لحظهبهلحظه شاهد آن هستند. خرگوشها هم وضع بهتری ندارند. میان دود سیگار و هیاهوی مندنی، خرگوشها میان جعبهها و قفسهای تنگ برای خوردهشدن و تبدیلشدن به آبگوشت یا کباب خرگوش راهی دستهای سلاخ میشوند. اگر دلش را ندارید به راسته پرندهفروشیهای مندنی نروید. قفسها چنان شما را در احاطه خود میگیرند که نفستان تنگ میشود. پرهای گشودهای میبینید که به آوازی غمناک تقاضای کمک دارند و شما درحالیکه از هر سو به قفسها برخورد میکنید، هیچ کاری از دستتان برنمیآید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.