کرونا و پسلرزههای اقتصادی آن در کنفرانس پوتین
احمد وخشیته . دانشیار دانشگاه ملی اوراسیا
19سال پیش بود که برای اولین بار کنفرانس مطبوعاتی رئیسجمهوری روسیه برگزار شد؛ سنتی که با ریاستجمهوری ولادیمیر پوتین در این کشور آغاز شد و بهجز ایامی که او نخستوزیر بود، ادامه پیدا کرد. پس از یک دهه از فروپاشی شوروی، پوتین بر جای بوریس یلتسین نشست و روسیه در مسیر جدیدی قرار گرفت. همین موضوع کافی بود تا حجم وسیعی از درخواستها از سوی خبرنگاران داخلی و خارجی برای گفتوگو و مصاحبه با رئیسجمهوری جدید سرازیر شود. ازاینرو به نظر میرسد که دلیل برگزاری نخستین کنفرانس مطبوعاتی پوتین در سال ۲۰۰۱ که یکساعتونیم طول کشید، ریشه در همین موضوع داشت. به دعوت سرویس مطبوعاتی کرملین در جولای این سال حدود ۴۰۰ خبرنگار در این نشست حضور پیدا کردند و در مجموع 22 سؤال پرسیده شد؛ اما رکورد این رویه به کنفرانس مطبوعاتی پوتین در سال ۲۰۰۸ بازمیگردد که چهارساعتو 40 دقیقه طول کشید و پس از آن سال گذشته که ۱۸۹۶ روزنامهنگار در آن حضور داشتند و حدود ۵۰ سؤال پرسیده شد؛ نشستی که زمان آن، چهارساعتو ۱۸ دقیقه بود.
در کنفرانس مطبوعاتی امسال پوتین چه گذشت؟ کنفرانس مطبوعاتی رئیسجمهوری روسیه نیز مانند بسیاری از رویدادهای امسال تحت تأثیر ویروس کرونا قرار گرفت تا به موجب آن پوتین از محل اقامت خود بهصورت ویدئوکنفرانس به پرسشهای خبرنگارانی که بخشی از آنها در سالن تجارت جهانی در مسکو قرار داشتند و عدهای دیگر در سایتهای ویژهای در دیگر شهرهای این کشور نظیر سنتپترزبورگ، یکاترینبورگ، نووسیبیرسک، نیژنی نووگراد و... پاسخ دهد. امسال حدود ۸۰۰ خبرنگار در این رویداد که چهارساعتو ۲۹ دقیقه طول کشید، حضور داشتند و مدیریت کلی آن را دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین که خود در سالن تجارت جهانی به همراه خبرنگاران حاضر در مسکو بود، برعهده داشت. نهایتا کنفرانس مطبوعاتی امسال با چهار دقیقه تأخیر آغاز شد تا سؤال نخست آن به خبرنگار رادیو و تلویزیون دولتی ماگادان برسد تا از رئیسجمهوری بپرسد که آیا در امسال اتفاق خوبی هم وجود داشت؟ در واقع میتوان گفت که کرونا محور اصلی پرسش خبرنگاران بود و پس از آن، سؤالهای ابتدایی به سیاستگذاریهای حوزه اقتصادی و سلامت دولت در مواجهه با این اپیدمی اختصاص یافت؛ از اینکه آیا او نیز واکسن خواهد زد تا اینکه سیستم درمان چقدر در پاسخ به این بحران موفق بوده است. دراینمیان آلوتینا کیسلوا، به رئیسجمهوری گفت در منطقه آنها داروی رایگان توزیع نمیشود و شهروندان برای اعزام دکتر به منزل، یک هفته در انتظار میمانند. پوتین در پاسخ به منابع مالی توزیعشده در این منطقه اشاره کرد و پرسید اکنون این سؤال وجود دارد که پولها کجاست و از این خبرنگار خواست تا مستندات خویش را به دفتر او ارائه دهد. رئیسجمهوری روسیه همچنین با سؤالی از سوی خبرنگار رن تیوی روبهرو شد که از او درباره منشأ ویروس کرونا پرسید که پاسخ داد اکنون بهجای آنکه به دنبال مقصر باشیم، باید برای راهحل مشارکت کنیم و ما نمیتوانیم شایعات و اتهامات علیه کشوری را تأیید کنیم. السکاندر گاموف، خبرنگار راسیسکایا کاسمولنسک از دیگر افرادی بود که فرصت پیدا کرد تا سؤال خویش را مطرح کند و گفت از بسیاری از مناطق با ما تماس میگیرند و از وضعیت دشوار اقتصادی و زندگی میگویند. آیا دولت برنامهای برای آینده دارد؟ پوتین در پاسخ با تأیید این موضوع که دشواربودن شرایط را قبول دارد، به تأثیر اپیدمی کرونا بر پیدایش این وضع اشاره و به تبیین اقدامات انجامشده پرداخت و گفت نباید فراموش کنیم که در آغاز سال ۲۰۰۰، 20 درصد کشور زیر خط فقر بودند و اکنون این رقم به ۱۳ درصد رسیده است؛ البته هنوز هم زیاد است. در میان پرسشهای مروبط به حوزه اقتصادی و معیشتی که عموما بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به تأثیر ویروس کرونا میرسید، سؤالات دیگری نظیر آلکسی ناوالنی یا توسعه روابط با اوکراین نیز مطرح میشد؛ اما بار دیگر سؤالات مطرحشده ریشه در کرونا داشت؛ مانند وضعیت تحصیل آنلاین در دانشگاهها یا تأثیر بستهبودن مرزها بر خاموشماندن ظرفیت توریستی سنتپترزبورگ. از سوی دیگر خبرنگاری از منطقه اوستیای شمالی این پرسش را مطرح کرد که چرا در این مقطع که امکان ورود توریست به داخل کشور نیست، گردشگری داخلی را توسعه نمیدهد که قدری اقتصاد مناطق را با رشد روبهرو کند. موضوع نورد استریم، روابط با چین و ترکیه نیز از دیگر موضوعات این کنفرانس خبری بود و پوتین در پاسخ به این سؤال که با کدامیک از رهبران شرکای غربی راحتتر مذاکره میکنید، پاسخ داد که همه آنها در کلاس بسیار بالایی قرار دارند و خوب و بد وجود ندارد؛ چراکه همه به دنبال حل مشکلات کشورهایشان هستند. در مجموع برایند این کنفرانس مطبوعاتی نشان میدهد که موضوعات اقتصادی و معیشتی که به دنبال ظهور کرونا پررنگ شدهاند، مهمترین دغدغه جامعه روسیه در سال ۲۰۲۰ را تشکیل داده و به نظر میرسد که این موضوع در سیاست خارجی مبتنی بر تنشزدایی با غرب و پاسخهای پوتین در این حوزه بهخوبی مشهود است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.